týsdagur 28. august 2007síða 10

10 tíðindi Nr. 165 - 28. august 2007 Í sambandi við tema­ dagin um føroyskt gjaldsindeks greiddi stjórin í Intrum Justitia frá, at kann­ ingar vísa, at um 60% av øllum rokningum verða ikki goldnar til tíðina við vilja GJALDSmynStur Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Í sambandi við temadagin á Hafnia fríggjadagin greiddi stjórin í Intrum Justitia, Jákup Jensen, frá teimum royndum, sum fyritøkan higartil hevur gjørt sær á føroyska marknaðinum. Gongdin hevur verið soleiðis, í góðu gomlu 80- unum ráddi um fyrst og fremst at hava stóran umsetning, og nógv orka varð løgd í at náa løgdu sølu- ætlanini. Útistandandi peni- ngur kom so í aðru røð. Í 90-unum, tá kreppan av álvara gjørdi um seg, bleiv fokus skift frá sølu til at stýra útistandandi. Ofta var tað eftir paroluni »pengarnar fyrst«. Nú sær so hinvegin út til, at myndin líkist 80-unum aftur, við nógvari ferð á búskapinum, og ymsum tilboðum fyri at fáa fólk at keypa. Her er vandin so fyri, vísti Jákup Jensen á, at ansa fyritøkur ikki eftir sínum útistandandi, er vandi í ring- asta føri fyri, at tær kunnu fara á heysin. Hetta er ser- liga galdandi fyri smærri fyritøkur, sum fokusera ov nógv á sølu og ov lítið á úti- standandi. Missa ikki Ein ógvuliga stórur vandi í hesum sambandi er, at fyri- tøkur ofta eru nøgdar við at fáa peningin inn, sjálvt um hetta hendir eitt ár ov seint. »Vit hava ikki mist nakrar pengar upp á skuldarar, vit fáa allar pengarnar inn, men viðhvørt tekur tað langa tíð«. Her vísti stjórin á Intrum á, at tá peningurin ikki kemur inn frá kundunum til tíðina, versnar gjaldføri, og so má peningurin – alt ann- að líka – koma aðrastaðni frá. Her er vert at hava í huga, at tað førir nógv eyka arbeiði og kostnað við sær, tá neyðugt er at senda rykkj- arar og kontoavrit út. Eisini minkar ikki innkomin pen- ingur um møguleikarnar at gera íløgur og menna fyri- tøkuna, segði Jákup Jensen. Grundirnar fyri ikki at gjalda til tíðina kunnu vera fleiri. Kundarnir vita kanska, at fyritøkan góð- tekur, at farið verður út um freistina, og hartil eru fleiri fyritøkur, ið ikki tilskriva rentu, um goldið verður ov seint. Alt hetta er við til at vikna um gjaldsevnini hjá fyritøkuni, og kann sum nevnt í ringasta føri senda fyritøkuna á heysin. Jákup Jensen førdi síðani fram nøkur góð ráð í sam- bandi við ógoldnar rokning- ar og vísti á, at Intrum Just- itia hevur góðar royndir við at fáa pening inn. Um 80% av øllum peningi, sum fyri- tøkan krevur inn, verður goldin. Fólk velja frá Jákup Jensen, stjóri á Intrum Jutitia í Føroyum Mynd: Leo Poulsen Norðoya Javnaðar- felag uppstillingarfund Annar – og møguliga triði uppstillingarfundur hjá Norðoya Javnaðarfelag verður í hølunum hjá Klaksvíkar Húsmøðrafelag í Bøgøtu í Klaksvík hósvøldið. Vilhelm Johannesen, sum hevur umboðað Javnaðarflokkin í Norðoyggjum á tingi síðani 1980, stillar ikki uppaftur hesaferð eftir higartil 27 ár á tingi. Fundurin verður hóskvøldið 30. august kl 20 – og felagið heitir á fólk um at møta fjølment! Fyrilestur um hjartasjúku Mikukvøldi 