hósdagur 19. apríl 2001síða 12

gult22 cyan22 magenta22 svart22 Nr. 74 - 19. apríl 2001 23 gult23 cyan23 magenta23 svart23 8 Nr. 74 - 19. apríl 2001 Vinnarin av Prix Før- oyum fær allan heið- urin og æruna og har- afturat eina viku í einum donskum upp- tøkuhølum. Men nógvar aðrar gularøt- ur eru at býta millum teir átta bólkarnar, og tær er vinnarin av sjálvari finaluni ikki sjálvskrivaður til at fáa. Rúnar Reistrup Ikki bara gull og krýning eru at vinna á Prix Føroyar finaluni hesaferð. Tann, ið fær flest stig frá dómarun- um og harvið fær heitið »vinnari« hevur bara vunn- ið ein av fleiri vinningum, sum eru upp á spæl. Harafturat koma vinning- arnir, sum allir teir átta fin- alubólkarnir hava tryggjað sær bara við at luttaka. Ikki allir vinningarnir eru sjónligir og nakrir vísa seg ikki fyrr enn seinni. Umtala og teir fimtan minuttirnir í beinleiðis útvarpi og sjón- varpi, sum finaluframførsl- an varir, er góð marknaðar- føring hjá bólkum, og tí er tíðin aftaná Prix finaluna eitt gott høvi hjá bólkum at geva fløgu út ella selja seg til konsertfyriskiparar. Á hesum økinum er tað ikki altíð at bólkurin, sum gerst nummar eitt í kappingini, eisini fær mestu umtaluna ella verður mest eftirspurd- ur aftaná. Her er tað heldur tokkin millum fólki, sum er avgerandi. Tað vita bólkarnir full- væl, og tí er tað heldur ikki uttan orsøk, at flestu teirra vilja vera við, at tað mest umráðandi á Prix finaluni er, at áhoyrarunum dámar framførsluna hjá teimum. Útlendsk oyru Men í Norðurlandahúsin- um komandi leygarkvøld sita eisini nøkur oyru, sum bólkarnir serliga gjarna vilja vinna tokkan hjá. Ein av teimum átta bólkunum á Prix finaluni fær høvi at spæla á Jelling Musik festi- valinum 26. mai í ár, og ein fær høvi at fara á pall á Nibe festivalinum 29. juni. Festivalarnir hava hvør umboð í Føroyum, sum hava sum uppgávu at gera av, hvønn av teimum átta bólkunum, sum luttaka í Prix finaluni, teir helst vilja hava at spæla á sínum festi- vali. Harafturat eru umboð frá tveimum plátufeløgum í Danmark og einum úr Svøríki í Føroyum í sam- bandi við Prix finaluna, og tað sama eru tvey fólk frá danska undirhaldstónleika- felagnum. Blaðfólk frá donsku bløðunum Musiker- en, Jyllands Posten og Poli- tiken koma eisini til Føroya í samband við Prix final- una. Prix finalan er soleiðis ein vælkomin sýnisgluggi hjá bólkum, ið hava ambiti- ónir sum strekkja seg út um føroysku landoddarnar. Festivalarnir Teir báðir festivalarnir, sum í summar hava umboð frá Prix Føroyum á skránni hoyra til millum teir miðal- stóru donsku festivalarnar, sum ikki hava stór útlendsk nøvn á skránni, men hin- vegin hava eitt breitt úrval av teimum best umtóktu nøvnunum í Danmark at bjóða uppá. Jelling Musikfestival, sum hevur tólv ár á baki, stílar eftir at hava góð donsk nøvn sum høvuðs- nøvn. Á festivalinum eru tríggir pallar, »Scenen« har tey flestu av teimum stóru nøvnunum spæla, »Telt scenen« har eisini nøkur av størru nøvnunum spæla, og teltið »Alfreds Bøverding« har bólkar, ið ikki enn eru vorðnir kendir, spæla. Tað er í hesum telti at ein av teimum átta luttakarunum á Prix finaluni fer at standa leygardagin 26. mai. Í ár hevur Jelling festival- urin nógvar av teimum donsku bólkunum, sum hava verið frammi hetta farna árið, harímillum Out- landish, Safri Duo, Erann DD og eisini nøkur av góðu gomlu nøvnunum innan danskan rocktónleik mill- um onnur Kim Larsen, Sanne Salomonsen og Sort Sol. Á festivalskránni sæst eisini hálvføroyski gentu- bólkurin Creamy. Hin festivalurin, sum hevur Prix Føroyar umboð- an, Nibe festivalurin, verð- ur í ár tann 17. í røðini og eins og Jelling festivalurin er skráin pakkað við teim- um