hósdagur 10. mai 2001síða 4

6 Nr. 89 - 10. mai 2001 Nr. 89 - 10. mai 2001 7 gult6 cyan6 magenta6 svart6 gult7 cyan7 magenta7 svart7 C M Y K Stjórin á Atlantsflog roknar ikki við, at flúgvingin hjá felagn- um verður avlýst or- saka av verkfallinum FLOGFERðSLA Eyðun Klakstein Flogferðslan til og úr Før- oyum heldur fram hóast verkfallið, men helst verður tænastan merkt komandi dagarnar. – Vit rokna ikki við, at verkfallið fær álvarsamar avleiðingar fyri flúgving- ina. Vit ælta at flúgva, hóast talan kann gerast um seinkingar, sigur Magni Arge, stjóri á Atlantsflog. Fólkini, sum lasta flog- førini, eru farin í verkfall, men hetta fer ikki at forða fyri, at flogførini kunnu flúgva. Ein avleiðing kann vera, at ferðafólkini ikki fáa alt viðføri við, og at tænastan í sambandi við flúgvingina ikki verður, sum hon plagar at vera. – Um tað verður neyðugt, so kann eg lasta flogfarið sjálvur. Eg eri stjóri og kann gera tað, sum eg havi hug til, sigur Magni Arge. Eisini Maersk Air roknar við at flúgva sum vanligt komandi dagarnar. – Eg kann lasta flogførini sjálvur – Um tað verður neyðugt, so kann eg lasta flogfarið sjálvur. Eg eri stjóri og kann gera tað, sum eg havi hug til, sigur Magni Arge, stjóri á Atlantsflog Størsta sølustevnan í Føroyum nakrantíð verður gjøgnumførd hóast verkfallið, men fyrireikararnir halda, at talan er um sera óhepna støðu NAFF Eyðun Klakstein Risastóra fiskivinnutiltakið hjá runavíkingum, North Atlantic Fish Fair, sum verður í komandi viku, verður hildið sum ælta. – Fyrireikingarnar av stevnuni verða ikki raktar sum so. Tríggir mans, sum vóru við at seta teltini upp, eru farnir til hús, men hetta arbeiðið er so gott sum lið- ugt, so har verður eingin trupulleiki, sigur Símun Hammer, projektleiðari fyri stevnuna. – Hetta er tó ein sera óheppin støða, og tað kann gerast ein trupulleiki fyri framsýnararnar, um teir ikki fáa alla sína vøru til landið. Góðtaka ikki mistøk Fyrireikararnir av NAFF hugsaðu um møguligt verk- fall, tá stevnan varð løgd í mai mánaði. – Vit viðgjørdu fyrimunir og vansar, og eitt møguligt verkfall varð eisini nevnt, men hinvegin hava vit ikki havt verkfall í nógv ár, so vit hildu tað var ráðiligt at leggja stevnuna nú, sigur Símun Hammer. – Heldur verkfallið fram komandi vikuna, so fer tað at merkja støðið á stevnuni. Men nógvir av framsýnar- unum hava roynt slíkt áður – til dømis í Fraklandi – so teir góðtaka helst, at verk- fallið fær onkrar avleiðing- ar. – Teir góðtaka tó ikki, at vit ikki klára at skipa stevn- una nóg væl, so tað er um- ráðandi hjá okkum, at alt er so væl fyriskipað sum gjørligt, og so verður neyv- an nakar veruligur trupul- leiki av verkfallinum, sigur Símun Hammer. Verkfallið kann órógva framsýnarar Arbeiðið á Skipa- smiðjuni á Skála er partvís órógvað av verkfallinum, men allir handverkararnir arbeiða sum vanligt SKIPASMIÐJA Eyðun Klakstein Skipasmiðjan á Skála er partvís rakt av verkfallin- um, sum varð sett í verk í gjár. – Eini 15 arbeiðsmenn eru farnir í verkfall, men allir handverkararnir arb- eiða sum vanligt, sigur Marni Olsen, stjóri á Skipasmiðjuni á Skála. – Verkfallið órógvar mill- um annað máliarbeiðið hjá okkum. Til dømis eru onkr- ir snøklar eftir at mála á Dúgvuni, men hon kann fara í sigling fyri tað, sigur. Smyril er eisini í dokk, og ætlanin var at mála okk- urt smávegis á størsta strandfaraskipinum, men hetta verður ikki gjørt hesa- ferð. – Vit royna at arbeiða sum vanligt, men slíkt verkfall órógvar altíð eitt sindur, sigur Marni Olsen. 