hósdagur 4. oktober 2007síða 13

Nr. 192 - 4. oktober 2007 13 viðmerkingar At vera biskupur í Fólka­ kirkjuni er at hava umsjón við, at kirkjan verður á sínum evangelisk­lutherska grundarlagi. Ein kirkja er evangelisk­luthersk, um hon hevur Skriftina og tey evangelisk­luthersku játtanarritini sum grundar­ lag, og vísir trúfesti móti hesum grundarlagi. Hetta merkir, at Fólka­ kirkjan ikki bara skal bera heitið evangelisk­luthersk, men eisini í veruleikanum vera tað. Fólkakirkjan skal vita, hvør hon er, og hon skal vera tað, hon er. Grundarlag Fólkakirkj­ unnar sigur kirkjuni sjálvari og øðrum, hvør hon er, og hvørja læru hon hevur. Sonn kristin læra treytar sunt lív og sunnan vøkstur í kirkjuni. Eisini sonn virðing mótvegis øðrum kirkjum og samkom­ um eins og menniskjum við aðrari trúgv er treytað av, at ein sjálvur veit, hvar ein stendur. Sum eitt sam­ felag má hava sína lóggávu eftirkannaða, má ein kirkja má altíð stríðast fyri teirri sonnu læruni. Prestur skal hetta, og ikki minnið biskupur. Eg vil eina rúmliga fólkakirkju, har tryggleiki valdar í og um okkara kirkju. Eg vil eisini eina evangelisk­lutherska fólkakirkju, har trúfesti er móti grundarlagnum. Hóast fáum dáma avmark­ ingar, so hevur rúmliga kirkjan eina avmarking. Avmarkingin er Fólkakirk­ unnar grundarlag. Øll eru vælkomin í Guds hús. Kirkjuklokkan kallar øll at koma. Men grundarlagi sigur, hvat kirkjan stendur á og stendur fyri, men grundarlagi gevur eisini menniskjum pláss við teirra evnum og gávum at virka í orði og verki, í talu og sangi, í list og tónleiki. Grundarlag fólkakirkjunnar Til tann, sum ikki veit, kann verða upplýst, at Fólkakirkjan hevur Skrift­ ina sum norm ella myndug­ leika, og so hevur hon 5 játtanarrit, sum er normur fingin frá Skriftini. Teir gomlu søgdu, at Skriftin er tann hægsti normurin (norma norm­ ans), og at játtanarritini eru tann avleiddi normurin (norma normata). Vit kunnu eisini siga, at í Fólkakirkjuni er Skriftin myndugleikin í øllum spurningum viðvíkjandi trúgv, læru og lívi kirkjunn­ ar, og at játtanarritini eru tann tulking, Fólkakirkjan hevur av høvuðsinnihaldi Bíbliunnar. Fólkakirkjunnar læru­ grundarlag er fastsett í Norsku lóg frá 1687. Tey 5 játtanarritini hjá Fólka­ kirkjuni eru tær tríggjar gomlu, samkirkjuligu trúarjáttanirnar, Augs­ burgska trúarjáttanin (hon frá 1530) og Luthers lítla Katekismus. (Hesi játtanar­ rit eru øll útgivin á føroysk­ um við týðing lutvíst eftir Jákup Dahl, próvst, og Hans Jacob Joensen, biskup). Ápostólska trúarjáttan­ ina, sum hevur orðingar heilt aftur frá fyrst í 3. øld, er saman við Lítlu Katekis­ mus mest kend millum manna. Katekisman tulkar Ápostólsku trúarjáttanina, eins og hon viðger tey 10 boðini, Faðirvár og sakra­ mentini ella náðimiðlarnar ­ dópin og altarborðið. Burtursæð frá okkara fólkakirkju, teirri donsku og teirri norsku, hava aðrar lutherskar kirkjur á okkara leiðum onnur játtanarrit afturat. T.d. Luthers stóru katekismus og Smalkald­ isku greinarnar, sum Luther eisini skrivaði. Vit kunnu vera takksom at játtanarrit fólkakirkj­ unnar eru týdd og komin út í bók, men tað er løgið, at lítið og einki eftir Luther sjálvan enn er flutt til føroy­ skt. Her liggur nógv á láni. Tað, vit trúgva Á grundarlagi Fólkakirkj­ unnar trúgva vit á ein Gud, Faðir, Sonur og Heilagur Andi. Vit trúgva um Gud, at hann hevur skapað okkum, vil frelsa okkum frá synd, deyða og dómi, og vil geva okkum trúnna, geva okkum eitt nýtt lív og gera okkum til dugandi tænarar fyri Gud og okkara næsta. Vit trúgva tí á Fað­ irin, skapara okkara, Jesus Krist, frelsara okkara, og Heilaga Andan, lívgeva okkara. Vit trúgva um Jesus, at hann er Frelsari og Harri. Jesus er Guds sonur, sum tók á seg hold og gjørdist monnum líkur. Hann er gitin av Heilagum Anda, borðin í heima av Mariu moy, deyður undir Pontius Pilatusi og upprisin, hevur alt valdið á himni og á