kendu donsku popp og rock nøvnunum. Nibe festi- valurin er nakað størri enn Jelling festivalurin og hev- ur eisini nøkur útlendsk nøvn á skránni, men talan er tó ikki um tey mest kendu. Tey bæði útlendsku høvuðsnøvnini hesaferð eru Runrig úr Skotlandi og The Hannas úr Írlandi. Fyriskipararnir handan Nibe festivalin nevna tvær orsøkir til at teir hava valt at lata ein bólk frá Prix fin- aluni spæla á festivalinum. Onnur er, at teir meta tón- leikaumhvørvið í Føroyum vera progressivt og gróðr- arríkt. Hin er ein vón um at føroyski bólkurin fer at lokka tey nógvu føroysku lesandi í Aalborg økinum til festivalin. Bólkarnir á Nibe festival- inum spæla á fýra pallum. Tann størsti er uttandura, tveir eru í teltum og tann minsti er í einari barakk. Umboðið frá Prix Føroyum spælir í einum av teltunum. Høvuðsvinningurin Høvuðsvinningurin á Prix Føroyum 2001, vinningurin sum verður latin tí bólkin- um, sum dómararnir kjósa at vera tann besta av teim- um átta finalubólkunum, er ein vika í upptøkuhølunum í Lundgaard Studio í Suð- urjútlandi. Tað er Menta- málastýrið sum letur hend- an vinningin. Á Lundgaard Studio fáa tónleikararnir eisini inni- vist og undir upptøkunum fáa teir hjálp frá einum upptøkuteknikara. Um vinnandi bólkurin velur at geva upptiknu løg- ini út á fløgu ella brúkar upptøkurnar til onnur enda- mál er upp til bólkin sjálv- an. Prixfløgan Ein vinningur, sum allir teir átta bólkarnir á finaluni longu hava tryggjað sær, er at teir fáa eitt av sínum løg- um útgivið á livefløguni, sum Útvarp Føroya ger og gevur út ein lítlan mánað eftir Prix finaluna. Hetta við at gera eina fløgu burturúr teimum upp- tøkum, sum Útvarp Føroya ger á finaluni, varð fyrstu ferð roynt í samband við Prix ‘99, og tá var úrslitið ein dygdargóð fløga, sum seldi væl. At fáa eitt lag útgivið á fløgu letur upp fyri møgu- leikanum hjá bólkum at fáa eitt av løgum sínum spælt í útvarpsrásunum og møgu- liga at koma á teir ymisku hitlistarnar í Føroyum. Hósdag 24. mai Alfreds Bøverding: Rust Copy Right Sixty Four Johnny Nørmølle & Nordfolk The Powls Scenen: Outlandish Hopscotch Lis Sørensen Pretty Maids Lars Lilholt Band Telt Scenen: Anne Dueholm & Henrik Kunz Duo Safri Duo Olesen & Olesen Kick The Kangaroo Danser Med Drenge Fríggjadag 25. mai Alfreds Bøverding: JJ & His Blues Engine Søren Krogh Back Soon Pure 80 `ties The Wang Dang Doodle Band Scenen: Creamy Zididada Allan Olsen Sort Sol Chumbawamba Telt Scenen: J. Tex Natural Born Hippies The Anthology Of The Beatles Åge Aleksandersen Killer Queen Leygardag 26. mai Alfreds Bøverding: Peter & Stoffer Little Beavers Umboð frá Prix Føroyum (kl. 16.30) Cross, Schack & Oster- mann Flower Pot Party Scenen: Michael Learns To Rock Sanne Salomonsen Kim Larsen & Kjukken Erann DD Andrew Strong Telt Scenen: Kim Sjøgren Johnny Madsen Bissens Time Savage Affair Tim Christensen Hósdagin 28. juni Hestepladsen: Blå Øjne Sanne Salomonsen Erann DD Lars Lilholt Band Mellemscenen: Outlandish Safri Duo Briskeby All Star Grease Henrik Strube Trio: Earl Thomas The Hannas The Bats Den Lille Fede: Blue Magic Millennium (Ikki upplýst) Fríggjdagin 29. juni Hestepladsen: Lis Sørensen Søren Sko Johnny Madsen Runrig Mellemscenen: Infernal Ivan Pedersen Band Great Big Sea Tim Christensen Prawns With Horns Måneskin: Tournesol Rock Nalle The Commitments Souv- enirs Umboð frá Prix Føroyum (kl. 23.00 - 00.30) Den Lille Fede: (Ikki upplýst) Mindless Himmelvand (Ikki upplýst) Leygardagin 30. juni Hestepladsen: Allan Olsen Shu-Bi-Dua Zididada Sort Sol Big Fat Snake Mellemscenen S.O.A.P Åge Aleksandersen Pretty Maids Nikolaj & Piloterne Absolute Let´s 80´s Måneskin: The Powls Olesen Olesen Hopscotch Kick The Kangaroo Neil Brophy Band Den Lille Fede: Uninhibited Movement Peter Larsen Band Høst Hvat er upp á spæl Skráin hjá Jelling festivalinum 2001 Meira fæst at vita um Jelling Musikfestival á adressuni www.jellingmusikfestival.dk Skráin hjá Nibe festivalinum 2001 Meira fæst at vita um Nibe festivalin á vevadressuni www.tvdk.dk/nibefestival Bólkarnir á Prix Føroy- ar finaluni fara á pall- in í hesi røð: 1. Týr 2. I Am 3. Tám 4. Tangz 5. All That Rain 6. Clickhaze 7. Flux 8. 