15 mans farnir í verkfall Í løtuni situr Regin Jacobsen, stjóri á Bakkafrost, og skrivar brøv til kundar í Ev- ropa um, at fyritøkan ikki er før fyri at veita teimum vøruna eftir gjørdum avtalum. Or- søkin er verkfallið VERKFALL Stefan í Skorini Verkfallið hjá Føroya Arb- eiðarafelag rakar útflutn- ingsvinnuna ógvuliga meint. Regin Jacobsen sig- ur, at øll framleiðslan á teirra virki er steðgað, og nú verða boð send til teir kundar, ið hava biðið um vøru, at verkfallið forðar fyri allari framleiðslu. Einki arbeiðið hevur ver- ið síðan mánadagin, tá Bakkafrost ikki tók meira av ráðvøru inn, tí verkfall var í væntu. – Tilsamans arbeiða eini 120 fólk hjá okkum, og eini 100 eru í verkfalli. Vit fáa tí ikki framleitt ta vøruna, ið kundar í Evropa hava keypt frá okkum, og sum vit skuldu levera í næstu viku. Vit vita heldur ikki, at nær vit kunnu veita kundunum vøruna, og so vóna vit, at teir skilja okkara støðu, sig- ur Regin Jacobsen. Bakkafrost hevur sostatt mist søluna fyri eina viku, og talan er óivað um nógv- an pening, ið fyritøkan missir. Verkfallið rakar alt virk- semið hjá Bakkafrost, ið umfatar smoltstøð, alistøð, góðskingarvirkið, kryvji- virki og kassavirkið. Størsti trupulleikin er, at tað ikki ber til at framleiða liðugvørur á góðskingar- virkinum og á kryvjivirkin- um. Hinvegin klára smolt- støðirnar og alibrúkini seg so dánt, hóast tað er verk- fall. Fóðringin er automat- isk, so fiskurin fær føðslu, men deyður fiskur verður ikki tikin, og ringarnir verða heldur ikki fluttir á streymasjógv, sum teir eiga. Ábyrgdarleyst verkfall Regin Jacobsen heldur tað annars vera ábyrgdarleyst av Ingeborg Winther og arbeiðarafeløgunum at fara í verkfall yvir hesa trætuna. – Semingsuppskotið ljóðaði skilagott, tá havt verður í huga, at ein stórur partur av arbeiðarafeløgun- um á privata og almenna arbeiðsmarknaðinum hevur góðtikið ta lønarhækking- ina. Hækkingin er so mikið høg, at tað verður nakað væl dýrari hjá fyritøkunum. Ein fyritøka sum Bakka- frost, ið rindar 25 milliónir krónur í lønum um árið, skal eftir hinum sáttmálan- um nú av við 28 milliónir. Tað kann vera ein dyggur smeitur hjá fyritøkum, ið ikki hava nóg stórt avlop. – Tað er órealistiskt at halda seg fáa nakað meira enn tað, hini fakfeløgini hava góðtikið, men hinveg- in haldi eg tað vera í lagi við eini lønarhækking, men eitt mark er fyri hækking- ini, sigur Regin Jacobsen. Útflutningsvinnan hart rakt: Mugu bróta avtalur Regin Jacobsen, stjóri á Bakkafrost, hevur síðan verkfallið sent boð til kundar í Evropa um, at tey ikki kunnu levera vøruna sum avtalað. Hann heldur verkfallið vera ábyrgdarleyst Flestu skúlarnir kring landið verða ikki vaskaðir dagliga sum vant, tí vaskikonurn- ar eru í verkfalli. Hetta ber ikki til í nógvar dagar, og tí vera flestu skúlarnir væntandi stongdir í næstu viku, um verk- fallið heldur fram VERKFALL Stefan í Skorini Símun Abramsen, vara- skúlastjóri á Argja skúla, heldur, at allir skúlarnir í Havn fara at lata aftur sam- stundis, um tað kemur so langt. Hann sigur, at skúlastjór- arnir í Havn óivað fara at tosa saman um støðuna og fremja somu tiltøk alla- staðni. Ongir fastir reglar eru á hasum økinum, men talan hevur verið um tveir dagar, og so verður skúlagongdin steðgað, men ein meting á staðnum verður altíð avger- andi fyri, hvat gerast skal. Argja skúli og fleiri aðrir skúlar í Havnini hava skrivliga roynd fyri fram- haldsdeildina í næstu viku. Óvist er um tær royndirnar verða raktar av verkfallin- um. Annars fara skúlarnir kring landið at ráðføra seg við mentamálastýrið um støðuna. Símun Abrahamsen held- ur, at tað hevði verið ógvul- iga harmiligt, um næming- arnir aftur í ár verða raktir av verkfalli, tí í fjør vóru lærararnir í verkfalli í