mikudagur 12. september 2007síða 20

MIÐvIkan 20 nr. 176 • 12. september 2007 Tórhallur og hansara brøður hava fyrst og fremst verið húkamenn. Teir hava siglt nógv við línuskip­um. Vit fara tí í hesi røð at hava nakað av línubátasøgu. Hesa ferð verður tað um Poul Hansen, sum var reiðari hjá fleiri av brøðrunum. Vit endurgeva her p­art av tí, sum hevur staðið í FF- blaðnum um virksemið hjá Poul Hansen Í 1938 stovnaði Poul Hansen p/f Kimbil, sum keypti trolaran "Stella Argus". Aftaná kríggið vant reiðaravirk­ semið hjá Poul Hansen rættu­ liga upp á seg. Teir keyptu tá "Kallsevni", sum var ein fyrr­ verandi enskur trolari. Slóðbrótaravirksemið hjá Poul Hansen byrjaði í 50­unum, tá ið synirnir eisini vóru komnir upp í leikin. Her skulu vera nevnd nøkur av teirra avrikum. Bacalao Eitt virki á landi, sum er knýtt at teimum, er Bacalao. Tað er framvegis er ein partur av býar­ myndini í Havn. Poul Hansen hevði fleiri skip, men umstøðurnar at turka fiskin vóru vánaligar, og siglast mátti til fleiri pláss við og eftir fiski og hetta var ov kostnaðarmikið. Poul Hansen tók tískil stig til at byggja Bacalao, sum skuldi vera eitt turkihús til klippfisk. Í 1953 var farið í holt við byggingina. Aðrir góðir menn vóru eisini við ­ so sum Esmar Fuglø og Hans Jakku í Smæruni. Longu í 1956 var Bacalao nógv tann størsti privati arbeiðsgevarin í Havn. Teir rindaðu kr. 600.000 av samlaðu lønarútgjaldingununum uppá 2,4 mio. kr. Telja vit Poul Hansen sjálvan og Kimbil við, so kemur upphæddin upp á 705 tús. kr. ella 29% av øllum lønarútgjaldingunum. Hetta var meira enn dupult so nógv sum tann næsti arbeiðsgevarin í stødd. Seinni datt virking av klippfiski burtur, og Bacalao var eitt av teimum fyrstu virkjunum, sum fór undir flakaskering. Í nógv ár vóru teir eitt av størstu flaka­ virkjunum í landinum, sum tóku ímóti einum fjórðingi av tí fiski, sum varð landaður í Føroyum. Tað skal eisini verða nevnt her, at Bacalao var eitt av teimum fyrstu virkjunum, sum byrjaði prískappingina um fiskin við ársskiftið 1989/90, sum gav okkum marknaðarbúskap á hesum økinum. Seinni endaði Bacalao í Føroya Fiskavirking, men tað er ein onnur søga. "Funnu" Flemish Cap Ikki minni slóðbrótandi er teirra virksemi innan fiskiskap. Her skal fyrst nevnast fiskiskapurin á Flemish Cap. Í 1956 leigaði Poul Hansen Atlantsfarið, sum við Júst í Túni sum skipara fór á royndarveiðu á Flemish Cap. Hetta eydnaðist sera væl, og tey fylgjandi 40 árini var hetta ein av okkara týdningarmestu fiskileiðum. Samstundis byrjaði línubáta­ tíðin, har teir hjá Poul Hansen eisini gingu á odda. Saman við Højgaardsmonnunum á Toft­ um vóru teir fyrstir at byggja stállínuskip í Noregi, og "Brestir" og "Beinir" komu í 1957. Júst í Túni førdi Brest og Eiler Jacobsen førdi Bein. Hetta ár lótu teir eisini "Búgvan" byggja á Tórshavnar Skipasmiðju. Í 1959 kom "Grímur Kamban", sum Poul Hansen sjálv­ ur átti. Men teir høvdu so tríggjar av hesum nýggju línubátunum, og vóru hesi skip eitt frambrot, tá talan var um umstøðurnar hjá manningini. Tað vóru hesi nýggju línuskipini, sum fyri