mánadagur 8. oktober 2007síða 10

10 Nr. 194 - 8. oktober 2007 Sosialurin Leiklutur Danmarkar í ES máli SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Per Stig Møller má koma við einum boði uppá leiklut Danmarkar við atliti at betri og tættari samstarv Føroya við ES og EFTA. Men almenningurinn má eisini kunnast betri um royndir landsstýrisins í so máta. Tað er ikki sørt áhugavert, at Per Stig Møller, danskur uttanríkisráðharri, vitjar í Føroyum í døgunum 9. og 10. oktober. Løgmansskrivstovan boðar frá, at fundir millum løgmann og uttanríkisráðharran verða úti í Tinganesi. Á skránni er nógv áhugavert eitt nú føroyska sambandið við ES og EFTA. Harafturat verður dagførd kunning um aktuell mál. Ásannast má, at fundarevnini eru sera aktuel, og at tað er í tøkum tíma, at hesi evni verða tikin upp. Meðan alt Europa, tað veri seg limalond so væl sum lond uttan fyri ES samstarva um at kalla alt millum himmal og jørð, so liggja Føroyar uttan fyri hetta samstarv. Vit selja fisk, fiskaúrdráttir og annað gott úr okkara reina og heilsugóða umhvørvi, og annað samband hava vit eftir øllum at døma ikki. Tann lyftisgrein um annað samstarv, sum er í handilssáttmála Føroya við ES tykist ikki verd tað pappír, ið hon er ritað á. Hóast føroyskir myndugleikar í áravís hava strongt á at fáa í lag samstarv við ES um gransking, útbúgving, mentan og loftferðslu, so eru vit eftir øllum at døma ikki komin úr stað. Henda støða er ikki haldgóð, og henda støða kann ikki halda fram. Nú má almenningurin hava at vita, hvat ið er galið. Er tað ES, sum als einki vil hava við okkum at gera? Eru tað okkara samráðingarfolk, sum ikki duga at ”selja vøruna”, ella er tað okkara statsrættarliga støða, sum forðar fyri samstarvi um annað enn at keypa og selja fisk og fiskaúrdráttir? Ella er tað so galið, at tað er Danmark og danska uttanríkisráðið, sum liggja í buktini? Hvør er leikutur Danmarkar í hesum máli? Hvussu gongur við EFTA málinum? Hvussu ber tað til, at løgmaður setur alla sína prestisju inn á hetta mál, og so hendir eftirfylgjandi púrt einki? Almenningurin, vinnan, granskingin, lærdómssetrini o.m.o. hava nú bíðað so leingi eftir einari avkláring av ES málinum, at bíðast kann longur. Almenningurin hevur krav uppá at fáa púra greitt at vita, hvørjir trupulleikarnir við atliti at okkara trótandi samstarvi við ES eru og um vit fáa ta hjálp og tann diplomatiska og politiska stuðul úr Danmark, sum vit hava krav uppá. Vónandi eru vit vorðin klókari, tá uttanríkisráðharrin er farin av aftur landinum. Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónsleiðari: Kári Mikkelsen karim@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Birgir Waag Høgnesen birgir@sosialurin.fo Joan Abrahamsen joan@sosialurin.fo Henrietta Hammer henrietta@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Rólant Waag Dam rolant@sosialurin.fo Niels Uni Dam nielsuni@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Eydna Skaale eydnaskaale@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Teitur Joensen teitur@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Ellebye Andersen alvin@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00­13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Skjótt farna tíðindavikan hevur givið eina sera hugvekjandi og góða mynd av monnum í politikki. Vikan byrjaði við fram­ løgu um alternativan flogvøll. Alt eftir um hann verður í Søltuvík ella á Glyvursnesi verður kostn­ aðurin fyri henda flogvøll mettur til ávikavist 960 milliónir ella 1,68 milliard. Í sama viðfangi verður nevnt, at nú er klárt at útbyggja Vága floghavn, alt gott um tað. Kostnaður­ in fyri hesa neyðugu útbygging er umleið 440 milliónir. Annars lendi sjálvur Clinton, fyrrverandi forseti í USA á flogvølli­ num í vikuni, so støðan við einum flogvølli er ikki verri enn so. Seinni í somu viku kom næsta boðið, altjóða flog­ havn í Nólsoy – hetta krevur undirsjóartunnil til Nólsoyar – men tað er í lagi sigur borgmeistarin í Tórshavn. Kostnaðurin av hesum báðum íløgum er ikki kannaður enn. Eisini hesa vikuna var Sandoyartunnilin á skrá. Ein tinglimur sigur, at hann vil slíta samgonguna verða ikki pengar settir av til henda tunnil, her og nú. Kostnaðurin fyri Sandoyar