5. septembur klokkan 19.00 skipar Árnafjarðar Róðrarfelag fyri fyrilestri í nýggja róðraneystinum í Árnafirði. Tað er 27 ára gamli Ólavur Thune – ella Ólavur í Streymnesi – ið fer at greiða eitt sindur frá lívi sínum, síðani hann gjørdist álvarsama hjartasjúkur. Ólavur Thune verið í Keypmannahavn síðani mai 2005 og bíða eftir nýggjum hjarta. Lívið, síðani sjúkan varð staðfest, hevur haft sínar upp- og niðurtúrar. Men fyri einum ári síðani fekk hann eitt heartmate, eitt eftirgjørt hjarta, ið heldur honum á lívi. Í samband við fyrilesturin koyrir bussur frá bókasavninum í Klaksvík klokkan 18.30. Gjaldsindeksið, sum Intrum Føroyar hava gjørt, vísir, at før­ oyingar eru raskastir í Norðanlondum at »gloyma« at gjalda rokningar. Men støðan er kortini frægari enn har, ringast stendur til GJALDSmynStur Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Ein av føstu táttunum hjá al- tjóða fyritøkuni Intrum Jus- titia, er at kortleggja gjalds- mynstur fyri hvørt landið sær, har fyritøkan virkar. Nú er so eisini eitt gjaldsindeks gjørt fyri Føroyar. Hesi gjaldsindeks verða gjørd á tann hátt, at til ber at samanlíkna hesi við indeksini í hinum Intrum- londunum. Í Norðanlondum er gjaldsmynstrið samlað á einari leið, tó at Finnland liggur klárt best fyri, meðan Føroyar eru á aftarsta plássi í so máta. Gjaldsmynstrið í Norðan- londum vísir, at føroyingar eru tann privatkunda bólkur, ið hevur longsta tíð at gjalda sínar rokningar. Meðal fyri Føroyar eru 34,3 dagar. Fyri finskar privatkundar er sama meðaltal 19,6 dagar. Hetta merkir so, at finn- lendingar gjalda sínar rokn- ingar áðrenn vanliga gjalds- freistin er úti. Føroyingar lata tað heldur fara nakað út um tíðina, áðrenn teir gjalda. Sama mynstur Eisini tá tað kemur til virk- iskundar og til almennar kundar, er tendensurin hin sami. Finnland liggur best fyri, meðan Føroyar eisini á hesum økinum eru vána- ligastu gjaldararnir. Nú hoyrir tað sjálvandi eisini við í myndina, at í Finnlandi er traditión fyri, at fyritøkurnar eru ógvuliga skjótar við rykkjarum og løgligari innheintan. Mun- andi skjótari enn í hinum Norðanlondunum. Tað gev- ur sjálvandi kundunum eina rættiliga motivatión at gjalda rættstundis. Hetta mynstrið merkir so eisini, at Finnland er tað Norðanlandið, har fyritøk- urnar missa lutfalsliga minst pening upp á kundar sínar. Bert 0,7% av útistand- andi í Finnlandi verður mist, meðan talið í Føroyum og Íslandi er 1,5%. Hetta merkir, at ein fyritøka í Før- oyum í meðal hevur tørv á einari meirsølu upp á 15% fyri at bøta um eitt tap av skuldarum upp á 1,5%. Stefan Schär, sum greiddi frá gjaldsindeksinum, segði, at í teimum tjúgu londunum, sum Intrum virkar í, er eftir- støðan av ógoldnum rokningum í dag so stór sum 1850 milliardir. Eitt tal, sum frá 2003-06 er vaksið við 185 milliardum krónum. Hann segði, at ringast stendur til í Portugal, með- an Føroyar altso liggja mitt í hesum yvirlitinum av Intr- um-londum tilsamans. Føroyar í tyngra endanum Stefan Schär er úr Sveits, og er serfrøðingur hjá Intrum Justitia í gjaldsindeksi Mynd: Leo Poulsen