fríggjadagur 20. apríl 2001síða 5

Nr. 75 - 20. apríl 2001 9 gult9 cyan9 magenta9 svart9 8 Nr. 75 - 20. apríl 2001 gult8 cyan8 magenta8 svart8 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marjun Dalsgaard marjun@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Útgevari/uppseting: Sp/f Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Hørki Føroya fólk ella Sjálvstýrisflokkurin fáa val á hesum sinni. Tíbetur. Áheitanin hjá Sjálv- stýrisflokkinum á løgman um at umhuga eitt nýval, tí óskilið í samgonguni er so stórt, var meiri líkt einum publisitiátaki. – Góvu tíðindi og myndir í Degi og Viku týsdagin okkum ikki eina ábending um tað? Sjálvstýrisflokkurin er jú dottin burtur í millum í trætuni millum Tjóðveldisflokkin og Fólka- flokkin. Tað byrjaði jú við eini brævskriving fyrst í mánaðinum, tí Fólkaflokkurin m.a. dittaði sær at taka undir við einum uppskoti hjá Hendriki Old at lækka avgjaldið á bensini. Men Sjálvstýrisflokkurin hevur ikki hava “timað” hetta átakið væl, tí seinastu veljara- kanningarnar góvu ikki Sjálvstýrisflokkinum nakra serliga undirtøku, og spurningurin er, um flokkurin kom á ting, um val hevði verið. Tá hetta er sagt, skal Sjálvstýrisflokkurin hava rætt í tí, at tað tykist, at flokkar í landsstýris- samgonguni gjarða út í hesum døgum, nú valfjáltur er komin á, og menn eru um at missa setningin at reka ein stramman fíggjarpolitikk úreygsjón! Men so er spurningurin, um Sjálvsstýrisflokkurin hevur staðið aftastur í tí, sum samgongufólk í kalla útgjarðing. Vit minnast, at tá uppskotið til hesa fíggjarlóg varð viðgjørt í samgonguni, kravdi Helena Dam á Neystabø at fáa 70 milliónir krónur afturat til síni málsøki. Hóast hon hevur noktað fyri tí, so søgdu onnur í landsstýrinum, at hon hótti at leggja frá sær sær, fekk hon ikki hesa upphædd! Peningurin til hesi mál var neyðugur – eingin ivi um tað – men í eygum Fólkaflok- sins er jú peningurin til almanna- og heilsumál jú eisini útgjarðing. Løgmaður tekur ikki áheitanina um nýval til eftirtektar, men Sjálvstýrisflokkurin hevur fingið “pressu”, og hevur – eins og Tjóðveldis- flokkurin – roynt at fingið sær eitt “image” sum fíggjarligur ábyrgdarflokkur. Og so er spurn- ingurin, um formaðurin ikki eisini fekk gjørt seg eitt sindur inn á løgmann, eftir at hann gav henni boðini í februar: annaðhvørt leggur tú sjálv frá tær, ella koyri eg teg úr starvi! DAGSINS MEINING Sosialurin Sjálvsstýrið fekk ikki nýval – men pressu VIÐMERKINGAR Sagt verður við hesum frá, at á aðalfundinum hjá Javna tann 31. mars, varð fylgjandi yvirlýsing sam- tykt: Ásannandi stóru bústað- arneyðina hjá menningar- tarnaðum í Føroyum í dag, átalar aðalfundurin hjá Javna harðliga hesi og heitir á avvarðandi mynd- ugleikar landsins um, alt fyri eitt at taka henda trup- ulleika upp til viðgerðar og miðvíst at arbeiða fram ímóti, at menningartarnað fáa mannsømulig íbúðarkor at liva undir. Í áliti frá Javna um bú- staðarviðurskifti hjá brek- aðum í Føroyum ár 2000 verður staðfest, at samlaði tørvurin á búplássum til brekað runt landið tey komandi 10 árini eru 81 búpláss. Afturat hesum eru heili 87 búpláss, sum ó- vissa er um, og 25 har endaliga ikki er mett um tørvin. Nýggjastu tølini um bráfeingis tørv á búplássum er í dag 30. Tað ið útint er á økinum tey seinastu 20 árini er, at tey flestu menningartarn- aðu eru flutt av Eirargarði 14-16 í smærri