ein stóran part áttu heið­ urin av, at Føroyar komu seg so væl eftir kreppuna í 50­unum, og at vit tá fingu skip til okkara egnu fiskimenn. Her skal eisini verða nevnt, at teir hjá Poul Hansen eisini vóru virknir innan endurnýgging av trolaraflotanum. Kimbil bygdi Brand Sigmundarson, og Tórshavnar Trolarafelag, sum teir eisini áttu sín stóra part, Magnus Heinason umleið 1960. Hesir trolarar vóru í mong ár millum teir fremstu í landinum. Fyrstir við kraftblokki Tá ið vit koma fyrst út í 60­ini er tað, at kraftblokkurin kemur fram. Her eru tað aftur teir hjá Poul Hansen, sum leggja fyri og gera Brest út við kraftblokki. Hetta var ein heilt onnur vinna enn í dag. Brestir tók kanska 160 t. av sild til ídnað. Men fyrstu árini varð sildin saltað upp í tunnur og manningin taldi einar 25 mans. Seinni fingu hini skipini hjá reiðarínum eisini kraftblokk. Teir fóru seinni burtur úr hesi vinnu, men av teirra framskygni gongur sjón fyri søgn, tá vit síggja, hvussu nógv henda vinnan framvegis gevur av sær til samfelagið. Veiðan undir Føroyum Slóðbrótaravirkið helt nú fram við veiðuni undir Føroyum. Tað var allarfyrst í 70­unum, at menn fóru at ásanna, at tað fór at vera á okkara heimligu leiðum, at framtíðarfiskiskapurin fór at vera. Tá bygdu vestmenningar Norðfinn og Vestfinn, og nakað samstundis keypti p/f Kimbil Mýling, sum í meira enn 30 ár hevur fiskað stórar nøgdir av fiski, sum hava givið bæði fiskimonnum og arbeiðsfólki á flakavirkjunum nógv arbeiði og góðar inntøkur. Síðani eru nógv skip komin afturat, og fleiri eru eisini farin burturav, men í dag varðar Aksel Hansen, sonur Poul, av einum lutfalsliga stórum parti av okkara feskfiskaflota. Tað skal eisini sigast, at teir hjá Poul Hansen altíð hava avroknað væl og skjótt, og reiðaríið hevur eisini havt sera støðuga manning. Blakaði drotningini riddarakrossin aftur Sum ungur fór Aksel at arbeiða í Sjóvinnubankanum. Aftan á kríggið fór hann fyrst til Íslands og síðan til Bretlands at fáa sær arbeiðsroyndir. Her arbeiddi hann m.a. hjá kenda fiskakeyparanum Alec White Men umleið 1950 kom hann heimaftur at virka í fyritøkuni hjá pápanum. Aksel var eisini virkin í Norda­ far, og summarið 1959 var hann í Føroyingahavnini at fáa sett flakavirki í gongd har. Aksel hevur eisini verið við í øðrum virksemi, sum hevur við fiskivinnu at gera. Eitt skifti var hann formaður í Føroya Reiðarafelag, og hann var í mong ár í fremstu røð í Føroya Fiskasølu. Hann hevur eisini verið formaður í Føroya Arbeiðsgevarafelag. Vanliga er Aksel sáttligur ­ men tað var hann ikki, tá hann undir kreppuni blakaði drotningini aftur tann riddarakrossin, sum hann hevði fingið frá henni. So illa helt hann seg og føroyingar vera hagreiddar av dønum tá. Poul Hansen var óførur Poul Hansen var reiðarin Sonurin Aksel tók við Búgvin var ein nýskapan, tá ið hann kom í 1957 Næstu ferð Í komandi parti fer Tór­ hallur at greiða nærri frá sínum systkjum. Serligur dentur verður lagdur á sjólívið hjá beiggjunum. Tá koma vit eisini at hava meira av søguni hjá línuskipunum, sum byrjaði fyri 50 árum síðani.