hósdagur 19. apríl 2001síða 4

Nr. 74 - 19. apríl 2001 7 gult7 cyan7 magenta7 svart7 6 Nr. 74 - 19. apríl 2001 gult6 cyan6 magenta6 svart6 – Vit skulu minst hava somu lønar- hækking, sum limirnir í Starvs- mannafelagnum fingu, sigur Ingeborg Vinther, nú samráð- ingarnar við Arbeiðs- gevaranar byrjaðu í gjár SÁTTMÁLA- SAMRÁÐINGAR Áki Bertholdsen – Eg vænti, at tað verður eitt hart stríð. Men vit skulu minst hava somu lønar- hækking, sum limirnir í Starvsmannafelagnum hava fingið frá tí almenna. Tað sigur Ingeborg Vinther, forvkinna í Føroya Arbeiðarafelag, nú skjøtil er settur á samráðingarnar við arbeiðsgevararnar um ein nýggjan sáttmála. Partarnir høvdu sín fyrsta samráðingarfund í hølun- um hjá Vinnuhúsinum í Havn kl. 10 í gjáramorg- unin. Men Ingeborg Vinther væntaði ikki, at tað fór at henda tað stóra tá. Vit hava ikki fingið orðið á partarnar aftur eftir sam- ráðingarnar, men Ingebor Vinther væntaði ikki at annað fór at henda á tí fundinum enn, at partarnir fóru at leggja síni sjónar- mið fram. Minst 12% í lønarhækking Ingeborg Vinther vil tískil ikki enn siga nakað um, hvørji krøv, arbeiðararnir fara at leggja fyri arbeiðs- gevararnar hesuferð. Hon vil heldur ikki siga nakað um lønarkrøvini, sum verða hesuferð, tí tey verða løgd fyri arbeiðs- gevararnar seinni. Men hon ásannar, at sátt- málin, sum longu er gjørd- ur ímillum Fíggjarmála- stýrið og Starvsmannafe- lagið, fer at ávirka sam- ráðingarnar á privata ar- beiðsmarknaðinum. – Tá ið tann sáttmálin varð gjørdur, varð sam- stundis støðið lagt. Soleiðis plagar tað at vera, sigur Ingeborg Vinther. Hon sigur, at samanlagt hava limirnir í Starvs- mannafelagnum fingið eina lønarhækking uppá yvir 12%, tá ið allir snøklar eru taldir við. – Men keypiorkan hjá fólkið er versnað so nógv hesi bæði seinastu árini, at skal ein arbeiðari ikki verða verri fyri, enn hann var, áðrenn hesi sáttmálin var gjørdur, skal tímalønin hækkað 15-20 krónur hesu- ferð, so nógvu eru prísirnir hækkaðir. Og hóast Ingeborg Vinth- er ikki vil siga, hvørji løn- arkrøvini verða, sigur hon, at tey skulu minst hava somu lønarhækking, sum limirnir í Starvsmanna- felagnum hava fingið, tvs, gott 12%. – Hvussu samráðingar- nar annars fara at ganga, dugir Ingeborg Vinther ikki siga, men hon dylir kortini ikki fyri, at hon fryktar fyri einum harðum stríði. Saman við kvinnunum í Havn Í hesum samráðingunum verður tað Føroya Arbeið- arafelag og Havnar Ar- beiðskvinnufelag, sum samráðast í felag við ar- beiðsgevararnar. Arbeitt varð annars fram ímóti, at hesuferð skuldu øll feløgini, tvs., Føroya Arbeiðarafelag, bæði feløg- ini í Klaksvík og bæði feløgini í Havn, ganga sam- an og samráðast í felag við Arbeiðsgevararnar. Men Ingeborg Vinther sigur, at feløgunum úr Klaksvík hoyrdi Føroya Arbeiðarafelag ongantíð frá aftur og Havnar Ar- beiðsmannafelag bar held- ur ikki til at semjast um eitt felags grundarlag at sam- ráðast á. Ingeborg Vinther vil ikki út í æsir við, hví Havnar Arbeiðsmannafelag ikki er við. Men tað er ongin loyna, at Føroya Arbeiðarafelag og Havnar Arbeiðsmanna- felag sita ikki væl um sátt. Seinast hevur stríðið um arbeiðsmenninar í Kolla- firði oyst enn meiri bensin á tað bálið. Arbeiðsmenn- inir í Kollafirði hava leingi verið limir í Føroya Ar- beiðarafelag, men nú Kollafjørður kom upp í Tórshavnar Komunu, vil Havnar Arbeiðsmannafelag hava teir til sín. Sostatt fara Føroya