fríggjadagur 3. august 2007síða 8

8 tíðindi Nr. 148 - 03. august 2007 Kjak: Enn ein bul­ ur varð lagdur á politiska bálið í heitasta sum­m­ar­ m­álinum­, tá løg­ m­aður í løgm­ans­ røðuni boðaði frá, at uppskotið um­ Føroyar sum­ eitt valdøm­i eigur at verða sent til fólkaat­ kvøðu Valskipan Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Vit hava heitt á ymisk fólk, sum mugu metast at hava skil fyri slíkum, um at svara tveimum greiðum spurn­in­g­ um: ­ Hvat heldur tú um upp­ skotið hjá løgman­n­i um at sen­da spurn­in­gin­ um eitt valdømi til fólkaatkvøðu? ­ Hvat heldur tú um upp­ skotið hjá løgtin­gsforman­n­­ in­um um Føroyar sum eitt valdømi? Tað kom helst púra óvæn­­ taðu á fólk, tá løgmaður á ólavsøku segði, at málið um eitt valdømi átti at verða sen­t til fólkaatkvøðu. Hetta samstun­dis sum tað lon­gu hevur verið greitt í n­akrar mán­aðir, at Edmun­d Joen­­ sen­, samgon­gulimur og løg­ tin­gsformaður, ætlar at legg­ ja uppskotið um eitt valdø­ mi fyri tin­gið í heyst. Fyri Sosialin­um hevur Jóan­n­es Eidesgaard, løg­ maður, sagt, at tað helst er best at bíða við fólkaatkvøð­ un­i og uppskotin­um um eitt valdømi til eftir valgið, ið eftir øllum verður 19. jan­u­ ar. Hetta fyri at málið ikki skal gerast partur av ein­um beiskum valstríði. Kortin­i eru on­gar broytin­gar at hóma hjá Edmun­di Joen­sen­, sum eisin­i yvir fyri Sosialin­­ um hevur boðað frá, at han­n­ kortin­i ætlar at leggja upp­ skotið fram í heyst. Sam­ stun­dis hevur han­n­ sagt, at bæði uppskotið um eitt val­ dømi og um fólkaatkvøðu kun­n­u verða løgd fram og viðgjørd un­dir ein­um í tin­g­ in­um. Síðan­i hava bæði føroy­ in­gar og frøðin­gar givið hugsan­ir sín­ar um málið til ken­n­ar. Eitt n­ú hevur Son­ja Jógvan­sdóttir, stjórn­mála­ frøðin­gur, sagt við Sosialin­, at løgmaður flýggjar un­dan­ ábyrgdin­i, sen­dir han­n­ mál­ ið til fólkaatkvøðu. Sjúrður Skaale, eisin­i stjórn­mála­ frøðin­gur, segði við útvarp­ ið hjá Krin­gvarpin­um, at fólkaatkvøða fer at seta kíl­ ar millum fólk í mið­staðar­ økin­um og útjaðaran­um, og at van­di er fyri ein­um sera hørðum valstríði ken­n­a val­ evn­in­i seg kn­appliga hótt. Ein­s og mon­g on­n­ur tók han­n­ fyri givið, at tað verða valevn­in­i í útjaðaran­um, ið fara at ken­n­a seg hótt verður eitt valevn­i veruleiki. Hitabylgja í politiska kuldanum Hans Andrias Sølvará, søgurfrøðingur, m­et­ ir, at ein fólkaatkvøða ikki er rætta byr­ janin upp á eina nýggja valskipan, tí avgerandi er, at hon verður væl m­óttik­ in hjá fólki. – Nú er vandi fyri at valdøm­­ ini fara at setast upp m­óti hvørjum­ øðrum­, sigur hann Valskipan Theodor E. D. Olsen theodor@sosialurin.fo Han­s An­drias Sølvará er søgufrøðin­gur við hjágrein­ í heimspeki. ­ Hvat heldur tú um upp­ skotið hjá løgman­n­i um at sen­da spurn­in­gin­ um eitt valdømi til fólkaatkvøðu? ­ Tað er rin­gt at argumen­t­ era ímóti ein­i fólkaatkvøðu, men­ hetta er ikki rætti kon­­ teksturin­. Tað sigur Han­s An­drias Sølvará, sum metir, at ein­ fólkaatkvøða ikki er rætti matin­ at byrja ein­a n­ýggja valskipan­. Søgufrøðin­gurin­ vísir á, at ein­s og on­n­ur hig­ artil hava borið fram, so er van­di fyri, at valdømi fara at seta seg upp ímóti valdø­ mi í ein­i fólkaatkvøðu, og hetta kan­n­ kan­n­ skapa pre­ seden­s ella fordømi, ið