200 VIÐMERKINGAR Leif Jacobsen De seneste ugers hændelser i Mellemøsten understreger kun, at det israelske folk valgte en krigsforbryder til ministerpræsident. Hver lejr, landsby og by i de palæstinensiske områder er nu erklæret for et fæng- sel. I stedet for at arrestere palæstinensiske terrorister og dermed være nødt til at bygge endnu flere fængsler og betale regningen for deres anholdelse, har Ariel Sharon simpelthen instru- ere hæren til at grave skyttegrave og bygge barri- kader omkring deres be- boelsesområder, således med et snuptag er palæstin- enserne isoleret fuldstænd- igt. Hvor end du er, er du anholdt, for egen regning og i dit eget hjem. Retsvæs- net er næsten også sparet væk, i alt fald når det drejer sig om palæstinensiske terrorister. I de første par dage benyttede israelerne kamphelikoptere imod ud- valgte formodede terrorist- er, derefter angreb ind i flygtningelejre for at udføre en dødsdom uden retter- gang. Skolebørn kan ikke nå deres skoler og studerende må blive hjemme. Nogle af dem vil prøve at klatre over barrikaderne eller gå rundt i skyttegravene. Nogle tag- er chancen! Efter timer af fortvivlelse finder de måske en tank (eller flere), som ligger og venter på dem. Måske finder de snig- skytter på en bakketop eller armerede køretøjer i et vejkryds. Alle patienter som mod- tager behandling (inklusive kraft-, nyre- og hjertepa- tienter) forbydes nu også at nå deres hospitaler og kli- nikker. De skal lide i stil- hed og dø i stilhed. Alle gravide kvinder må føde i deres egne hjem eller i ambulancer og ved kon- trolsteder, hvis de tør trodse belejringen. Hvis de får komplikationer, som leder til deres børns død (eller til deres egen død), har de ifølge Ariel Sharon kun sig selv at lægge skylden på. Alle mødre skal vide, at ingen vaccinationer vil være tilladt at nå deres børn. Alle forretningsindehav- ere, handelsmænd, industri- mænd, bygningsarbejdere, forretningsmænd er her- med forhindret i at foretage sig i enhver form for ind- bringende aktivitet. Da de ikke kan gå nogen steder alligevel, kan de ligeså godt blive hjemme og se deres familier sulte, selvom supe- rmarkedet er fuld af varer. Ariel Sharons nye politik med den ”stærke arm” er afslutningen på fredspro- cessen i Mellemøsten, men en fortsættelse af Sharons overtrædelser af menn- eskerettighederne. Især tre hændelser på hans gene- ralieblad gør ham til en krigsforbryder på linie med Slobodan Milosevic. Den første fandt sted i 1953, da en styrke under hans kommando angreb Qibya, en landsby på Vest- bredden, og dræbte mere end 60 indbyggere. Den israelske historiker Benny Morris skriver, at Sharons enhed modtog ordre om at gennemføre ”ødelæggelse og så mange drab, som muligt”, for at gengælde en palæstinensisk terrorists angreb foretaget et andet sted. Et samtidig Time magasin referat sagde, at Sharons soldater skød ”hver eneste mand, kvinde og barn de kunne finde” og derefter sprængte 42 huse, en skole og en moske i luften. ”Skrigene fra de dø- ende” refererede Time, ”kunne høres under eks- plosionerne.” Sharons selvbiografi er- kender at civile blev dræbt i Qibya, men han benævner dødsfaldene som