jørð, og skal koma aftur at døma livandi og deyð. Vit trúgva um kirkjuna, at hon er likam Jesu Krists Kristus er høvur kirkjunnar og yvirhirðin yvir allar hirðarnar og allar limirnar á likami sínum. Vit trúgva um kirkjuna, at hon er verk Heilaga Andans. Kristus fyllir sína kirkju við Heilaga Andans ávøkstri og gávum og øllum tí, hann sær limirnir á likaminum tørva. Andin tekur frá Kristi og gevur okkum. Vit trúgva víðari um kirkjuna, at hon er, sum Augsburgska trúarjáttan Fólkakirkjunnar lærir, “samfelag teirra heilagu, har gleðiboðskapurin verður boðaður reint, og farið verður um sakrament­ ini á rættan hátt.” Við orði og sakramentum sínum virkar Heilagi Andin lív og vøkstur í kirkjuni. Ávøkstur Andans í Guds børnum er fyrst og fremst kærleiki til Gud og kær­ leiki til næstan. Í tí at elska hongur alt Guds orð. Boð­ skapur Bíbliunnar um Guds kærleika til syndarar eitur tí gleðiboðskapurin, evangelium. Gávur Andans til Guds børn er eisini fyrst og fremst í orði og verki at tænta næstanum í andaligu og tímiligu neyð hansara. Missión Víðari á grundarlagi Fólka­ kirkjunnar trúgva vit, at Gud vil, at øll menniskju skulu hoyra gleðiboðskapin og vera frelst. Seinasta boð Jesu til kirkju sína var, at hon skuldi boða evangeliið fyri øllum fólkasløgum, og at kirkjan skuldi byrja beinanvegin. Alt ov striltið hevur gingist kirkjuni at eftirlíka hesi boð frá kirkjunnar harra. Frelsuna lovar Gud teim­ um, sum lata seg doypa, taka við trúgv á Jesus Krist og vilja fylgja honum. Gud vil, at kirkjan ikki ger mun á fólki, ikki sær niður á nakran og ikki gloymir nakran. Menniskju eru øll elskað av honum uttan mun, tey eru skapað í Guds mynd, og hava sama æviga virði. Men vit menn­ iskju, eingin undantikin, eru fallin í synd, eru komin burtur frá Gudi og vilja okkum sjálv. Okkum tørva tí Guds náði og frelsuna í Jesusi Kristi. Tí má gleðiboðskapurin boðast øllum menniskjum, áðrenn Jesus kemur aftur at halda dóm. Trúboðan saman við sosialari ábygd er tí kirkj­ unnar fremsta uppgáva. Løgið, sum missión og næstrakærleiki fyllir lítið í virkseminum og fíggjarligu nýtsluni hjá luthersku kirkjunum. (Aðrar kirkjur og samkomur mugu rann­ saka seg). Lutherska læran eigur ikki feilin, so orsøkin skal finnast onkra aðrastaðni. Tað eru helst fleiri orsøkir. Høvuðsorsøkin er helst at vit prestar og kirkj­ unnar biskupar hava ikki gingið undan í uppsøkjandi arbeiðinum og at kalla kirkjunnar limir at vísa ábygd so gleðiboðskapurin um Jesus Krist verður boðaður øllum og kærleiki hansara kemur at fevna menniskju í allari teirra neyð. Denturin hevur mestur á at hildið ta skipan uppi og tað arbeiði gangandi, sum er. Kann ein orsøk eisini vera, at tann læran hevur sníkt seg inn í Fólkakirkj­ una, sum er beint ímóti Skriftini og játtanarrit­ unum, at øll verða frelst, at hvør er sælur í síni trúgv, og at bara vit ikki eru verri enn ”hini”, stendur væl til? Kann tað vera, at vit hava gloymt, at dópur og umvending og dópur og trúgv hoyra saman í luthersku læruni? Tíbetur hevur kirkjan seinastu 100 árini havt leikmansrørslurnar, har kvinnur og menn hava kent ábygd fyri trúboðan og sosialari ábyrgd. Fyrst høvdu vit Kirkjuligu Heimamissiónina, Bláa Kross og útimissiónsring­ arnar. Seinni fingu vit KFUM&K og Kirkjuliga Missiónsfelagið. Tá ið vit taka hesar felagsskapirnar undir einum, hava teir sjálvbodnir tikið sær av barna­, ungdóms­ og skótaarbeiði Fólkakirkj­ unnar eins og heima­, sjómans­ og útimissións­ og hjálpararbeiði kirkj­ unnar. Uttan hesar felags­ skapir hevði fólkakirkjan saknað lív og vøkstur, og hevði hon helst ikki havt nær til tað limatal, hon hevur. Kann ein onnur orsøk til vantandi missiónssinni vera at finna í kirkjuskip­ anini sjálvari? Sum er, letur Fólkakirkjan talvuna ganga til frama fyri miss­ iónsarbeiði, og tað, sum inn kemur, ger mun. Men av tiltøkupeninginum, sum er tann peningur kirkjuráðini