tunnilin liggur upp ímóti milliardini. Fyri ordans skyld skal nevnast at ein maður, Magni Laksafoss fíggjarmálaráðharri hevur sagt, at hann meinar henda íløga eigur at bíða. Dagin eftir kemur triðja boðið, tunnil og flogvøll í Svínoy. Tunnilin kostar bara 250 milliónir so tað er upplagt at tvinna hendan saman við einum flogvølli. Hetta hugskoti kemur frá varaborgmeistaranum í Klaksvík. Nú tíðindavikan er um at enda harmast borgarstjórin á Viðareiði, at tunlarnir norður um Fjall verða útsettir, tí peningur er bert settur av til framhaldandi prosjektering av tunlunum á fíggjarlógaruppskotinum fyri 2008. Ein og ein hálv millión krónur til framhald­ andi prosjektering av tunlunum norður um Fjall. Sum rosinan í pysluenda­ num er landsbankastjórin í tíðindunum og sigur nakað soleiðis. ”Tær umleið 1270 milli­ ónir krónur, sum landskass­ in fekk við at selja tveir triðingar av Føroya Banka, standa í Landsbankanum og gera, at gjaldførið í landsbankanum nú komið líka uppum tvær milliardir. Tað eru góðar 500 millión­ ir krónur meira enn minsta­innlán, men peng­ arnir komu á eitt turt stað, tí áðrenn Føroya Banka søluna var gjaldførið langt niðan fyri minstainnlánið.” Kanska hoyrdi ongin hann? Hesir menn, ið her eru nevndir eru ikki tiknir fram sum annað, enn eitt dømi um menn í politikki, í hvussu er hesa vikuna. Ongin er betri enn annar, uppskot um millióna og milliardaupphæddir til grót og betong kemur úr øllum flokkum. Eitt felagseyð­ kenni er, allir eru menn. At enda, vil eg sitera ein viðmerkjara á Norðlýsi­ num, (kyn ikki upplýst), ið sigur: ”Hví ikki tað, ein í Svíni og ein í Nólsoy, ein í Søltu­ vík, ein á Glyvursnesi, ja og ein alternativan í Vágum, og kanska ein í Suðuroy, so kan mann kalla Føroyar (Aviation Island) Nei hugsa heldur um tey veiku gomlu, sjúku og so kanska børnini, har er nokk at brúka pengar til.” Álvaratos, nú má vend koma í! Menn í politikki Demokratia EyðgUNN SAMUELSEN Bygningarnir í føroyska sjúkrahúsverkinum hava havt eina langa søgu við krotusmiði og forfalli. Men seinastu árini er ein miðvís nýbygging og útbygging farin fram soleiðis, at nú er komið til Klaksvíkar Sjúkrahús. So vítt eg minnist, so varð tað táverandi lands­ stýrismaðurin í heilsumál­ um, Jóannes Eidesgaaard, sum setti eina kanningar­ nevnd av serkønum innan kanning og viðgerð fyri at gera ein úrskurð um hølis­ viðurskiftini í føroyska sjúkrahúsverkinum. Nevndin kom til ta niður­ støðu, at tað stóð illa til og at verst var á Suðuroya Sjúkrahúsi. Niðurstøðan varð so brúkt sum grundar­ lag fyri at seta skøtil á tað stórverk sum kom, at verða endurnýggjan og nýbygg­ ing at verkinum. Av tí at viðurskiftini á Tvøroyri vóru út av lagi vánalig varð byrjað har, og í 1995 stóð eitt nýtt og snotuligt Suðuroyar Sjúkra­ hús klárt at flyta inn í. Hetta varð ein stórur dagur fyri suðuroyingar og ikki ein minni stórur dagur fyri sjúkrahúsverkið og Føroya folk. Næsta átakið varð so Landssjúkrahúsið og longu í 2004 stóð reysti G­byggn­ ingurin við hølum og tól­ um til reiðar at taka ímóti vónfulla starvsfólkinum. Síðani hevur ein miðvís umbygging av eldra parti­ num av sjúkrahúsinum farin fram. Einar 35 milli­ ónir árliga í eini 10 ár tykist at verða málið. Nú er so tíðin at enda komin til at byggja nýtt sjúkrahús í Klaksvík. Í ár kom so “Álit um framtíðar sjúkrahúsverk í Føroyum”, sum millum annað ræður til munandi ábøtur á byggn­ ingarnar á Klaksvíkar Sjúkrahúsi fyri at klára komandi avbjóðingar. Landsstýrismaðurin í Almanna­ og Heilsumanna­ ráðum, Hans Pauli Strøm, hevði tí á fundi ta viðmerk­ ing, at skøtil skuldi setast á Klaksvíkar Sjúkrahús í 2009. Hetta vil siga um gott og væl eitt ár. Farið er tí í gongd við at fáa pening til at projektera hetta verk. Starvsfólkið á Klaksvík­ ar Sjúkrahúsi hevur longu í drúgvum bólkaarbeiði gjørt eitt tilmæli til leiðsl­ una viðvíkjandi metta tørvinum. Í løtuni verður so bíðað eftir eini minni játtan frá Landsstýrinum fyri at seta gongd á málið. Hetta eru góð tíðindi fyri borgarnar í Norðuroyggj­ um, Eysturoy og restini av Føroyum. Tað nýggja Klaksvíkar Sjúkrahús verður sostatt tann seinasti luturin í nýggju og fram­ komnu karmunum um Sjúkrahúsverk Føroya. Nýtt Klaksvíkar Sjúkrahús yvirlækni JÁKUP PEtERSEN