fríggjadagur 3. august 2007síða 10

10 tíðindi Nr. 148 - 03. august 2007 Við einum valdømi kundu vit fingið ein betri skipaðan útjaðarapolitikk, í staðin fyri hesar jólagávurnar, sum nú verða býttar út á hvørjum ári, heldur Ingibjørg Berg, stjórnmálafrøðingur, sum metir málið vera óegnað til fólkaatkvøðu VALSKIPAN Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo - Hvat heldur tú um upp- skotið hjá løgmanni um at senda spurningin um eitt valdømi til fólkaatkvøðu? - Tað er at seta spurningin um fólkaatkvøðu í so einfalt upp, tá fólk vilja vera við, at tað hevði skapt stóra spjaðing millum útjaðara og miðstaðarøkið, heldur Ingibjørg Berg, stjórnmála- frøðingur, sum ikki metir tað vera eina sjálvfylgju, at fólk í útjaðaranum eru ímó- ti einum valdømi. - Tvørturímóti eru fleiri tekin um, at fólk í eitt nú Suðuroy, hóast tey eru lut- falsliga yvirumboðaði í tinginum, ikki kenna á sær, at tey fáa nóg nógv burturúr verandi skipan. Onkur í Út- oyggjafelagnum er enntá farin so langt sum at taka undir við einum valdømi, tí tað valla verður verri enn undir verandi skipan. Tilvildin má ikki ráða Ingibjørg Berg heldur, at spurningurin um valskipan er í so lítil og tekniskur til at mobilisera fólk. Millum annað nevnir hon onnur mál í nýggjari tíð, ið høvdu verið meira uppløgd at lagt til fólkaatkvøðu – eitt nú yvirtøkulógin og lógin um uttanríkispolitiskar heimild- ir. Tó heldur hon fyrst og fremst, at hetta er ein spurn- ingur um, hvørja demokrat- iska linju vit ynskja. Í veran- di stýrisskipanarlóg eru fólkaatkvøður ikki ein møguleiki, meðan Stjórnar- skipanarnevndin skjýtur upp at brúka fólkaatkvøður sum demokratiskt amboð. - Markið fer altíð at vera ein politisk avgerð. Skil má vera í og tað má ikki vera tilvildarligt og uttan pro- portiónir, sigur Ingibjørg Berg, sum umframt at vera umboð Føroya í Demokrati- nevnd Norðurlandaráðsins, eisini var limur í Stjórnar- skipanarnevndini. Hon vísir á, at tað eisini er ein spurningur um at ven- ja bæði fólk og politikarar við at nýta fólkaatkvøður sum amboð, so tað er kon- struktivt og tænir demokrati- inum. - Verður fólkaatkvøða bert tikin fram av og á, tá politikarar av eini hvørjari orsøk ikki vilja taka støðu, var kanska betur, um mø- guleikin ikki var til. Fjølbroyttari tingmanning - Hvat heldur tú um upp- skotið hjá løgtingsformann- inum um Føroyar sum eitt valdømi? -Grundleggjandi eri eg fyri einum valdømi. Og eg beri ongan ótta fyri, at tað einans verður eitt slag av professionellum politikar- um, sum tá verða valdir. Tvørturímóti ímyndi eg mær størri fjølbroytni. Tak til dømis ein mann sum Hei- na O. Heinesen, sum eg avgjørt rokni við varð vald- ur, stillaði hann upp í einum valdømi. Hann er ein ávíst typa, sum talar til fólk í øll- um landinum, og eg trúgvi at nógv sum hann, høvdu havt betur møguleika í ein- um valdømi, sigur hon. Hækkar støðið Harumframt metir Ingibjørg Berg tað vera ein demokra- tiskur veikleiki, at vit hava eitt óumboðandi ting. - Tí hví skulu summar atkvøður verða meira verd- ar enn aðrar, bara tí tær lan- dafrøðiliga hoyra til eitt ávíst øki? Tað eru so nógv onnur parametur, sum eins væl kundu verið avgerandi í dag, eitt nú klassar ella kyn, sigur Ingibjørg Berg. Hon greiðir frá, at vit lon- gu nú hava eina óformliga útjaðarasamgongu. - Hendan er góð á tann hátt, at fokus verður sett á mál, sum viðvíkja útjaðar- anum. Tað negativa við hen- ni