en fejl- tagelse. Men set i lyset af kilderne, synes hans for- klaring imidlertid ikke overbevisende. Ifølge inter- national lov ville Sharon kunne blive sat under an- klage for forbrydelser mod menneskeligheden, som in- kluderer systematisk og bevidst drab af civile under krigshandlinger. Det andet tilfælde fandt sted under Israels 1982- fremstød ind i Libanon, da Sharon var forsvarsminister og kampagnens hovedarki- tekt. I tre måneder belejr- ede israelske styrker Vest Beirut, hvor palæstinens- iske guerillaer havde for- skanset i blandt den civile befolkning. Dengang skrev en Washington Post korre- spondent, at Sharons hær udsatte byen for ”afstraff- else så intens og vilkårligt, at terror var resultatet.” Den 16. august 1982 var Beirut, ifølge International Herald Tribune, blevet en by af ”smadret beton, be- boelseshuse jævnet med jorden og død.” Tusinder af civile libanesere døde i denne forbindelse. Erfarne israelske journalister frem- fører tvingende beviser på Sharons ansvar for Beiruts prøvelser. Zeev Schiff og Ehud Yaari skrev i juni 1982, at Sharon sagde til sine officerer, at palæ- stinensiske kvarterer i Syd Beirut skulle ”fuldstændig ødelægges,” selv om der boede 85.000 civile. ”Ikke et eneste terrorist-kvarter skal blive stående,” sagde Sharon efter forlydende. Sharon hævdede senere, at bombardementerne var nødvendige for at stoppe palæstinensisk terror og at palæstinensiske guerillaer selv var skyld i Beiruts civiles død ved at gemme sig blandt ikke-kæmpende. Selv om guerillaerne brød international lov ved at søge ly i en by, så for- byder Genevekonventionen vilkårlig og uforholds- mæssig bombardement af befolkede områder. Femten år senere anklag- ede domstolen vedrørende krigsforbrydelserne i det tidligere Jugoslavien den bosniske serber leder Rado- van Karadzic for et tilsvar- ende angreb på Sarajevo, selvom bosnisk-muslimske soldater var stationeret over hele byen. Det tredje tilfælde – den berygtede massakre på Sabra og Shatila – fandt sted fra den 16.- 18. sep- tember 1982 mod slutn- ingen af slaget om Beirut. De kristne falangister, en Israel-allieret libanesisk milits, blev beordret af Sharon til at udrense be- væbnet modstand i palæ- stinensiske flygtningelejre, mens israelske styrker holdt vagt. Ifølge den isra- elske militære efterretn- ingstjeneste dræbte kristne falangister 700 til 800 civile, men palæstinensiske kilder anslår at 2000 døde. New York Times journalist- en Thomas Friedman så ”grupper af unge mænd i tyve- og trediveårsalderen, som var linet op væggene, bundet på deres hænder og fødder, og så mejet ned i gangsterstil.” Kvinder, børn og ældre var også blandt dem, der blev slået ihjel i det 62-timer lange angreb. Selvom Sharon fralægger sig ansvar, afsagde en israelsk undersøgelses- kommission kendelse om at han bar ”indirekte ansvar” for massakrerne og for- dømte ham skarpt for hans rolle. I 1985 hævdede en U.S. Military Law Review ana- lyse, at Sharon havde ”an- svar som øverstkomman- derende” for drabene. I 1999 blev den tidligere ser- biske leder Slobodan Milo- sevic anklaget af domstolen vedrørende krigen i det tidligere Jugoslavien ifølge en tilsvarende paragraf for Serbiens forbrydelser i Kosovo. Hvordan kan nogen over- hoved forestille sig at byde repræsentanter for denne krigsforbryder indenfor? Ariel Sharon er Israels Milosevic Steinbjørn B. Jacobsen Nakað herfyri reksaði Anita á Fríðriksmørk alt upp av ítøkiligum málum, sum hetta Landsstýrið hevur fingið á skafti. Og hetta er ikki alt, størri helmingurin er eftir at nevna, serliga fullveldis- málið, og alt sum hongur uppi í tí. At rudda upp í viðu- rskiftunum millum