hósdagur 9. august 2007síða 12

12 Nr. 152 - 9. august 2007 Sosialurin Breiður ryggur skal til SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónsleiðari: Kári Mikkelsen karim@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Birgir Waag Høgnesen birgir@sosialurin.fo Joan Abrahamsen joan@sosialurin.fo Henrietta Hammer henrietta@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Rólant Waag Dam rolant@sosialurin.fo Niels Uni Dam nielsuni@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Teitur Joensen teitur@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Fíggjarmálaráðharrin er fakmaður á sínum politiska øki. Í kronikkini, sum hann hevði í blaðnum í gjár sást, at hann eisini hevur pedagogisk evnir. Politiski veruleikin viðvíkjandi búskapinum er tann, at andstøðan altíð vísir á, at tað eru onnur viðurskifti og umstøður enn tiltøkini hjá samgonguni, sum eru orsøk til búskaparligu gongdina: fiskaríið, alingin, fiskaprísirnir, rentan og oljuprísirnir. Búskaparligu parametrarnar hava vit onga ávirkan á, og hvussu náttúran skikkar sær, hava vit lítla ávirkan á. Samgongan vísir altíð á, at tað eru hennara tiltøk, sum stýra búskapinum. Soleiðis var tað undir fullveldissamgonguni, og soleiðis er tað nú. Skattapolitikkurin og fíggjarlógin við yvirskotum og undirskotum hava týdning. Saman við tí veruleika, at peningastovnarnir hava gjørt útlendsk hugskot í sambandi við sethúsafígging til síni, hevur rættuliga kynt undir privata partinum av búskapinum. Serkunnleikin plagar at vísa á, hvussu neyðugt tað er, tá ið kurvan gongur uppeftir, at skipa so fyri, at framburðurin verður tálmaður og toygdur, soleiðis, at ikki alt verður futtað av upp á stutta tíð. Í løtuni verður arbeitt við fíggjarlógaruppskotinum. Tað skal leggjast fyri tingið fyri 1.oktober, og síðsta fjórðingsárið í hesum løgtingsskeiðnum fer at verða brúkt til fíggjarlógararbeiði. Tað er lættari at vera rundur og gávumildur, enn tað er at halda eftir og at siga nei og útseta. Serliga tá ið valstríðið leikar á. Í løtuni er stóri spurningurin, hvussu politiski myndugleikin kann vera við til at halda eftir og tálma tað, sum av so mongum øðrum orsøkum enn politiskum tiltøkum hevur hitað búskapin. Privatu lánini eru nógv økt og avdráttartíðirnar longdar. Harvið eru mánaðarligu gjaldingarnar kanska ikki so nógv øktar. Tað rýkur av áttati árunum. Vinnan er als ikki so skuldarbundin, sum hon var tað í áttati árunum. Men tað er einki at ivast í, at lánibyrðan eisini her er økt tey seinastu árini, og soleiðis er tað eisini í kommununum. Um fiskarí, fiskaprísir og aliframgongdin fara at halda sær, vita vit einki um. Alla staðni verður roknað við støði í vøkstri. Landsstýrismaðurin vónar, at vøksturin skal halda fram, men hann ætlar at tálma og harvið at drýggja vøksturin. Hetta er stórt tak. Serliga tá ið veruleikin sigur, at leikluturin hjá landspolitiska myndugleikanum er nógv minni, enn samgongur altíð vilja gera hann til, og enn andstøður altíð minna á, at hann er. Valstríðið er nógv hugskotskapping og ofta við lítlari ella ongari ábyrgd fyri fíggingini. Fíggjarlógin skal samtykkjast ein lítlan mánað undan valinum, og tað skal breiður ryggur til at samtykkja ta fíggjarlógina, sum fakkunnleikin veit eigur at verða samtykt. Til tað krevst dirvi, snildi og tev. Kykmyndir: Alvin Ellebye Andersen alvin@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00­13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Fyri ikki so nógvum árum síðan var Koltur uttan festara, og røddir vóru tá frammi at friða oynna fyri seyð og onnur húsdjór. Hetta var av ongum, og nýggjur