fimm vikur. Ikki allir skúlarnir í land- inum eru raktir. Eysturskúl- in í Havn hevur privat vaskifólk, og tey eru ikki limir í arbeiðarafelag. Tí skuldi verkfallið ikki nerva skúlagongdina har. Skúlarnir standa skitnir Formaðurin í Havnar Arbeiðsmannafelag er væl nøgdur við sátt- málan, sum varð gjørdur við arbeiðs- gevararnar týskvøldið SEMJA Áki Bertholdsen – Vit eru vælnøgdir við sáttmálan, vit hava fingið. Karl Johansen, formaður í Havnar Arbeiðsmannafel- ag, heldur ikki, at tey fingu so lítið burturúr semjuni, sum var ðgjørd við arbeiðs- gevararnar týskvøldið. Sáttmálin ber í sær, at at limirnir í Havnar Arbeiðs- mannafelag og øll arbeiðs- fólk í Klaksvík, fáa eina lønarhækking uppá 4,24 krónur afturat frá 1. mei at rokna og 1. mei næsta ár fáa tey aftur 4, 24 krónur afturat. Í løtuni er tímalønin 83,72 um tíman. Fyrsta mei í ár kom tímalønin sostatt upp á 87,96 krónur og 1. mei komandi ár, er tímaløn- in komin upp á 92,20 krón- ur um tíman. Harumframt eru ymsar viðbøtur hækkaðar. Eitt nú hevur yvirtíðin fyrrapart leygardag verið 35% og 65% seinnapartin leygar- dag. Nú er yvirtíðin altíð 65% leygardag. Fyri at koyra oljubil er viðbótin hækkað tvær krónur um tíman. Harafturat hækkar eftir- lønin 0,8 % í ár og aftur 0,8% næsta ár. Viðbótin fyri skiftivaktir er eisini hækkað 75 oyru. Tilsamans er talan um eina lønarhækking uppá 11,9% og tað er tað saman, sum limirnir í Starvs- mannafelagnum hava fing- ið. – Sjálvandi kundu vit alt- íð hugsa okkum meiri. Men tað slepst ikki undan, at tá ið Starvsmannafelagið gjørdi sín sáttmála, varð støðið lagt og tá er ómeta- liga trupult at fáa nakað meir sigur Karl Johansen. Somuleiðis varð semja gjørd um eitt protokollat sum sigur, at um eitt ár skulu samráðingar verða um viðbøturnar av øllum handa slag -fyri at koyra trukk, fyri at koyra oljubil, fyri at løða og spreingja o.s.fr. Hetta verður gjørt fyri at halda spurningin um við- bøtur leysan av vanligu samráðingunum. Karl Johansen sigur, at arbeiðsgevararnir hava ásannað, at tað ber ikki longur til at seta seg ímóti lata viðbøtur fyri serlig arb- eiði, tí gera teir tað, fáa teir ongan at gera arbeiðini. – Og at lata burturav vanligu lønarhækkingini fyri at fáa viðbøtur, gera vit ikki. Tí eru samráðingar um viðbøtur nú leysar av vanl- igu samráðingunum, sigur Karl Johansen. Ongin avtala Annars loypti tað øði í fak- felagsfólk, tá ið tað varð upplýst, at tá ið Havnar Arbeiðsmannafelag og fel- øgini í Klaksvík skrivaðu undir, varð avtalað við arb- eiðsgevarar og semings- menn, at Føroya Arbeiðara- felag og Havnar Arbeiðs- kvinnufelag skuldi ikki fáa størri lønarhækkig. Hesum vísir Karl Johan- sen avgjørdur aftur. –Vit fara ikki at gera av- talu um, hvat onnur arbeið- arafeløg skulu fáa í løn. Tað er ongin av okkum, sum fer at siga, at verkafólk ikki skulu fáa meiri enn eitt vist. Men Havnar Arbeiðs- mannafelag vísir á, at sein- ast, samráðingar vóru, gjørdu Havnar Arbeiðs- mannafelag og klaksvík- ingar sáttmála, áðrenn Før- oya Arbeiðarafelag og Havnar Arbeiðskvinnufel- ag. – Tá ið Føroya Arbeið- arafelag og Havnar Arb- eiðskvinnufelag so gjørdu sáttmála, fingu tey hægri viðbøtur í ávísum førum. –Tá ið vit fóru til sam- ráðingar hesuferð, løgdu vit tískil dent á, at vit vildu hava mismunin, sum varð gjørdur í 1999, aftur. –Hesum vóru arbeiðs- gevararnir samdir í og teir løgdu eisini dent á fyri okk- um, at teir fóru ikki at at góðtaka, at ójavni bleiv í sáttmálunum, tí tað hevði oyðilagt kappingarførið hjá summum virkjum. – Vit eru øll á sama arb- eiðsmarknaði og tí eiga vit eisini at fáa somu løn. Men at vit hava avtalað, at hini ikki skulu