stovnar og sambýlir. Afturat hesum er 1 sambýli komið í Vági og 1 í Runavík. Alt ov lítið er gjørt fyri at útvega menn- ingartarnaðum bústað uttan fyri foreldraheimið. Framdu tiltøkini nøkta tí á ongan hátt tørvin og eigur at verið farið til verka bein- anvegin, tá verandi støða er ótolandi fyri tey menn- ingartarnaðu og avvarðandi teirra. Yvirlýsing frá aðalfundinum hjá Javna TÍÐINDASKRIV GOD Digital, sum dagliga sendir kristiligt sjónvarp til milliónir í øllum Europa, kemur nú til Føroya at presentera tær vælumtóktu sjónvarpsrásirnar. Simon og Kaja Jacobsen koma til Føroya fyri fyrstu ferð at hava kunningar- fundir og seminar um GOD-Digital. Leygardagin kl. 15.00 verður GOD- Digital seminar í høllini í Runavík. Har fara tey at greiða frá arbeiðinum og sýna ymiskt fram, øll áhuga kunnu møta. Tey hava eisini ein GOD-Digital bás á øllum møtunum hjá Teresu Wairimu, har høvi verður at síggja ymiskt og tosa við tey. GOD-Digital fer frá 1 mai at senda á nýggja sate- littinum Eurobird 28.5° eystur, tá kunnu rásirnar væntandi síggjast við væl minni parabolantennu enn nú. Nærri fæst at vita leyg- ardagin. Umframt The GOD Channel, sum er ókodað, hava tey fleiri aðrar rásir, bæði útvarp og sjónvarp. Umframt 3 sjónvarpsrásir og fleiri útvarpsrásir, sum eru kristiligar burturav, síggja tey, sum tekna seg til GOD-Digital eisini t.d. Sky news, CNN, BBC, sport og fleiri aðrar rásir á tí nýggja satelittinum; men tey leggja dent á, at alt er ”safe view- ing”. The GOD Channel er ókodað, men hinar GOD- rásirnar má ein tekna seg til. Tey, sum ynskja at tekna seg til GOD Digital pakk- an, kunnu fáa ein ókeypis digitalan móttakara til láns frá teimum. Leygardagin fæst eisini at vita, hvat ein kann síggja á GOD-Digital. The GOD Channel – fremsta kristiliga rásin í Europa, sum sendir alt døgnið – verður bjóðað ó- keypis til kaðal og an- tennufeløg í Føroyum. The GOD Channel er í dag á teimum flestu stóru kaðal- feløgunum í Danmark og restini av Skandinavia. Simon fer leygardagin at tosa um: ”Et sandt eventyr i den kristne verden!” um hvussu Gud byrjaði í London, og tað undrið, sum er farið fram tey síðstu 5 árini og ”TV mediet som Nutidens store redskab for vækkelse og udbredelse af evangeliet!” Simon og Kaja eru í Føroyum frá 19 til 23 apríl. Teirra adressa í Danmark er: GOD DIGITAL SCANDINAVIA, Postboks 12, DK 9800 Hjørring, Tel 0045 9890 9150, e-mail: scandinavia@godnetwork. com, heimasíða: www.god- digital.com GOD-Digital til Føroya TÓNLEIKUR Í dag klokkan 16 skipar Norðurlandahúsið fyri almennum fyrilestri og paneli í Útvaprs Høllini, kallaður »Frá Dreymi til veruleika«. Fyrilesturin er ætlaður teimum, sum ynskja at koma víðari innan tónleik og tónleikavinnuna. Í Panelinum verða: Hans Otto Bisgaard, sjónvarps- maður, Stefan Fryland og Lennarth Backman, plátu- framleiðarar, Lars Morten- sen, Jelling Festivalen, Pet- er Møller Madsen, Nibe- Festivalen, Uffe Christ- ensen, Musikummælari í Jyllands Posten, Erik Jen- sen, Musikummælari í Politiken, Torben Kruse, Frá Dansk Musikerforbund og Jeppe Nissen, Fajabefa. Pallboðrsluttakarnir fáa umleið 10 minuttir hvør, og síðan verður orðaskifti um, hvat tú sum tónleikari eigur at leggja dent á fyri at t.d. ynskir at liva av tónleikin- um. Orðstýrari verður Petur Mohr Reinert. Frá Dreymi til veruleika VIÐMERKINGAR Jón Kragesteen, dagligur leiðari á Ferðslutrygd – Skulu vit sleppa undan ferðsluvanlukkum, har ungir menn í berum ferð- rúsi á høpisleysan hátt eru sær sjálvum og øðrum at bana, má okkurt álvarsligt stig verða tikið. Sum er, er hámarksferðin hjá flestu bilum oman fyri 160 km/t, sum jú er meira enn tvær ferðir skjótari enn hægst loyvda ferð í Føroyum! Harumframt vita vit eisini, at tað ber til at keypa bilar, sum kunnu koyra upp í 250 km/t ella meira ella tríggjar ferðir skjótari enn hægst loyvda ferð. »Vitið skolar út« Ungdómur er nú einaferð ungdómur, og sjálvt um hann fyri tað mesta er skilagóður, so eru tað løtur, tá ið ”vitið skolar út” - og tá henda tær stóru ferðslu- vanlukkurnar, sum so at siga hvørt ár krevja manna- lív. Og tær vilja halda fram at henda, soleingi sum ung- lingar hava fría atgongd til bilar við ovurstórum mo- tori. Hetta er stutt og greitt orsøkin til, at vit mugu gera onkrar avmarkingar í bilar- nar, so teir ikki kunnu koyra nógv skjótari enn t.d. 110 km/t, sum eisini er markið í lógini, tá ið koyri- kortið kemur í vanda at verða tikið. Við hesum verður eisini sagt, at tað er ikki ferðin í gerandisferðsl- uni um teir 80 km/t, sum er stóri trupulleikin, heldur ikki ferðin, sum fer upp á 100- 110 km/t - t.d. í yvir- hálingum. Hesi orð skulu tó als ikki skiljast, sum at undirritaði mælir til eina hækking av 80 km/t ferð- markinum, men heldur ein staðfesting av veruleikanum. Hvussu við yvirhálingum? Nú vil onkur kanska mæla ímóti og siga, at tú má hava nakað av eyka orku fyri at sleppa tær burtur úr óvænt- aðum truplum støðum sum t.d. at yvirhála ein trailara. Men fyri at gera tað, skuldi ikki verið neyðugt at farið upp á 150 km/t, og vónandi er tað ikki henda ferðin, bilar nýta at yvirhála við í vanligari gerandisferðslu. Mín støða er, at um tú í Før- oyum ikki fært yvirhálað við bili, sum er ferðavmarkaður at koyra t.d. 110 km/t um tíman, so er annaðhvørt ikki neyðugt at yvirhála, ella er okkurt heilt annað galið. Hvønn rakar ferð- avmarking av bilum? Vóru bilarnir ferðavmark- aðir at koyra í mesta lagi 110 km/t, høvdu tað av góðum grundum verið fá, sum yvirhøvur høvdu merkt nakað, tí tað eru í veruleikanum ikki so nógv- ir bilar, sum koyra skjótari enn 110 km/t. Men teir, sum gera tað, eru sum vitu- ligt, sera vandamiklir. Og hagtølini vísa, at í allar- flestu førum eru tað ungir menn í aldrinum 18 til 24 ár, sum bjóða nátturukreft- unum av. Hetta hendir fyri stóran part um náttina og serliga í vikuskiftunum. Í summum førum er rúsevni uppií, men fyri ein stóran part eru fólk edrú; men eru hóast tað í rúsi, nevniliga tí rúsinum, sum adrenalinið gevur. Vit mugu bara við- ganga, at tað - at koyra við fúkandi ferð, fær eina kitl- an at fara ígjøgnum kropp- in hjá nógvum. Hetta, at ríða á eggini – so nær vand- anum, sum til ber – og hóast tað sleppa undan, utt- an nakað hendi, gevur eina ”forloysandi” kenslu. Aftur at hesum er jú væl kent, at ungir menn hava eina trongd at vísa seg og gera brøgd, og tíverri gongur tað eisini fyri seg í ferðsluni. »Føroyar sum ferðslu- trygt øki« – tíðaravmark- að royndarverkætlan Eitt hugskot kundi verið at gjørt eina royndarverkætlan í eitt tíðarskeið, t.d. undir heitinum ”Føroyar sum ferðslutrygt øki”. Í veru- leikanum skuldi verið laga- manni at gjørt slíkt her, tí Føroyar liggja jú fjar- skotnar úti í Atlantshavi, so møguleikin at renna seg í lógirnar hjá okkara grann- um