sjálvi hava at ráða yvir, kann einki verða lætið til missiónsarbeiði og hjálpararbeiði uttan fyri landoddarnar. Hetta er ein løgin regla. Hvør kann av røttur við lóg loyva sær at sýta kirkjuni at gera eftir boðum Jesu, at allur heim­ urin skal hoyra boðskapin og koma at kenna kærleika Guds? Henda regla í lógar­ skipan Fólkakirkjunnar má broytast, so kirkjuráðini fáa frælsi at stuðla tí, sum liggur teimum á hjarta. Frálæra í fólkakirkjuni Tá ið nýggjur limur kemur í kirkjuráð, skal hann ella hon skriftliga vátta trúfesti móti lærugrundarlagi Fólkakirkjunnar og vilja at arbeiða fyri kirkjunnar ”lívi og vøkstri”. Hetta er gott og rætt, men her hevur tilsvarndi undirvísing vænta. Tí kennir ein ikki grundarlagið, er trupult at vita, hvat ein skal vera trúgvur ímóti. Sjálvsagt kenna limir fólkakirkj­ unnar nakað til grundar­ lagið frá t.d. konfirmant­ undirvísing kirkjunnar og frá prædiku prestanna, men hetta er ikki nóg mikið, tí har fær ein ikki eina skipaða gjøgnumgongd av øllum játtanarritunum. Í nýggju kirkjulógum Fólkakirkjunnar er komið inn, at tað verður viðmælt biskupi at syrgja fyri, at kirkjuráðslimirnir fáa kunnleika til játtanarrit Fólkakirkjunnar. Nú liggur eitt arbeiði á komandi biskupi at finna form og hátt at fáa hetta gjørt. Tað er sjálvsagt, at frálæran um grundarlag fólkakirkjunnar verður tengd at prestunum ella nøkum teirra, sum vilja taka sær av hesi undir­ vísing. Presturin á staðnum hevur ábyrgd fyri at læran samsvarar grundarlagi. Tann, sum hevur umsjón við, at prestarnir halda seg til læruna, er biskupur. Og tann, sum tekur sær av, at biskupur heldur seg til læruna, ja, tað skulu reglur gerast um. Gud hevur givið øllum sínum børnum at kenna læruna. Sum Jesus sigur: ”… mínir seyðir hoyra reyst mína”. Tvs., øll Guds børn kunnu hoyra mun á Guds rødd og á øðrum røddum. Kirkjufólkið setur ígjøgnum síni fólkavaldu kirkjuráð bæði prestar og biskup. Hvussu farast skal fram móti pestum og bis­ kupi, um hesir ikki fylgja kirkjunnar grundarlagi, kemur ein presta­ og bis­ kupsrættur at taka sær av. Fyri at styrkja trúfesti ímóti læruni er eisini neyð­ ugt at kirkjufólkið fær tilboð um undirvísing í Skriftini eins og í evan­ gelisk­luthersku læruni. Fólkakirkjan átti at havt katekismusfrálæru fyri allar aldursbólkar kirkjunnar. Bispavalið 2007: Ein evangelisk-luthersk kirkja – TRÚFESTI móti grundarlagnum sóknarprestur Bergur D. Joensen Jeg glemmer fra gang til gang hvor mobile man er blevet på Færøerne; man kan køre i egen bil næsten overalt og færgerne er redu­ cerede til et lidt vemodigt minde om dengang. Men men men – træerne vokser ikke ind i himmel­ en. Når man skal fra Danmark til Suderø er alt gudskelov mere eller mindre ved det gamle. Opturen er ikke for slem – man kan tage af sted ved 8.30­tiden om morgen og allerede være på Suderø ved 3­tiden, med 2 timers ventetid i Havn. Det er jo et fremskridt i forhold til i gamle dage, hvor vi i bedste fald kunne være fremme ved 11­tiden om aftenen. Er man så heldig at kunne få plads på Tyrl­ an, er det jo den rene svir (selvom man af uransag­ lige årsager skal stå af og vente i 2 timer i et lille skur i udkanten af Tórshavn). Men når man skal hjem – suk! Færgen fra Suderø kl 06.00 om morgen for at nå en flyver kl 14.45? Dette mente jeg simpelthen ikke kunne være rigtigt, så jeg forsøgte mig med færg­ en kl 11.00. Havde selv­ følgelig allieret mig med familie i Havn, hvilket viste sig at være rigtig fornuftigt, idet fartplanerne er udfærdiget så viseligt, at man lige nøjagtig ikke kan nå bussen i Havn til luft­ havnen. Vi overhalede naturligvis bussen på vejen! Hvem er dog ophavs­ mand til disse fartplaner? Er der slet ikke noget samarbejde mellem færge og bus? Det burde da være muligt at få tingene til at hænge sammen, så mange busser og færger er der trods alt ikke på vores dejlige øer. Turist på Færøerne Janne næs