mánadagur 10. september 2007síða 12

12 Nr. 174 - 10. september 2007 Sosialurin 15 ár við føroyskari undirgrund SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónsleiðari: Kári Mikkelsen karim@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Birgir Waag Høgnesen birgir@sosialurin.fo Joan Abrahamsen joan@sosialurin.fo Henrietta Hammer henrietta@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Rólant Waag Dam rolant@sosialurin.fo Niels Uni Dam nielsuni@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Teitur Joensen teitur@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Tann 11 september verða tað júst 15 ár, síðani táverandi Løgmaður Atli P. Dam sáli kundi boða frá, at undirgrundin var yvirtikin. Hetta var man komin ásamt um við táverandi donsku stjórnina undir leiðslu av Poul Schlüter. Føroyingar høvdu tá samráðst í rúma tíð um hetta mál, og tað var ikki minst takkað verið dugnaligari politiskari leiðslu og dugnaligum ráðgevum og embætisfólki, at avtalan kom undir land. Hóast Tjóðveldisflokkurin, sum ikki hevur tey stóru samráðingarúrslitini at vísa á uttan saman við Javnaðarflokkinum, onkutíð hevur sett spurnartekin við virðið av undirgrundaravtaluni, so man hon vera rættiliga góð. Í hvussu so er kunnu vit staðfesta, at grønlendingar nú ynskja somu loysn, sum føroyingar fingu fyri 15 árum síðani. Tað fær illa verið annað enn eitt ordans herðaklapp til okkara táverandi politisku leiðslu og ráðgevar, at vit ár seinni hava eina avtalu, sum er betýðiligt betur, enn tann, ið stendur grønlendingum í boði. Vit skulu ikki gloyma, at danska stjórnin bjóðaði føroyingum ein líknandi avtalu, sum hana, ið nú stendur grønlendingum í boði, men føroysku samráðingarmenninir takkaðu nei til eina slíka loysn. Tað er rættiliga sjálvsagt, at Grønland átti at fingið eins góða undirgrundaravtalu, sum føroyingar. Tað er í hvussu so er ilt at síggja nakra argumentatión fyri, hví teirra avtala skuldi verið øðrvísi. Grønland er so ómetaliga stórt, og teirra undirgrund tekur Grønland á heimspolitiska leikpallin við tí gongd, vit síggja í løtuni, har kanadiarar og russarar bevíst byrja at brynja seg til krøv mótvegis norðpólinum og tað tilfeingi, ið har mátti verið. Kanska er tað tí, at danska stjórnin so fegin vil halda fast um grønlendsku undirgrundina. Í hvussu so er, so eiga føroyingar at seta prís uppá tað, ið gekk fyri seg fyri 15 árum síðani, tá vit fingu eina undirgrundaravtalu, sum enn bert er eitt ynski hjá grønlendingum. Eitt ynski, sum føroyingar væl kunnu unna Grønlandi. Og Danmark ger seg sekan í kolonialistiskum ráevnispolitikki, geva teir ikki grønlendingum somu sømdir, sum teir góvu føroyingum. Har burdi eingin trupulleiki verið – har er ein risastórur blokkstuðul at motrokna, skuldi tað blivið aktuelt við stórum inntøkum hjá Grønlandi. Kykmyndir: Alvin Ellebye Andersen alvin@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00­13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Í útvarpinum vísti Jústines Eidisgaard heilt beinrakt á, at tað er órímiligt, at bara ein útvaldur skari av kirkjufólkinum skal hava loyvi til at luttaka í teimum fyriskipaðu framløgufundu­ num í samband við biskups­ valið. Víst hava vit við kirkju­ ráðunum eitt delegerað demokratið í fólkakirkjuni, tí tað mest praktist í dag­ liga virkinum hjá kirkjuni. Men, í hesum førðum, tá tað snýr seg um at velja ein nýggjan biskupp, so eiga allir fólkakirkjulimir sjálv­ andi at hava rætt til at møta á fundi. Annars luktar tað eitt syndur av afturlatnum klubbavirksemi, beint tvørturímóti øllum tí, sum ein fólkakirkja umboðar. Tað er heilt órímiligt, at nógv tann stórsti parturin av kirkjufólkinum ikki skal sleppa at hoyra tað orðaskiftið, sum kannska verður grundarlagið undir hvussu prestar og kirkju­ ráðslimir fara at velja næsta biskuppin. Tá eg sigi kanska, so er tað tí, at vandi er fyri, at valið longu er farið fram í høvdinum á teimum sum skulu velja, uttan at hava hoyrt hvat valevnini umboða og