fáa meir, er ikki rætt, tí tað blanda vit okk- um ikki uppí. Tað fylgja ongir lepar við semjuni, sigur Karl Johansen. Ingeborg Vinther, for- kvinna í Føroya Arbeiðara- felag, heldur fast um, at tað var ein avtala, at Føroya Arbeiðarafelag og Havnar Arbeiðskvinnufelag skuldi ikki fáa meir enn klaksvík- ingar og Havnar Arbeiðs- mannafelag hevði fingið. –Tað fingu vit at vita frá semingsmanninum. Tí var at kalla sama semingsupp- skot lagt fyri okkum, sum Havnar Arbeiðsmannafelag og feløgini í Klaksvík høvdu góðtikið, sigur Inge- borg Vinther. Vit eru vælnøgdir Samráðingarnar ímillum Havnar Arbeiðsmannafelag og feløg- ini í Klaksvík og Arbeiðsgevararnar endaðu í sátt og semju. Men tað er ongin avtala um, at Føroya Arbeiðarafelag og Havnar Arbeiðskvinnufelag skulu ikki fáa meiri, sigur Karl Johansen – Fleiri tímar, áðrenn semingsmenninir løgdu uppskotið fyri okkum, vistu teir at vit fóru at vraka tað, sigur Ingeborg Vinth- er VERKFALL Áki Bertholdsen – Høvdu vit góðtikið sem- ingsuppskotið, hødu vit havt fingið minni í lønar- hækking, enn Havnar Arb- eiðsmanna og feløgini í Klaksvík , hava fingið. Og tað kunnu vit ikki góðtaka Ingeborg Vinther, for- kvinna í Føroya Arbeiðara- felag, sigur, at tað var ong- in ivi í Føroya Arbeiðara- felag og Havnar Arbeiðs- kvinnufelag um, at sem- ingsuppskotið, sum varð lagt fyri tey á midnátt síðstu nátt, skuldi vrakast. – Seinast, vit samráddust, fingu vit í ávísum førum betri sømdir, enn Havnar Arbeiðsmannafelag og fel- øgini í Klaksvík fingu. Eitt nú fáa Føroya Arb- eiðarafelag og Havnar Arb- eiðskvinnufelag 75 oyru meiri fyri arbeiði í skifti- vaktum, enn feløgini í Klaksvík og Havnar Arb- eiðsmannafelag fáa. Men eftir semingsupp- skotinum nú, skuldi hesin munur útjavnast. – Sostatt var tað ætlanin, at vit skuldu fáa minni í lønarhækking, enn Havnar Arbeiðsmannafelag og fel- øgini í Klaksvík, høvdu fingið. Ingeborg Vinther sigur, at tað var full semja í Føroya Arbeiðarafelag og Havnar arbeiðskvinnufelag um, at tað kundi ikki góðtakast, at tey hesuferð skuldi betala fyri, at tey vunnu sær nøkur eyka rættindi seinast. Annars heldur hon, at eftir semingsuppskotinum er lønarhækkingin alt ov lág. – Vit settu okkum fyri at lønin skuldi upp á 100 krónur um tvey ár. Harum- framt hava vit eisini lagt stóran dent á, at okkurt slag av aldursviðbót verður lagt í sáttmálan, so at tey, sum hava arbeitt longi á einum virki, skulu fáa hægri løn enn tey, sum akkurát eru byrjað. Ingeborg Vinther sigur, at tað kom ongantíð til veru- ligar samráðingar, tí arb- eiðsgevararnir vildu ikki viðgerða krøvini. Hinvegin høvdu teir eitt uppskot upp á 8, 84% í lønarhækking. – Tað kundu vit ikki góð- taka. Ingeborg Vinther sigur, at beinanvegin Havnar Arb- eiðsmannafelag og feløgini í Klaksvík høvdu skrivað undir, gjørdu tey semings- monnunum greitt, at tey fóru ikki at góðtaka sem- ingsuppskotið. – Kortini løgdu semings- menninir á midnátt at kalla sama uppskot fyri okkum, sum hini feløgini høvdu góðtikið. Men fyri at út- javna lønarmunin, høvdu teir tó tikið tey 75 oyruni fyri skiftivaktina burturúr hjá okkum, sum Havnar Arbeiðsmannafelag og fel- øgini í Klaksvík nú hava fingið. Harafturat eru ongi av hinum krøvunum við. – Tá ið semingsmenninir kortini leggja sama uppskot fyri okkum, sum teir løgdu fyri Havnar Arbeiðsmanna- felag og feløgini í Klaks- vík, er tað helst tí, at Arb- eiðsgevararnir ikki vilja eftirlíkað nøkrum av krøv- unum. – Og tá ið hetta er støðan, kunnu vit ikki góðtaka semingsuppskotið og tískil er verkfall nú, sigur Inge- borg Vinther. Meira um verkfallið á síðu 12 Semingsmenninir vistu at vit søgdu nei