Føroyar og Danmark er ikki lætt og gerst ikki eftir einum degi, enn minni at fáa okkum eitt støði at standa á, ið eisini heldur í altjóða rætti. At fáa sannleikan um danskan politikk í Føroyum fram, er ikki bara sum at siga tað. Hvat meintu teir, tá ið teir søgdu: »Valget er jeres. Vi vil respektere de færøske ønsker«. Hvussu langt vildu teir ganga. Vóru teir so líka glaðir, sum teir lótust. Og Hin føroyski Javnaðar- flokkurin. Hvat vildi hann og hvussu nógv læt hann seg fjarstýra av danska javnaðarflokkinum? Hvussu kundi man fáa føroyingar at skilja, at teir donsku pengarnir, sum komu til Føroyar, vóru gjald fyri at eiga okkum og hvussu skuldi ein fáa før- oyingar at skilja, at teir donsku pengarnir vóru sum eitur fyri føroyska búskap- in. At leggja planbúskapin og stuðulsbúskapin aftur um bak. At hin hálovaða Heima- stýrislógin var ólesandi sum eitt bliknað Himmal- bræv. Tað eru bara trý ár síðan, at tríggir ymsir flokkar samdust um eina samgongu og Landsstýrið fór til verka við tað sama. Nógv spáddu teimum ikki langa livitíð, men teir hava hóra undan og mugu gera tað til endan av valskeiðnum, hóast á- gangurin móti teimum hev- ur verið ógvusligur, bæði frá dønum og andstøðuni, serliga javnaðarflokkinum, sum er dottin niður á eitt óhugnaliga lágt støði, og uttan undantak gongur ørindi fyri donsku stjórn- ina. Øll vápn vóru og eru loyvd. Nær hava teir bara so mikið sum ivast í, at danir hava gjørt nakað skeivt í Føroyum? Grátu- ligt, men eisini láturligt t.d. at Landsstýrið skal hava skipað fyri, hvat Ekstra- blaðið skrivar um undir- grundina og oljuna, ella at tað er teirra skyld, at høgt- standandi danskir javnaðar- menn siga, at teir eiga oljuna. Skilir javnaðarflokkurin ikki sína egnu støðu. Nú hava teir sitið í andstøðu í trý ár. Og hvat er komið burtur úr. Gongur flokkurin fram? Hava teir eitt pro- gram, sum er borðbart? Kunnu teir veruliga ikki standa á egnum beinum og loysa seg úr bondunum frá danska javnaðarflokkinum. Hetta Landsstýri hevur savnað meir enn helmingin av fólkinum aftan fyri seg, í sjálvum sær ein søgulig hending, tí teir skilja og hava fingið henda stóra bólk av fólki tilfulnar at skilja, at fullveldismálið er málið yvir øllum málum, sum nú má loysast. Ein hugburðsbroyting, eitt virkisfýsni og frískt bjartskygni er so sjónligt, at tað burturforklárast ikki, og nógv ung vælútbúgvin fólk koma aftur til heimlandi. Vónandi verður ikki val fyrrenn um eitt ár, tá kunnu teir tríggir flokkarnir siga frá sínum flokspolitisku meiningum, men minnast til, at teir mugu taka eitt fýra ára skeið afturat, tí enn stendur nógv í hálvum gekki, og Rom var ikki bygdur eftir einum degi, somuleiðis má veljarin hugsa um støðuna longu nú. Tíverri skal eitt undur henda, um nakar av teimum trimum flokkunum kunnu fáa gagn av at arbeiða sam- an við javnaðarflokkinum. Manning og leiðsla í hesum flokki verður tann sama, og hon ger ongar broytingar, hvørki so ella so. Nú er hon meiri sambandsk enn sam- bandsflokkurin. Hvør hugs- andi unglingi vil fara upp í henda flokk og royna at endurnýggja hann? Tað hevði hann heldur ikki sloppið. Søgufólk fara nakað at gita, um Marita Petersen kundi havt reddað flokkin. Men tað hevði hon aldrin sloppið at gjørt. Kjarnu- veljarnir og leiðslan skrála tað góða gamla konserva- tiva herrópið: »Tað skal vera sum tað er, og blíva sum tað var«. Himmal- brævið prentast av nýggj- um. Vit mugu nú skilja, at tað hevði verið eitt óbóta- ligt afturstig fyri okkum øll eisini javnaðarveljarar, men sjálvandi má tað taka sína tíð, og tó er ein veldug hug- burðsbroyting longu hend hesi trý árini. Kanska størsti vinningurin. Himmalbrævið má aldrin endurprentast