er, at vit til tíðir hava orðaskifti og avgerðir í ting- inum, sum eru fullkomiliga irrationellar, sigur Ingibjørg Berg. - Við einum valdømi kun- du vit fingið ein betri skip- aðan útjaðarapolitikk, í stað- in fyri hesar jólagávurnar, sum nú verða býttar út á hvørjum ári. Petur Zachariassen, hagfrøðingur, heldur tað verða skeivt at brúka brekini í valskipanini sum umbering fyri at broyta til eitt valdø­ mi. ­ Tað kann gerast lætt­ ari við øðrum útrokn­ ingarhátti, sigur hann VALSKIPAN Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Petur Zachariassen er hag- frøðingur og granskar valtøl og skipanir. - Hvat heldur tú um upp- skotið hjá løgtingsformann- inum um Føroyar sum eitt valdømi? - Eftir síðsta valg var stór ónøgd við, at flokkarnir, sum fingu flestar atkvøður, ikki eisini fingu flest ting- limir. Hetta var helst eisini ein av orsøkunum til nógva orðaskiftið um valskipan okkara, sum nú helst hevur við sær, at løgtingsformað- urin skjýtur eitt valdømi upp, sigur Petur Zacharias- sen. Hann hevur mangan borið fram, at tað ber til at bøta um veikleikarnar við verandi skipan á annan hátt, enn við at umskipa alt til eitt valdømi. - Fólk brúka brekini í ver- andi skipan sum umbering fyri at broyta til eitt valdømi. Men tað kann gerast við øðrum útrokningarhátti. Sostatt ber til at varðveita valdømini, og kortini rætta skeivleikarnar, sigur Petur Zachariassen, hagfrøðing- ur. Skapar split - Hvat heldur tú um upp- skotið hjá løgmanni um at senda spurningin um eitt valdømi til fólkaatkvøðu? Í mun til uppskotið hjá løgmanni um at senda spurningin út til fólkaat- kvøðu, heldur Petur Zachar- iassen, at frægast hevði ver- ið at bíða til eftir valgið. Eisini sigur hann seg vera samdan við teimum sum vil- ja vera við, at vandin við fólkaatkvøðu er, at tað fer at skapa óneyðuga harðligt orðaskifti og split millum miðstaðarøkið og útjaðar- an. - Harumframt kundi ein sagt, at vit hava ikki traditi- ón fyri at senda slíkt út til fólkaatkvøðu, so eg ivist í, hvussu skilagott tað er, sig- ur hann. Uppá spurningum um, hvat hann persónliga heldur um eitt valdømi, sigur Petur Zachariassen seg hava sym- pati fyri, at vit hava politik- arar úr øllum landinum. - Søguliga vóru tey fólka- valdu vald at umboða eitt øki, og eg haldi, at tað er ein legal grundgeving fyri at bjóða seg fram, sigur hann. Kortini hevur hann mang- an ilskast um, at lokalpoli- tikkur kemur fram um lands- politikk. Eitt nú innan hans- ara egna økið, gransking og útbúgving. - Við verandi skipan hava stovnar sum Setrið og skúl- in í Hoydølum ongan góð- an. Hetta er grátuligt, og kanska eisini høgi prísurin fyri lokalpolitikkin, sum verður førdur í løtuni, sigur hann. - Men betur hevði helst verið at justera verandi val- skipan, og í hesum samban- di kjakast um, hvussu flokk- arnir kunnu tikið lan- dafrøðilig og kynslig atlit longu í uppstillingini, sigur Petur Zachariassen, hag- frøðingur. Valskipanin óegnað til fólkaatkvøðu - Verður fólkaatkvøða bert tikin fram av og á, tá politikarar av eini hvørjari orsøk ikki vilja taka støðu, var kanska betur, um møguleikin ikki var til, sigur Ingibjørg Berg, stjórnmálafrøðingur Vit kunnu fáa eitt rættvísari býti við at broyta útrokningarháttin. Eisini áttu vit at kjakast um, hvussu flokkarnir kunnu taka landafrøðilig og kynslig atlit longu í uppstillingini, sigur Petur Zachariassen, hagfrøðingur. Broytið heldur útrokningarhátt