mánadagur 29. oktober 2007síða 12

12 Nr. 209 - 29. oktober 2007 Sosialurin Digitalur landsvegur til útheimin SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónsleiðari: Kári Mikkelsen karim@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Birgir Waag Høgnesen birgir@sosialurin.fo Joan Abrahamsen joan@sosialurin.fo Henrietta Hammer henrietta@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Rólant Waag Dam rolant@sosialurin.fo Niels Uni Dam nielsuni@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Eydna Skaale eydnaskaale@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Teitur Joensen teitur@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Ellebye Andersen alvin@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00­13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Privata initiativið røkkur ikki altíð á mál í Føroyum, og tí hevur tað almenna søguligani stovnsett virksemi sum t.d. Atlantsflog og Smyrlarutuna til grannalond fyri at tryggja eitt ávíst støði í okkara sambandi við útheimin. Føroyska fjarskiftisvinnan ásannar, at okkara digitala samband við útheimin ikki er nóg gott, og at tað privata ikki megnar at tryggja tað samband við útheimin, sum skal til, fyri at føroyingar fáa sama internetsamband, sum fólk í Hillerød ella á Frederiksberg, og tí skulu almennir pengar til, um hetta skal gerast veruleiki. Um føroyskir politikarar halda fram við nýpuritanska hugburðinum, har tað almenna einki má gera, sum hevur við vinnuligan rakstur at gera, so mugu føroyingar bara sláa seg til tols við, at fólkagrundarlagið er ov lítið til at rættvísgera eitt internetsamband sum tey hava í Roskilde. Hetta er nakað tann sama støðan, sum eitt ynski um ordiligt vegasamband hjá einari lítlari bygd, har tað ikki loysir seg at gera ein tunnil, tí at fólkagrundarlagið verður mett at verða ov lítið. Trýr man hinvegin uppá, at almennir pengar í infrakervi, har tað privata ikki røkkur, er ein sjálvfylgja fyri at tryggja livilíkindi í Føroyum, so dugir ein at síggja tað skilagóða í, at tað almenna tryggjar eina ordiliga bandvídd til útheimin. Eitt slíkt tiltak vil vera tað sama sum at gera ein digitalan landsveg til útheimin. Hetta hevði verið eitt skilagott tiltak fyri føroyska samfelagið sum heild, hóast tað rakstrarøkonomiskt ikki er nóg áhugavert hjá tí privata at tryggja. Vónandi fær hetta eyguni upp hjá føroyingum fyri, at vit í heimssamfelagnum og í Europa eru tað sama, sum t.d. Dalur er í føroyska samfelagnum. Ein útjaðari, har tær neyðugu infrakervisíløgurnar av mongum verða sæddar sum alt ov stórar í mun til fólkatalið, hóast fólkini, ið har búgva, bert ynskja sær eitt veganet á sama støði sum í miðstaðarøkinum og eitt gott samband við miðstaðarøkið. Júst sum tá føroyingar ynskja sær ein digitalan veg, sum skal vera líka góður sum hjá teimum í Roskilde, og sum skal hava eitt gott fast samband inn á europeiska meginøkið. Vónandi sær miðstaðarføroyingurin tað dupultmoralska í at forlanga, at tað almenna skal betala fasta digitala sambandið til Europa, sum vegna lágt fólkagrundarlag ikki loysir seg rakstrarliga, tá somu miðstaðarføroyingar halda, at fólkagrundarlagið á Sandoynni er ov lítið til ein undirsjóvartunnil, tí hann ikki ber seg rakstrarliga. Løgmaður, landsstýrið og harvið samgongan eru komin illa fyri av gongdini í Kyoto málinum. Løgmað­ ur klárar ikki at fáa semju í samgonguni um, at lands­ stýrið skal senda umheimi­ num, via donsku stjórnina, fráboðan um, at Føroyar vilja fylgja ásetingunum í Kyoto avtaluni og m.a. avmarka okkara CO2 útlát. Tað er, sum ikki eina ferð Fólkaflokkurin, ið er forð­ ingin. Óli Breckmann er væl ávegis at nýta Kyoto málið sum eitt av fremstu málum sínum í komandi valstríðnum. Nú eru tey, sum vilja staðfesta Kyoto, umhvørvisaktivistar og tað, sum verri er. Tað stendur tí púra greitt, at løgmaður torir ikki at senda fráboðan um Kyoto, tí hann ræðist fyri, at ein slík fer at hótta tætta og treytaleysa sam­ starvið millum Javnaðar­ flokkin og Fólkaflokkin. Skyldar upp á Tjóðveldi Løgmaðurin vil sjálvsagt ikki standa sum løgmaður­ in, ið forðaði fyri, at før­ oyingar fylgja ásetingun­ um í Kyoto. Hann hevur tí roynt at villeiða fólk við at siga, at hann fær ikki fleir­ tal í tinginum fyri, at Kyoto fráboðanin verður send. Hann roynir at billa Føroya fólki inn, at Tjóð­ veldi er ímóti, at vit taka fult og heilt undir við Kyoto. Løgmaður sigur, at Javnaðarflokkurin er ein­ asta veruliga trygd fyri verjuni av umhvørvi okk­ ara, og at Tjóðveldi sam­ stundis er