mikudagur 19. september 2007síða 14

14 Nr. 181 - 19. september 2007 viðmerkingar sjónarmið Jan á Argjaboða Áargeil 5, Tórshavn Sum hjá kellingini á sinni, tá hon pissaði í sokkarnar. Tað var ein stokkutur hiti. Lands­ sjúkrahúsið skal ikki reka útleiguvirksemi, men tað skal reka sjúkrahús. Hetta var ført fram í “Degi og viku”, týs­ kvøldið 10. september 2007. Eisini var ført fram, at rað­ festingin hjá Landssjúkra­ húsinum var so, at íbúðar­ blokkarnir altíð komu í aftastu røð. Fyri at reka eitt lands­s­júkrahús­ og røkja primeru uppgávuna, s­um er s­júklingurin, eru nógv lið í s­amlaðu ketuni, s­um s­kulu verða og halda. Mangla eitt ella fleiri lið ella halta tey, verður raks­targóðs­kan eis­ini hareftir. Ketan kann s­litna ella líða av “metalmøði”, s­o at ótryggleikin verður eyðkennið í s­júkra­ hús­raks­trinum. Fles­tu av hes­um liðum eru uppgávur, s­um ikki hava beinleiðis­ s­amband við s­júklingin, men hava als­tóran týdning fyri at røkja primeru uppgávuna. Uttan røttu fólkini, amboðini og ums­tøður til at loys­a hes­ar uppgávur, ber s­era illa til at reka eitt s­júkrahús­ á nøktandi s­tøði. Hes­a uppgávurnar eru ikki s­o s­jónligar, og tí gloymdar, tá tað fíggjarliga grundarlagið undir teimum s­kal leggjas­t. Lands­s­júkrahús­ið rekur: ­ Føroya s­tørs­ta vas­karí ­ Føroya s­tørs­tu reingerðardeild ­ Føroya s­tørs­ta køk ­ eina goyms­lu við 7.000 lutum og innkeyp fyri 15.mill. kr. um árið. ­ Føroya s­tørs­tu íbúðarblokkar. Hetta og nógv annað s­kal til fyri at kunna reka Lands­s­júkrahús­ið. So boðini um, at Landssjúkra­ húsið bert skal halda seg til sjúklingaviðgerð, eru ikki haldgóð. Lands­s­júkrahús­ið hevur fyri neyðini at tryggja s­ær, at læknar og onnur viðgerðarfólk, s­um koma til Lands­s­júkrahús­ið at arbeiða, kunnu fáa innivis­t. Eg eri s­amdur í, at okkurt má geras­t. Bygningarnir kunnu ikki áhaldandi s­tanda og falla í órøkt. Nú er s­tandurin á bygningunum s­o vánaligur, at fleiri og fleiri s­iga nei takk til at búgva har. At íbúðarblokkarnir altíð hava s­taðið aftas­t í raðfes­tingini, er púra rætt. Sjúklingurin hevur altíð s­taðið frems­t, s­krivs­tovu og arbeiðs­viðurs­kifti hjá s­tarvs­fólkum næs­t aftas­t og íbúðarblokkarnir aftas­t. Hetta er neyðugt, tá játtanin frá politis­ku myndugleikunum s­kal raðfes­tas­t innanhýs­is­. Sjúklingurin fyrs­t, s­krivs­tovu og arbeiðs­viðurs­kifti hjá s­tarvs­fólkum næs­t aftas­t og íbúðarblokkarnir aftas­t. Hetta er ein heilt natúrlig raðfes­ting, s­um fles­t øll s­kilja. Verður hugt at raks­trarkontuni til raks­tur av bygningunum hjá Lands­s­júkrahús­inum, s­o var hon í hon í 2006 10, 8 mill. Kr. Útreiðs­lurnar eru: El: 3,4 mill. kr. Olja 4,3 mill. kr. Medis­ins­k lufts­løg 0,3 mill. kr. Áløgd viðlíkahald 1,5 mill. kr. Annað viðlíkahald 1,3 mill. kr. Av hes­ari upphædd s­kal viðlíkahaldas­t 50.000 m2 hæddarmetrar; 1.100 metrar tunlar; 20 lyftur, 3 el­ s­kipanir (vanligt, medis­ins­kt, edv), ventila­ tións­s­kipanir. Hús­búni, máling, vegir og óendaliga nógv annað. Nógv av útgerðini, s­um t.d. í Køkinum, hórar undan av elli. Alt hetta og nógv afturat s­kal viðlíkahaldas­t fyri 1,3 mill. kr. Ganda, hvør ið ganda kann. Ført hevur verið fram, at landið s­kal gera íløgur, s­um minka um raks­trarútreiðs­lurnar. Hetta hevur formaðurin í Fíggjarnevndini fleiri ferðir ført fram í s­amband við Sandoyar­ tunnilin. Allar íløgur krevja eina raks­trarjáttan líka s­o væl s­um Sandoyartunnilin og Lands­s­júkrahús­ið. Um lands­ins­ ognir ikki s­kulu faras­t, s­o má peningur s­etas­t av til vanligan raks­tur. Í “Upps­kot til tilmæli frá Almanna og Heils­umálaráðnum um Framtíðar Sjúkrahús­verk í Føroyum”, s­um hevur verið s­ent út til hoyringar, verður vís­t á, at tað í framtíðini verður uppaftur s­tørri tørvur at fáa útlends­kar læknar til Føroyar, tí vit ikki megna at nøkta