Ar- beiðarafelag og Havnar Arbeiðskvinnufelag eina- ferð enn at samráðast sam- an. Tað gjørdu feløgini bæði eisini, seinast sátt- málasamráðingarnar vóru, og Ingeborg Vinther letur sera væl at tí samstarvin- um. – Skúlin í Sumba er tann fyrsti í Før- oyum, sum bjóðar undirvísing í nýggjum radio- samskifti, sum verður krav um stutta tíð SAMSKIFTI Áki Bertholdsen Í Sumba hava tey víst, at eisini úti á bygd í Føroyum ber til at fara undir slóðbrótandi virk- semi. Skúlin í Sumba er nevniliga fyrsti í skúlin Føroyum farin undir eina spildurnýggja út- búgving. Tað er kvøldskúlin í Sumba, sum er farin undir eina útbúgvin í einum nýggjum slagi av radiosamskifti. Talan er um tað, ið verður nevnt SRC, sum stendur fyri Short Range Certificate. Enn eru heldur ikki sjómannaskúlarnir í Føroyum farnir undir hesa útbúgvingina. Yvir- høvur er tað enn bara í heilt fáum londum í heiminum, at tey eru farin undir hesa útbúgv- ingina, so sumbingar eru ikki bara slóðbrótararar í Føroyum, teir ganga undan í heimshøpi. SRC er tað slagið av samskifti, ið kemur fyri gamla VHF-radioprógv- ið og um heilt fá ár verð- ur tað krav, at allir bátar, størri enn t.d. átta- mannafør, skulu hava hesa skipanina. Skulu vit válka okkum eitt sindur í teknikki, er SRC partur av naviga- tiónsskipanini, GMDSS í stendur fyri Global Maritime Distress and Safety System, og bygg- ir á DSC-skipanina. DSC stendur fyri Digital Selective Calling. VHF-DSC vil í stutt- um siga at bátar og skip, um tey koma í neyð, bert skulu trýsta á ein knøtt á VHF-tólinum, so sendur tólið neyðarkall sjálv- virkandi, sum Tórs- havnar Radio og bátar og skip, ið hava somu skipan, síðani hoyra. Er VHF-tólið íbundið ein GPS-ara so boðar tólið eisini frá knatt- støðuni, tá ið tað sendur neyðarkall. Verður krav Tað er Petur Dahl Nol- søe, fjarritari úr Vági, sum hevur undirvíst í SRC samskifti í skúlan- um í Sumba. Hann sigur, at hetta er samskifti fyri teir, sum hava lítlar bátar, eitt nú útróðrarbátar og alibátar. Um nøkur heilt fá ár verður tað krav, at allir smábátar, sum eru størri enn t.d. eitt áttamanna- far, skulu hava hesa skipanina. Petur Dahl Nolsøe sigur, at tað eru 11 mans úr Vági og úr sumba, sum hava verið á skeið- um. Hann hevur áður undirvíst í VHF bæði á Leiti og í Porkeri. Men nú nýggja skipanin kem- ur, varð hann spurdur, um hann ikki kundi hava skeið í tí eisini. Skeiðið varð lagt í Sumba, tí haðani eru teir flestu av næmingunum Próvtøkan verður leygardagin. Tá verður tað umboð fyri Fjar- skiftiseftirlitið, sum verður próvdómari. Skúlin í Sumba undir slóðbrótandi virksemi Ingeborg Vinther: Vænta eitt hart stríð Í gjáramorgunin var fyrstu ferð á hesum sinni, at Arbeiðsgevararnir og arbeiðarafeløgini hittust til samráðingar um nýggjan sáttmála. Samráðingarnar eru í hvussu so er byrjaðar vinarliga. Á myndini bjóðar arbeiðsgevaraformaðurin, Vilhelm Johannesen, Ingeborg og hinum, kaffi Mynd: Jens K. Vang Petur Dahl Nolsøe hevur áður undirvíst í radiosam- skifti, men nú er hann farin undir slóðbrótandi virksemi á hesum øki, saman við skúlanum í Sumba. Annars munnu tey, sum sigla við Smyrli kennast við hann, tí har hevur hann sína dagligu gongd Mynd: Jens K. Vang Sambært Høgna Hoydal, gongur arbeiðið í lands- stýrinum væl. Hann vísir á, at ósemjan í sam- gonguni er spæl fyri gallarínum SAMGONGU- ÓSEMJA John Johannessen Stóru orðini í fjølmiðl- unum og á tingsins