hava at bera fram. Sosialurin hevur skipað fyri opnum fundi við val­ evnini, men har rúmast ikki nógv fólk, og tí má eg inniliga heita á tey sum hava fyrireika teir tveir umrøddu fundirnar, um at syrgja fyri almennari atgongd, ella at Kring­ varpið gjøgnum útvarp og sjónvarp, gevur kirkjufólki­ num møguleika fyri at luttaka í orðaskiftinum. Føroyingar hava fingið eina fólkakirkju og ikki eina biskups, presta og kirkjuráðskirkju! Mín støða er greið: Nógv heldur val – enn eitt val­ dømi. Tí røddin á Føroya Løgtingi skal hava umboð­ an frá øllum Føroyum – eisini í framtíðini Eitt, eftir míni meting, sera vánaligt uppskot, um Føroyar sum eitt valdømi er lagt fram. Orsøkin skal vera, at alt skal gerast so nógv betri. Ein kann spyrja, hvør tað er, ið fær tað betri.. Verða tað tey økir, ið missa umboðan á Løgtingi, ið verða betri fyri? Ella tey í fáa økta umboðan? Alt meira, ið verður tosað og kanna um hetta mál sæst, at tað eru stórir partar av Føroyum, ið fáa tað verri, við at teirra rættur til umboðan á Løg­ tingi verður skerdur. Tí eru 4 av 7 valøkjum ímóti hesum uppskoti. Men tað kann majoriser­ ast ígjøgnum við hjálp av andstøðuni – ið m.a. atkvøður fyri, fyri at skapa politiskar trupulleikar hjá samgonguni. Og tað hevur eydnast til fulnar. Tey veik­ aru økini gerast enn veikari við minni umboðan – tað verður fylgjan. Tað einasta hesi økir hava, ið fleiri førum, er umboðan og atkvøðan á Føroya Løg­ tingi. Og tað ávirkan tað gevur. Ein kann spyrja, um uppskotið um at gera Føroyar til eitt valdømi hevur til endamáls at køva hesi økir definitivt. Ein kann eisini hugsa, at útjað­ arin fær størri umboðan. Tað meti eg ikki er heppi fyri miðøkið. Vallógin ídag tryggjar, at ein javnvág er í Fólkaræðinum. Ein javn­ vág, ið lætt kann avskepl­ ast við tí uppskoti, ið nú er lagt fram. Í samgonguskjalinum stendur púra greitt, at “val­ lógin skal endurskoðast”. Sjálvur meti eg at sam­ gonguskjalið við hesum uppskotið er brotið. Og tað er júst tí, at samgongan í løtuni stendur á eini fles – júst sum Olsjana. Sjálvur meti eg, at sam­ gongan drekkur nógvan sjógv inn orsaka av hesum vanlukkuliga uppskoti. Spurningurin er um sam­ gongan flýtur, eftir at við­ gerðin av uppskotinum er at enda Eg trúgvi, at meginpart­ urin av føroyingum eru ímóti uppskotinum, tá teir kenna avleiðingarnar av tí. Uppá sikt verða tað helst stór økir í landinum, ið ikki hava umboðan á Løg­ tingi. Um Gallup setti spurn­ ingin: eru tygum fyri, at títt valdømi missir um­ boðan og ávirkan? So trúgvi eg, at meira enn 90 % høvdu svara nei. Um miðøkið fekk spurn­ ingin: Eru tygum fyri, at tykkara umboðan skal styrkna, við at tey veikaru økini missa teirra umboðan? So meti eg eisini at meginparturin av miðstaðarfólkum høvdur takka nei til slíka broyting. Tí hon fólkaræðisliga er skeiv. Eg haldi, at valskipanin við økisumboðan, ið vit kenna ídag er ein góð skipan. Hon tryggjar, at ein landspolitikkur verður førdur, ið ger, at alt landi kann gerast eitt kraftsentur. At alt landi verður útbygt. Nógvir føroyingar eru ið ikki áhugaðir í, at fólka­ ræði verður skert við einari vallóg, ið onkur roynir at skrumbla ígjøgnum. Alt fleiri serfrøðingar seta stórt spurnaðartekin við hví tað er so neyðugt við eini so stórari broyting í vallógini. Teir skilja als ikki, at hetta verður gjørt við einum illa fyrireikað­ um uppskoti, beint undan einum vali. Onnur lond viðgera slíkar broytingar í kommisiónum í áravís, so ein veit hvat hendir um broytingar verða gjørdar. Men í Føroyum tykist vanlig og rímilig manna­ gongd á hesum øki ikki hava nakran áhuga. Á fundi í Miðlahúsinum varð uppskotið regulert pilka sundur, so at onki var eftir av tí. Mín støða er greið: Nógv heldur val – enn eitt val­ dømi. Tí røddin á Føroya Løgtingi skal hava umboðan frá øllum økjum av Føroyum – eisini í fram­ tíðini. BERgUR JAcoBSEN løgtingslimur MARJUS DAM Sjálvandi eiga biskupsvalevnisfundir at vera almennir! Røddin á Føroya Løgtingi skal umboðast frá øllum økjum í landinum