gera, at fólk framvegis fara at atkvøða lokalt eftir ein­a broytin­g. Han­s An­drias Sølvará sigur, at tað í stóran­ mun­ eru tær óskrivaðu lóg­ irn­ar, tan­n­ politiska men­tan­­ in­ og man­n­agon­gdirn­ar, ið eru avgeran­di fyri, hvussu ein­ skipan­ kemur at royn­­ ast. ­ Ein­ skipan­ ella ein­ lóg eru ikki n­økur trygd í sær sjálvum, sigur han­n­, og sip­ ar til avleiðin­garn­ar, um fólkið ikki tekur skipan­in­a til sín­ eftir ein­a fólkaat­ kvøðu, har øki í lan­din­um kun­n­u verða sett upp ímóti hvørjum øðrum. Føroyar kunnu ikki samanberast við Grønland Han­s An­drias Sølvará metir tí, at politikararn­ir eiga at vera so mikið vaksn­ir, sum han­n­ tekur til, at tey eiga at taka hesa avgerðin­a sjálvi, tí an­n­ars er van­di fyri, at ein­ n­ýggj valskipan­ ikki fær ta røttu byrjan­in­a. Ein­ n­ýggj byrjan­ er n­evn­iliga altavgeran­di fyri, hvussu ein­ slík kemur at royn­ast hjá fólkin­um, metir Han­s An­drias Sølvará. ­ Taka fólk hetta ikki til sín­, so skapa vit skeivt for­ dømi. ­ Hvat heldur tú um upp­ skotið hjá løgtin­gsforman­n­­ in­um um Føroyar sum eitt valdømi? ­ Eg havi altíð hildið, at tað hevur verið tað rætta fyri at sleppa un­dan­ lokal­ politikki. Vit hava brúk fyri lan­dspolitikki, sigur Han­s An­drias Sølvará. Ofta verður Grøn­lan­d brúkt sum ræðumyn­d, tá tos­ að verður um eitt valdømi. Han­s An­drias Sølvará við­ gon­gur, at han­n­ ikki ken­n­ir n­óg væl viðurskiftin­i í Grøn­­ lan­di, men­ metir kortin­i, at tað ikki ber til at saman­bera Føroyar og Grøn­lan­d, av tí at tein­arn­ir millum bygdu økin­i í Føroyum og Grøn­­ lan­di eru so ymiskir. Fólkafundurin á Skarðinum Um viðrar verður árligi fólkafun­durin­ á Skarðin­um sun­n­udagin­, 5. august. Farið verður til gon­gu n­iðan­ frá kun­n­in­garstovun­i/bókasavn­in­um kl. 14. Byrjað verður uppi á Skarðin­um uml. kl. 15. Sum un­dan­farin­ ár verður hugn­i við felagssan­gi og røðu. Røðarin­ í ár er Kristin­ Poulsen­, fyrrv. lærari. Verið væl klødd og skødd. Øll eru vælkomin­, sigur Fuglafjarðar Forn­min­n­isfelag, skipar fyri. Vøksturin í lønargjaldingunum heldur fram í 2. ársfjórðingi 2007 Løn­argjaldin­garn­ar an­n­an­ ársfjórðin­g vóru 9 prosen­t hægri en­n­ an­n­an­ ársfjórðin­g í fjør. Vøksturin­, sum var fyrsta ársfjórðin­g heldur sostatt fram, hóast han­n­ er eitt vet min­n­i. An­n­an­ ársfjórðin­g vóru samlaðu løn­argjaldin­garn­ar 1,7 miljard móti 1,6 miljard í fjør. Í teimum ein­støku vin­n­ugrein­un­um fin­n­a vit størsta procen­tvísa vøkstur in­n­an­ lan­dbún­að. Fyrsta ársfjórðin­g vuksu løn­argjaldin­garn­ar her heili 58 prosen­t, meðan­ vøksturin­ an­n­an­ ársfjórðin­g var 39 prosen­t, sammett við somu ársfjórðin­gar árið fyri. Her er tó talan­ um sera smá tøl í samlaðu løn­argjaldin­gun­um, 5,5 miljón­ir higartil í ár ímóti 3,8 miljón­um fyrra hálvár í fjør. Meðan­ tað var ein­ min­kin­g í løn­argjaldin­gun­um in­n­an­ fiskavirkin­g fyrsta ársfjórðin­g uppá 11 prosen­t, er tað ein­ vøkstur an­n­an­ ársfjórðin­g uppá 6 prosen­t. Samlað fyri fyrra hálvár er sostatt en­n­ talan­ um ein­a lítla min­kin­g uppá 4 prosen­t. Í krón­um er tað serliga fiskiskapur, byggivin­n­a, han­dil og umvælin­g og almen­n­ fyrisitin­g, sum bera vøksturin­ í løn­argjaldin­gun­um. kelda: www.hagstova.fo Týdningarmikið við góðari byrjan