røð- arapalli um ósemjur í samgonguni eru bert spæl fyri gallarínum. Hetta heldur Høgni Hoydal, varaløgmaður og formaður Tjóðveldis- floksins. Høgni Hoydal vísir á, at samstarvið í lands- stýrinum gongur væl, hóast politiska støðan kann tykjast kaotisk fyri almenninginum. Kortini viðgongur Høgni Hoydal, at tað eru ávísar ósemjur, ið skapa órógv. Millum hesar er positiva støða Fólka- floksins til uppskotið hjá Henriki Old, um at lækka avgjaldið á ben- sini. Men sambært Høgna Hoydal, arbeiðir samgongan í løtuni við at loysa hetta mál inn- anhýsis. At Fólkaflokkurin er komin við ógvusligum viðmerkingum til semj- una, sum Karsten Han- sen, landsstýrismaður í fíggjarmálum, gjørdi við Starvsmannafelagið, metir Høgni Hoydal bert vera enn eitt dømi um spæl fyri gallarínum. – Tað, sum nú er av- gerandi, er at vit halda fram í samgonguni, og at vit fáa hildið brim- garðin um landskassan, eins væl og vit fáa sett á stovn ein búskapargrunn og fáa uppskotið um sjálvstýri Føroya fólks samtykt, sigur Høgni Hoydal. Henrik Old vil hava at vita frá Bjarna Djurholm, nær útjaðarin fær somu kor innan telesamskifti, sum miðstaðarøkið FYRISPURNINGUR John Johannessen Nær kunnu vit vænta, at allir landsins borgarar fáa teletænastu á sama høga stigi, sum felagar- nir í miðøkinum? Soleiðis ljóðar skriv- ligi fyrispurningurin frá Henriki Old úr Javn- aðarflokkinum til Bjarna Djurholm, lands- stýrismann í vinnumál- um. Í viðmerkingunum til fyrispurningin vísir Henrik Old á, at heilar bygdir, sum til dømis Dalur, enn ikki hava fastnetsambandið í lagi, men mugu í felag klára seg við eina telefonlinju. Heldur ikki ber til hjá fólki í Dali at fáa sam- band yvir GSM netið. Henrik Old vísir eisini á, at internetsambandið er vánaligt í stórum parti av land-inum, og at GSM-tænastan ikki er nøktandi í økjunum uttan fyri miðøkið. – Tað kann ikki vera rætt, at fólk í til dømis Sandoynni og Suður- oynni skulu koyra langa leið fyri at fáa samband við umheimin, sigur Henrik Old. Løgmaður ætlar sær ikki at fylgja tilmælinum frá samgongufelaganum, Helenu Dam á Neystabø, um at umhugsa nýval. Anfinn Kallsberg metir politisku støðuna vera trygga SAMGONGUÓSEMJA John Johannessen Stendur tað til løgmann, verður einki løgtingsval fyrr enn um eitt ár. Løg- maður ætlar sær ikki at fylgja ráðunum frá Helenu Dam á Neystabø um at umhugsa nýval. Helena Dam á Neystabø, forkvinna Sjálvstýrisflok- sins, segði við Sosialin fyri páskir, at stríðið millum Tjóðveldisflokkin og Fólkaflokkin í samgonguni er vorðið til eina landa- skomm, har báðir stóru samgonguflokkarnir bera seg at sum smábørn. Helena Dam á Neystabø, sum sjálv er partur av sam- gonguni, helt tí, at løg- maður eigur at umhugsa, um føroyski veljarin skal sparast fyri einum valári. Skilir ikki Helenu Men Anfinn Kallsberg, løgmaður, skilir ikki, hví Helena Dam á Neystabø kemur við slíkum útsag- num. – Tað, sum gongur fyri seg í samgonguni, er at ójavnin millum vinstra og høgra í føroyskum politikki kemur til sjóndar, tá tað um búskaparpolitikk ræður. Helena kann ikki vænta sær, at Tjóðveldisflokkurin og Fólkaflokkurin skulu vera púra samdir um alt innan búskaparpolitikk. Heldur hon tað, hevur hon lært lítið í politikki, sigur løgmaður. Anfinn Kallsberg sigur, at Fólkaflokkurin og Tjóð- veldisflokkurin yvirodnað eru samdir um, hvussu vit skulu menna føroyska bú- skapin til ein sjálvberandi búskap fyri einar