størsta forðingin. Hví velur løgmaður at siga slíkt, hví lýgur hann med­ vitað upp á Tjóðveldi. Er hann veruliga so bangin fyri at missa tætta og heita sambandið við Fólkaflokkin? Tjóðveldi gingið á odda Við Hergeiri Nielsen í fremstu røð, hevur Tjóð­ veldi gingið á odda í stríð­ num fyri at verja og varð­ veita náttúru og umhvørvi okkara. Og tað var Tjóð­ veldi sum, í februar í ár, legði uppskot fyri tingið, um at landsstýrið, beinan­ vegin, skuldi boða umheim­ inum frá, at vit vildu ganga undir treytirnar í Kyoto. Og Tjóðveldi vildi ganga longur enn so. Men hvat gjørdi Javnaðarflokkurin tá, jú hann valdi saman við restini av samgonguni at fella uppskotið við vanligu orðingini: Landsstýrið arbeiðir við málinum. Trupulleikin var bara, at løgmaðurin hevði hvørki skund, visiónir ella ambi­ tiónir á hesum øki. Hann gjørdi tí einki. Hann læt málið upp í hendurnar á einum fólkaflokslands­ stýrismanni, sum sjálvandi heldur einki gjørdi. Løg­ maður læt í veruleikanum revin ansa gæsnum í hes­ um føri. Komnir um hálvan september er tað onkur, sum teskar løgmanni í oyrað, at skulu Føroyar hava nakran møguleika at vera við í Kyoto, so skal danska stjórnin hava boð um hetta innan 24. sept­ ember. Nú vaknar løgmað­ ur. Hann sær fyri, at hann sleppur í søguna óansæð. Antin sum hann, ið slepti sær undan ábyrgdini, ella sum hann ið staðfesti, at føroyingar taka ábyrgdina á seg. Hann leggur eitt uppskot fyri tingið í skun­ di, yvir skriftin er orðað, men innihaldið ikki skriv­ að. Annars tættmeskaða ristin á løgtingsskrivstov­ uni fekk bráliga víðar meskur, og tóma uppskotið hjá løgmanni slapp ígjøgn­ um. Er tú eitt sindur soleið­ is, so vísur tú á, at somu menn, sum avtalaðu spælið um eitt valdømi, teir fingu eisini hetta málið minguler­ að gjøgnum tingið. Tað fekk 1. viðgerð, nevndar­ viðgerð og vups, so var tað samtykt. Øll glað, og sam­ gongan fekk kanska ein hart tiltrongdan fjøður í hattin. Men so spilti Óli Breckmann spælið, hann og flokkur hansara løgdu veto móti at senda fráboð­ anina til donsku stjórnina. Nú vildu fólkafloksmenn samráðast, langt, langt aftan á deadline. Og eingin fráboðan varð send. Hvat skuldi løgmaðu nú gera? Jú hann fann eina orðing í nevndarálitinum frá umboð­ num hjá Tjóðveldinum í Uttanlandsnevndini. Eina orðing um, at flokkurin vil, at uttanríkispolitikkurin kemur á føroyskar hendur soleiðis, at vit sjálvi kunnu taka fulla ábyrgd av m.a. hesum økinum. Hóast Tjóð­ veldi ikki við einum orði hevur sýtt fyri, at fráboðan­ in kann verða send, so sigur løgmaður alment, at Tjóðveldi forðar honum at senda fráboðanina. Tjóð­ veldi vil ikki rætt og slætt ikki, sigur hann.. Kola svørt lygn, men fólk, ið ikki skilja ella hava møgu­ leikan fyri innliti, tey trúgva løgmanni. Hetta hóast Tjóðveldi uppruna­ liga kom við uppskotinum fyri skjótt níggju mánaðum síðan, og hóast m.a. Vinnu­ húsið sigur, at løgmaðurin skuldi havat vaknað tá. Spurdur um hví hann sigur slíkt um Tjóðveldi sigur løgmaður, nei, eg havi ikki álit á Tjóðveldinum. Eg taki ikki Tjóðveldi fyri fult. Tvs at hóast Tjóðveldi hevur lagt uppskot fyri tingið fyri 9 mánaðum síðan, og hóast Tjóðveldi hevur boðað frá, at tikið verður undir við at senda fráboðanina, so vil løg­ maður ikki gera tað, tí hann sigur seg ikki hava álit á Tjóðveldinum. Ikki bara frekt og beinleiðis ódemokratiskt, slíkt er at meta sum grov maktmis­ nýtsla, ið átti at fingið álvarsligar fylgjur fyri løgmann. Løgmaður hevur ikki álit á einum flokki, sum vil verja og bjarga umhvørvinum, sum í veruleikanum er ávegis einari vanlukku. Sami løgmaður hevur fult og heilt álit á flokki, sum drálar við at taka stig til at verja umhvørvið, og sum kallar tey, ið eru sinnað at seta tiltøk í verk, fyri umhvørvisaktivistar. Tað kann tykjast bæði løgið og óskiljandi, at løgmaður ber seg soleiðis at, og er tað vorðin sum sosialdemo­ kratiskur løgmaður. Umhvørvið er taparin Tað er neyvan at taka munnin ov fullan, um ein sigur at løgmaður spælir hasard við umhvørvi okkara, bert fyri at tekkjast Óla Breckmann. Tað kann í hvussu er eingin iva vera um, at umhvørvið er stóri taparin í hesum politiska og taktiska skuggaspæli­ num. Vit staðfesta, at Jóannes Eidesgaard tekur Fólkaflokkin fram um okkara hótta umhvørvi. Løgmaður vónar kanska, at óreiðiliga fram ferð hans­ ara allíka væl bjargar hon­ um og flokkinum nakrar atkvøður. Men hví undrast og øtast, Kyoto málið er ikki einasta, har løgmaður hevur spælt bæði skugga­ og dupultspæl. Hví sigur løgmaður medvitað ósatt løgtingsmaður FINNUR HELMSdAL