er ikki serliga stórur. Uttan iva hevði borið til at gjørt teknisku ferðavmark- ingarnar óvirknar hjá teim- um lutfalsliga fáu bilunum, sum fara uttanlands ta einu ferðina um árið. Trupulleikin viðvíkjandi ferðslu og ungdómi er ikki serføroyskur, um enn vit kanska hava nakað størri trupulleikar av hesum slagi enn okkara næstu grannar. Ein royndarverkætlan, sum tann nevnda, hevði uttan iva vakt ans í øðrum londum, og fylgt hevði verið væl við, hvussu gekst henni. Forðingar fyri ferðavmarkingini At síggja til eru ongar álv- arsligar tekniskar forðingar at avmarka ferðina, í øllum førum ongar, sum ikki við tíðini kunnu verða loystar. Hetta er eisini galdandi fyri lógarkarm og fyriskipanir. Harafturímóti eru nógvar aðrar forðingar, sum eru saman bundnar við hugburð. Hvør er t.d. hugburðurin aftanfyri, at vit hava teir bilar, sum vit hava? Tað er einki at taka seg aftur í, at samanspælið millum bil- ídnaðin og marknaðin er avgerðandi fyri, hvussu bil- arnir eru háttaðir og hvørjar eginleikar, teir hava. Hetta hóast tey ymisku londini royna at seta upp fyriskrift- ir og standardir við atliti at trygdini og umhvørvinum. Vit kunnu fegnast um, at trygd í bili seinastu árini er vorðin søluvøra. Sum dømi um trygdartiltøk kunnu nevnast: trygdarbjølgar (airbags), ABS bremsur, ESP-skipan, trygdarkabina og betran av sjálvum bil- beltinum. Men vit mugu eisini ásanna, at tá ið bilar verða seldir, verður als ikki bara tosað um bilin sum flutningstól, nei bilurin er so nógv annað. Hann skal vera smartur og kekkaður, og ikki minst skal hann kunna koyra skjótt. Úrslitið er, at stórur partur av bilunum á vegum okkara kunnu koyra væl skjótari, enn lógirnar í allarflestu londum loyva. Fyri nógvum er bilurin so at siga ímyndin av tí per- sónliga frælsinum, og ein ferðavmarking av bilunum vil av summum verða tikin sum ein skerjing av per- sónliga frælsinum. Men í veruleikanum eru bilarnir longu ferðavmarkaðir, teir kunnu jú ikki koyra óenda- liga skjótt, summir kunnu koyra 150, aðrir 180 og upp aftur aðrir 250, so ”per- sónliga frælsið” er longu avmarkað. Og kunnu vit yvirhøvur tosa um persón- ligt frælsi at bróta lógina? Hægst loyvda ferð er fram- vegis 80 km/t! Samanumtikið Tað skal verða undirstrikað, at orsøkin til at undirritaði hevur spælt henda ”bóltin” út, er fyri at vísa á, at upp- lýsing og útbúgving tíverri ikki er nóg mikið, um vit veruliga ætla okkum at sleppa undan álvarsligum ungdómsferðsluvanlukkum. Tí mugu vit gera okkurt, sum forðar fyri, at ungdómurin fær frítt rásarrúm í bilum, sum eru reinar ferðmaskinur, sum kunnu koyra 150 km/t - ja upp í 200 km/t ella meira – einar tvær til tríggjar ferðir skjótari enn tað, samfelagið annars vil hava, at bilar í mesta lagi koyra. Tað er ikki av leið at sam- anbera skotvápn og bilar. Riflur t.d. verða mettar at vera so vandamiklar, at um t.d. unglingar ótarnaðir sleppa at handfara tær, er ov stórur vandi fyri, at teir kunnu taka óráð fyri. Tí er í Føroyum ikki loyvt einum og hvørjum at eiga riflu, og lógin er galdandi fyri øll, hóast tað helst bara er fá fólk, sum trupulleiki er av í hesum sambandi. Bara í undantaksførum verður loyvi givið, t.d. alarum, at skjóta kóp. Viðvíkjandi bil- um kundu undantaksførini verið løgreglubilar, ambu- lansur og sløkkiliðsbilar. Við at seta ferðavmarkara í bilar, verður ikki sagt, at løgreglan skal gera minni við