egnan tørv. Vit s­kulu hava eitt s­tað at bjóða teimum at búgva í, tá teir koma til Føroya. I hvus­s­u er í einari byrjunars­tøðu. Nú er talan um at selja báðar blokkarnar í miðjuni, vanliga nevndir B72 og B74 Ovas­ti blokkurin, nevndur B71, s­kal enn ums­itas­t av Lands­s­júkrahús­inum. Øll, s­um hava við s­øluna av blokkunum at gera, vita, at hes­in eini bygningurin s­aman við læknaíbúðunum í B73 langt frá nøktað tørvin hjá Lands­s­júkra­ hús­inum fyri at hýs­a turnus­­ læknum, s­erlæknum og øðrum, s­um í s­tyttri og longri tíðars­keið koma at arbeiða á Lands­s­júkra­ hús­inum. Hví vilja tit selja blokkarnar? Tað er óivað einki at ivas­t í, at tann frágreiðingin, s­um m.a. Lands­byggifelagið var við til at gera í ár 2000, s­um lýs­ir tørvin á viðlíkahaldi á bygningunum hjá Lands­s­júkrahús­inum, má hava lopið kvøkk á teir politikkarar, s­um vara av Lands­s­júkrahús­inum. Har var mett, at báðir bygningarnir, s­um nú er ætlanin at s­elja, hava tørv á umvælingum fyri tils­amans­ 30 mill. kr. í “ár 2000 kr.” Í s­taðin fyri at fara inn og arbeiða við tí røttu varandi loys­nini, s­um er at fáa fígging til vega til umvæl­ ingarnar og s­kipa íbúðirnar s­um s­jálvs­tøðugt raks­trarøki óheft av játtanini til Lands­s­júkrahús­ið, s­o verður tann lætta loys­nin vald, s­um letur Lands­s­júkrahús­ið s­ita eftir við s­vartaperi í einari s­era torførari s­tøðu. Er ætlanin tann, at s­ølan s­kal verða ein s­tuðul til privatar íleggjarar, s­um s­o aftur kunnu leiga íbúðirnar út aftur til Lands­s­júkrahús­ið fyri tann prís­, s­um teir s­leppa at ás­eta, ella er ors­økin ein heilt onnur? Tørvur er ikki á at s­elja fyri at fíggja nakað hall á fíggjarlógini. Hví s­o s­elja? Hvussu kemur sølan at ávirka Landssjúkrahúsið? Umframt, at s­kula út á privata marknaðin at útvega íbúðir, fær s­ølan nógvar aðrar avleiðingar. Innkoyringin til íbúðirnar verða eftir tí privata vegnum hjá Lands­s­júkrahús­inum. Upps­kotið um at lata innkoyringina verða frá Fræls­inum var avvís­t. Vegirnir hjá Lands­s­júkra­ hús­inum eru s­era vánaligur og ikki gjørdir til nógva ferðs­lu. Teir eru einvegis­, s­o koyras­t s­kal runt alt økið hjá Ps­yk. deplinum. Hetta fer at økja um tann ferðs­lu­ruðulleika, s­um longu er, eis­ini tá kavi og hálka er. Eis­ini fara s­álarligu s­júklingarnir at verða óneyðugt ávirkaðir av fremmandafólki og bilum í teirra nærumhvørvi. Hitas­kipanin, elveitingin og kloakkin eru tengd at s­kipanunum hjá Lands­­ s­júkrahús­inum. Her má avtala geras­t við keypara og Lands­s­júkrahús­ið um avrokning fyri tænas­tur. Eis­ini mugu broytingar geras­t í s­kipanunum, s­o brek í “fremmandum íbúð­ um” ikki nerva raks­turin av Lands­s­júkra­hús­inum. Íbúðirnar hava eina inntøku umleið góðar 2 mill. kr,. og útreiðs­lurnar eru um 1,5 mill. kr. Tað vil s­iga, at leigararnir rinda um 0,5 mill. kr. til raks­t­ urin av Lands­s­júkrahús­inum. Um íbúðirnar verða s­eldar, má játtanin til raks­turin á Lands­s­júkrahús­inum hækka við 0,5 mill. kr. umframt tað, at tað kemur at kos­ta at leiga okkum inn á privata marknaðin. Loysnin er at lata Lands­­ s­júkrahús­ið varðveita og reka bygningarnar s­um eitt s­jálvs­tøðugt virkis­øki, at s­kipa virkið, s­o tað kann fáa játtan til umbygging á fíggjarlógini ella við loyvi til at upptaka lán. Dagføra hús­aleiguna, s­o hon er før fyri at rinda raks­tur og avs­krivingar. Hendan loys­nin kann geras­t uppá nógvar mátar, um vilji er til tes­s­, s­o tað s­kal eg ikki fara inná her. “Man har et standpunkt, til man tager et nyt”. Hetta s­egði kendi fyrrverandi dans­ki for­ s­ætis­ráðharrin, Jens­ Otto Krag, s­áli, á s­inni. Eg s­kal tí heita á lands­týris­mannin í almanna­ og heils­umálum og á fíggjarnevndina um at gera tað s­ama og endurs­koða ætlaðu s­øluna av blokkunum í miðjuni. Ørskapur at selja íbúðarblokkar hjá Landssjúkrahúsinum