festari varð settur. Eg haldi, at hetta var stórt spell, tí friðing av eini oyggj sum Koltur og kanska Stóra Dímun við, vildi verið ein dýrgripur fyri gransking av føroysku náttúruni, kanska ikki her og nú, men serliga fyri okkara eftirkomarar. Vit vita, at serliga seyð­ urin hevur ávirkan á jarðar­ slit, men hann hevur uttan iva eisini ávirkan á t.d. plantu­ og fuglalív, og at granska í hesum spurning­ um eigur at vera uppløgd evnir hjá eitt nú Fróðskap­ arsetrinum og kanska eisini av granskarum frá øðrum londum. Nú er, sum nevnt, festari settur og hann skal sjálv­ andi hava lov at vera sína tíð út, men eg fari, at heita á landsins mynduleikar, at hava omanfyri nevnda sjónarmið í huga, tá ið verandi festari leggur frá sær. Í fjølmiðlum í vikuni var at lesa, at Strandferðslan royn­ ir at spenna bein fyri Ova­ stevnu. Hetta vil Strandfara­ skip Landsins ikki hava sit­ andi á sær. SL hevur eina játtan at halda seg til, har útrokning­ argrundarlagi er ferðaætl­ anin. Tí ber ikki til, at fólk krevja eyka tænastu, til dømis økta sigling, uttan, at SL í rímiligan mun tryggja sær, at tað hongur búskaparliga saman. Í sambandi við Ovastevn­ una hevur SL kravt eitt gjald á kr. 20.000,­ um­ framt, at ferðaseðlaprísir­ nar verða hækkaðir. Í hes­ um sambandi kann við­ merkjast, at um veðurlík­ indi ikki verða til vildar, sum allarhelst hevði við­ ført fá fólk (sum vit sjálv­ andi ikki vóna!), so viðførir hetta eitt fíggjarligt tap fyri SL. Tí er tað ikki rætt, tá formaðurin í stuð­ ulsnevndini fyri svimjihyl í Nólsoy sigur, at tað tykist sum um, at leiðslan á SL ynskir at spenna bein fyri stevnuni. Farmatúrurin kostar uml. kr. 15.000,­ og kemst tað av, at skipið liggur í Klaksvík. Túrurin frá Klaksvík, Tórshavn, Nólsoy, Tórshavn og aftur til Klaksvíkar tekur uml. 6 tímar, og tí verður roknað sum um, at túrurin er 6 tímar – alt annað vildi verið burturvið. SL hevur á hvørjum ári lagt nógva orku í, fyri, at fáa eina so góða loysn sum til ber í sambandi við Ova­ stenvu. Fyri at hetta sam­ starv framhaldandi skal ber til, so er sjálvandi ein fortreyt, at partarnir hava forstáilsi fyri hvørjum øðrum, og kunnu arbeiða saman. Tí er sera óheppið, at SL aftur í ár skal lesa í fjølmiðlum, at roynt verður at spenna bein fyri Ovastevnu. Vísandi til játtanina sum nevnt omanfyri og reglu­ gerðini fyri Strandfaraskip Landsins, har tað stendur, at fyritøkan skal í so stóran mun sum gjørligt rekast á handilsligum støði, so verður hetta framhaldandi gjørt. Strandfaraskip Landsins og Ovastevnan Strandfaraskip Landsins REgIN VÁgAdAL Friðing av Koltri SÍMUN MIttÚN Føroysku fjølmiðlarnir treingja so harðliga til málsligar vegleiðarar, og tað er heilt burturvið, at teir ikki hava rættlesarar, tí so nógv vánaligt mál og so nógvar stavivillir eru at síggja. Eg kann taka okkurt burtur úr rúgvuni. Ferð eftir ferð hoyrir tú sagt: Tú mást hava ein góðan dag… Tú mást hava tað gott… Tú mást hugna (hygga) tær… ístaðin fyri at siga heilt natúrliga: Góðan túr… Hav tað gott… Mást merkir nakað heilt annað á føroyskum: Tú mást gera tær ómak… Tú mást skunda tær, men tú mást hava tað gott merkir, at tú noyðist at hava tað gott og tað hevði eingin funnið uppá at sagt. Nú ein dagin stóð í bløðunum, at grísurin var gitin. Sjálvandi varð hann einaferð gitin, men mein­ ingin varð helst, at hann var kviðin. Herfyri vórðu umrødd bundin og óbundin staðanøvn, og sagt varð, at bert einstøk stóðu óbundin, men tá ið fleiri hundrað staðanøvn av fleiri túsund standa óbundin, vil eg pástanda, at tað ikki eru bara nøkur einstøk undantøk. Tú mást hava ein góðan túr! Fuglafjørður KRIStIN PoULSEN