at ansa eftir ferðsluni, heldur tvørturímóti. Løg- reglan eigur at halda fram at betra um eftiransingar- arbeiðið við vanligari pa- truljering. Og løgreglan eigur eisini at fáa øll tól, sum til ber at fáa fatur á, sum kunnu gera eftirans- ingina av ferðsluni betri. Her verður hugsað um eftiransing við lasara, og ikki minst mugu vit hava sjálvvirkandi eftiransing við myndatóli og lasara til Føroya, so at eftiransingar- arbeiðið verður so umfat- andi, sum til ber. Samstundis sum betrað verður um eftirlits- og eftir- ansingararbeiðið, eiga vit eisini at gera lógarverkið og revsiskipanina so skila- góða, sum til ber. Ferðavmarking í bilum sleppur okkum sjálvandi heldur ikki undan at halda fram at útbúgva og upplýsa. Og aðrar atgerðir eiga eisini at verða framdar, t.d. at seta serligar treytir og skipanir í verk viðvíkjandi koyrikortinum hjá teimum ungu. Tað er eisini greitt, at vit mugu hava venjingar- breyt at brúka í sambandi við koyrikortarútbúgving- ina, so vit øll undir skipað- um viðurskiftum m.a. verða útbúgvin at koyra í hálku. Sum skilst er áhugi mill- um manna at fáa øki til motorítrótt, tað verið seg fyri motorsúkklur, Stock Car Racing, Rally, Offroad osfr. Vit, sum arbeiða í ferðslutrygdararbeiðinum, kunnu í øllum førum ikki vera ímóti, tá ið fólk, sum hava serligt ynski at uppliva ferðspenning - biðja um loyvi at gera hetta á økjum, sum eru avskorin frá alfara vegi, her kunnu vit ikki annað enn viðmæla. At enda skal verða víst á, at tað at seta ferðavmarkar- ar í bilar ikki loysir ferðslu- trupulleikarnar í tætt bygd- um øki, har fólk eru í vanda fyri at verða ákoyrd. Í íbúð- arøkjum, við skúlar og í handilsøkjum má fram- haldandi verða arbeitt fyri, at tað verður ógjørligt at koyra skjótari enn 30 km/t. Og eitt mugu vit ikki gloyma, nevniliga: at nýta bilbeltið – altíð! Annarhvør, sum hevur latið lív í ferðsluni og ikki nýtti beltið, kundi verið sloppin við lívinum, um bilbeltið varð nýtt. Hetta eiga vit alsamt at upplýsa um, og tær lógir og fyri- skipanir, sum eru settar í verk hesum viðvíkjandi, mugu eisini verða hildnar. Ferðavmarkarar í bilum SPINNING Mánadag Týsdag Mikudag Hósdag Leygardag 19:30 – 21:00 Trimm & Spinn Kirstin/Tórhalla 16:00 - 17:00 Spinn øll Ann 17:00 - 18:00 Spinn byrjarar Ann 14:00 - 15:00 Spinn øll Skiftandi venjarar 17:00 – 18:00 Spinn øll Ann 19:00 – 20:00 Spinn vand Eyðun 19:30 – 21:00 Trimm & Spinn Ingrid Mánadag Týsdag Mikudag Hósdag 17:15 – 18:30 Aerobic - vand Tórhalla/Kirstin 16:00 – 17:00 Trimmari Tórhalla 17:15 – 18:15 Low - kvinnur Elsa Maria / Anna Maria 19:00 – 20:15 Stepp & Styrki Kirstin 19:30 – 21:00 Trimm & Spinn Kirstin/Tórhalla 20:00 – 21:00 Aerobic - menn Elsa Maria 15:00 – 16:00 Trimmari - øll Tórhalla 18:00 – 19:00 Aerobic - byrjarar Elsa Maria 18:30 – 19:30 Trimmari Tórhalla/Kirstin 19:30 – 21:00 Trimm & Spinn Ingrid AEROBIC SPINNING AEROBIC okkara yviri við Komið inn í YNDI og verið væl fyri til summarið. Vit hava sum vanligt nógv ymisk sløg av kropsvenjingum, so sum aerobic, spinning, trimming og step. Venjingarnar hóska væl til hondbóltspælarar, ið júst eru lidnir við kappingina. Tað ber eisini til at biðja um tímar til arbeiðspláss, størri bólkar o.t. Byrja 23. apríl Enda 23. juni Tó 1 tími um vikuna: 360,- 2 tímar um vikuna 600,- 3 tímar um vikuna 760,- Kostnaður fyri alt skeiðið: Skúlanæmingar 20% avsláttur 20% avsláttur