sjálvstøð- ugar Føroyar. Men, at tær ósemjur, ið koma fram í fjølmiðlunum, eru púra náttúrligar í einum sam- starvi millum Fólkaflokkin til høgru og Tjóðveld- isflokkin til vinstru. Tað kemst kortini ikki uttan um, at stórar politisk- ar ósemjur hava verið inn- anhýsis í samgonguni í langa tíð. Og fleiri av hesum ósemjum hava verið so mikið stórar, at tað hevur verið um reppið, at tær hava forkomt samgonguni. Men løgmaður heldur kortini, at politiska støðan í Føroyum er trygg, og at samgongan fer at halda. Arbeiðið heldur fram Heldur ikki heldur løg- maður, at nógvu ósemj- urnar í samgonguni kunnu forða fyri, at samgongan kemur víðari við fullveldis- málinum og øðrum málum, hetta árið, sum eftir er av valskeiðinum. – Vit hava fingið nógv frá hondini hetta samgongu- skeiðið, og eg ivist ikki í, at vit eisini fara at fáa nógv frá hondini afturat, eru greiðu boðini frá Anfinni Kallsberg, løgmanni. Anfinn Kallsberg vísir á, at um Helena Dam á Neystabø ynskir nýval, kann hon royna at fáa uppskot um nýval reist í tinginum. Hann ætlar sær í øllum førum ikki so mikið, sum at umhugsa at skriva út nýval. Almenna Sandoyar- ætlanin hevur skapt framburð aftur í Sandoynni síðani búskaparkreppuna. Økismenningarbólku rin mælir út frá hesum til almennan fíggingarstovn at menna útjaðaran ØKISMENNING John Johannessen Skeiva gongdin í Sand- oynni eftir búskaparkrepp- una vendi, tá bæði flaka- virkini lótu upp aftur orsakað av sonevndu Sand- oyarætlanini. Hetta var ein ætlan, har tað almenna fór inn og stuðlaði menning av vinnu- lívinum í oynni. Og júst hetta metir økis- menningarbólkurin, sum fyri stuttum handaði lands- stýrinum økismenningar- álitið, vera bjargingina hjá Sandoynni. Bólkurin vísir á, at tað hevur gingið støðugt framá í Sandoynni síðani flaka- virkini lótu upp aftur, og er hetta eisini nakað, sum sæst aftur í lønarhagtølunum og í arbeiðsloysinstølunum fyri oynna. Í økismenn- ingarálitinum verður víst á, at talið á fólki við fiska- vøruídnaði sum høvuðs- vinnu vaks frá 10 fólkum í 1995 til 149 í 1999. Hetta, heldur bólkurin, greitt vísir týdningin av Sandoyarætl- anini. Neyðugt við almennari fígging Tað gekk long tíð at fáa gongd á aftur í Sandoynni. Og eina av orsøkunum til hetta, heldur økismenn- ingarbólkurin vera vantandi fíggingarumhvørvi. »Talið á verkætlanum tykist ikki hava trotið í Sandoy, men trupulleikin hevur verið at fáa fígging til hesar verkætlanir«, sigur økismenningarbólkurin í áliti sínum. Bólkurin vísir í hesum sambandi á, at ein av vinnulívsmonnum í Sand- oynni, sum bólkurin hevur tosað við, segði frá, at tað var eitt beinleiðis krav frá peningastovnunum í mið- staðarøkinum, at hann skuldi leggja fyritøku sína í Havn ella nærhendis Havnini, fyri at fáa fígging frá teimum. Vinnulívsmað- urin vildi tó ikki eftirlíka hesum boðum, og legði hann tí virki sítt í Sand- oynni. Avleiðingin var, at hann onga fígging fekk frá peningastovnunum. Hetta, heldur økismenn- ingarbólkurin, ber boð um, at tørvur er á einum fíggingarstovni ella grunni, ið serliga tekur inn í myndina økismenningar- atlit, tá hann veitir fígging. POLITIKKUR & SAMFELAG Nýval kemur ikki upp á tal Ósemjan er spæl fyri gallarínum Henrik vil hava betri telesamband Løgmaður ætlar sær ikki so mikið, sum at umhugsa at fylgja ráðunum frá samgongufelaganum, Helenu Dam á Neystabø, um at skriva út nýval Sandoyarætlanin bjargaði Sandoynni