mikudagur 31. oktober 2007síða 6

6 tíðindi Nr. 211 - 31. oktober 2007 Stutt Sagt Kostar at fregnast Tað kostaði amerikanska ríkiskassanum 43,5 mia. dollarar ella 225 mia. krónur at reka CIA og hinar fregnartænasturnar í fjør. Hetta er heldur ikki alt, tí sambært Washington Post umfatar talið ikki útreiðslurnar til ta hernað­ arligu fregnartænastuna, og tað kostaði einar 30 mia. krónur at reka hana í fjør, skrivar blaðið. Til sammetingar kann nevn­ ast, at fyri tíggju árum síð­ ani segði táverandi stjórin í CIA, Geroge Tenet, at í 1997 kostaði tað knappar 140 mia. krónur at reka allar tær amerikonsku fregnartænasturnar. Kanna for- tíðina Í Týsklandi skipar løgregl­ an í hesum døgum fyri nøkrum fundum, sum skulu greina fortíðina hjá løgregluni og serstakliga vesturtýsku samveldisløg­ regluni BKA, sum bleiv stovnað aftan á seinna heimsbardaga. Í seinastuni hava týsk bløð prentað greinar, sum hava avdúk­ að, at fleiri leiðandi menn í BKA høvdu verið virknir í SS og Gestapo framman­ undan. Eitt nú høvdu 33 deildarleiðarar í BKA verið í SS. Ein teirra var Paul Dickopf, sum var ovasti í BKA frá 1965 til 1971 og valdur til formann í Interpol í 1968. Kreppa í Nigeria Eftir áhaldandi trýst í fleiri vikur hevur formað­ urin í tjóðártinginum í Nigeria, Patricia Etteh, slakað og lagt frá sær. Millum annað er hon løgd undir at hava brotið van­ liga mannagongd í sam­ bandi við, at nakrir bústað­ ir hjá embætismonnum eru settir í stand fyri einar 25 mió. krónur. Skuldset­ ingin er óheppin, tí Umaru Yar’Adua hevur sett sær sum mál at beina burtur alla korrupsjón í Nigeria. Hann hevur kortini ikki lagt seg út í stríðið millum tingið og tingformannin. SAMBAND árNi joeNSeN fArtekSt@MAil.Dk -Hetta er púra burturvið. Hetta er tíðarspilla, og eg skuldi verið fríkendur fyri langari tíð síðani (Peter Brixtofte) útlond Myndugleikarnir halda, at dálking kann vera orsøkin Hagtøl hjá kinesisku heilsu­ myndugleikunum vísa, at seks prosent av øllum nýføð­ ingum hava eitt ella annað likamligt brek. Eitt nú hava børn fleiri enn tíggju fingrar ella fleiri enn tíggju tær. Hagtølini vísa, at talið á kinesiskum børnum, sum koma í heimin við einum ella øðrum likamligum breki, er vaksið 40 prosent síðani 2001. Ein orsøk til tann stóra vøksturin er sambært myndugleikunum, at hagtalsskipanin er batnað munandi tey seinastu árini, og at foreldur eru vorðin raskari at boða heilsu­ myndugleikunum frá, um tey fáa barn við breki. Men Kina er millum tey mest dálkaðu samfeløgini í heiminum, og tann stóri búskaparligi framburðurin tey seinnu árini hevur avleið­ ingar við sær. Harafturat hava myndugleikarnir ikki lagt nóg stóran dent á, at tað er neyðugt at verja umhvørvið. Kolið er fram­ vegis tann týdningarmesta orkukeldan í Kina, og fleiri nýggj kolorkuverk eru tikin í brúk tey seinastu árini. Tað krevur, at námsvinnan verður útbygd, og í økjum við kolanámsvinnu eru jørðin og áirnar illa dálkað. Tað er eisini í hesum økjun­ um, at tey flestu børnini við likamligum breki verða fødd, siga heilsumyndug­ leikarnir. Ein uppgerð hjá ST sigur, at 16 av 20 teimum mest dálkaðu býunum í heim­ inum eru í Kina, og ein kinesisk kanning fyrr í ár vísti, at bara 38 prosent av teimum 585 býunum í land­ inum lúka altjóða krøv um reina luft. Nógv vanskapt børn í Kina Taiyuan í Shanxi-landspartinum er ein av teimum illa dálkaðu kinesisku býunum Verkfrøðingar hjá amerikanska herinum siga, at eitt lítið óhapp kann fáa byrgingina við irakska býin Mosul at bresta, og tað fer at krevja fleiri hundraðtúsund mannalív Útrokningarnar hjá amerik­ onsku verkfrøðingunum siga, at brestur byrgingin, fer ein 20 metrar høg flóð­ alda at skola oman yvir býin Mosul, har 1,7 mió. fólk búgva. Amerikanska herleiðslan heitti longu í vár á iraksku myndugleikarnar um at tryggja byrgingina við Mos­ ul, men sambært einari frá­ greiðing, sum blaðið Los Angeles Times hevur fingið fatur á, er at kalla einki gjørt. Verkfrøðingarnir hjá amer­ ikanska herinum søgdu longu fyri einum ári síðani, at byrgingin við Mosul er tann vandamesta í heiminum. Tað hevði við sær, at amer­ ikanski herovastin í Irak, generalurin David Petraeus, og amerikanski sendiharrin í Bagdad, Ryan Crocker, sendu Nouri Maliki, forsætis­ ráðharra eitt bræv, har teir gjørdu vart við, hvat kann henda, um byrgingin við Mosul brestur. Í brævinum mettu teir, at ein tílík vanlukka kann kosta 500.000 mannalív. Sambært Los Angeles Times stendur eisini í brævinum, at eitt óhapp við byrgingini kann elva til vatnflóð í Tigris­ánni heilt suðuri við Bagdad. Brestur byrgingin við Mosul, kann tað kosta 500.000 mannalív (Mynd: US Army) Heimsins vandamesta byrging kann bresta