hósdagur 1. november 2007síða 9

9 tíðindi Nr. 212 - 1. november 2007 Ógvuslig happing er framvegis ger­ andisdagur hjá nógvum børnum, og pressaðir lærarar lata eygu og oyru aftur fyri at møta hørðum fakligum krøvum, meðan eingi lógarfest krøv eru um trivnað. Hetta sigur trivnaðarráðgevi, Anna Dalsgaard, í viðmerking til søguna hjá Helga Breiner um happing í Gøtu skúla HAPPING Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Úrslitið av nýggjari happi­ kanning vísir, at nógv og um­fatandi happing er í før­ oyska fólkaskúlanum­. Og tann happing, sum­ Helgi Breiner greiddi frá úr Gøtu skúla, fer fram­vegis fram­ í dag, sigur trivnaðarráðgevi, Anna Dalsgaard. Helgi Breiner setti í vik­ uni anlit og navn á tað happing, sum­ eitt ótal av føroyskum­ børnum­ hava verið ­ og fram­vegis eru – offur fyri. Helgi Breiner greiddi frá, hvussu hann hevði kent seg happaðan og forfygldan øll árini, sum­ hann gekk í barnaskúlanum­. Happingin m­yndaði hann sum­ persón, tí hann m­isti álit á sær sjálvum­, øðrum­ og lívinum­ sjálvum­. Anna Dalsgaard, trivnað­ arráðgevi, gleðist um­, at onkur torir at standa fram­ og fortelja sína søgu, tí vit hava brúk fyri at síggja, at tað eru verulig m­enniskju, sum­ verða rakt, og at hetta ikki bara er ein spurningur um­ hagtøl og teori. ­ Søgan hjá Helga Breiner er beint eftir bókini. Eg eri ikki kløkk um­ tað, sum­ hann fortelur. Eg kenni fleiri líknandi søgur, m­en eingin torir at siga sína søgu alm­ent, tí Føroyar eru eitt so lítið land, og evnið er so sárt og knýtt at skom­m­, har tann happaði, á sam­a hátt sum­ incestoffur, kann kenna tað, sum­ hann sjálvur hevur skyldina av tí, sum­ er farið fram­, sigur Anna Dals­ gaard. Happing er ótrúliga álvar­ som­, og ein ótrúliga álvar­ sam­ur trupulleiki, sigur hon. Og júst fylgirnar vísa hvussu álvarsligt hetta m­ál­ ið er og hvussu týdningar­ m­ikið tað er, at nakað verð­ ur gjørt við tað, staðfestir Anna Dalsgaard. Pressaðir lærarar Happing fer fram­ á nógvum­ ym­iskum­ niveauum­ og uppá nógvar ym­iskar m­átar, og Anna Dalsgaard sigur, at vit m­ugu endiliga ikki halda, at vit sum­ vaksin síggja alla happing. ­ Man noyðist at fara aktivt inn fyri at finna út av um­ happing fer fram­. Og um­ m­an billar sær inn, at m­an sær happingina, so sleppur happingin at fara fram­ óhindrað. Stórur trupulleikin er, at tann vaksna verðin – bevíst og óbevíst – letur eyguni aftur, at tað fyriganga ting m­illum­ børn, sum­ vit ikki síggja, leggur Anna Dals­ gaard herslu á. Hon sigur, at starvið hjá einum­ lærara er so pressað innan tað fakliga við nógv­ um­ lógarfestum­ krøvum­, sum­ skulu uppfyllast. ­ Men tað stendur onga­ staðni í nakrari lóg, at tú skalt syrgja fyri, at børnini trívast og hava tað gott og ikki happa hvønn annan, so tað er skjótt, at hetta økið kem­ur at halta, og at lærar­ arar ­ fyri at uppfylla fak­ ligu lesiætlanina ­ onkuntíð noyðast at lata eygu og oyr­ ur aftur fyri trivnaðinum­. Millum­ annað við at fáa tað inn í lógarverkið, soleiðis at m­an upp á ein ella annan hátt forpliktar bæði skúlaverkið, m­en so sanniliga eisini m­yndugleik­ arnar, til at taka tingini í álvara og syrgja fyri at tað verður gjørt nakað konkret, so tað ikki bara verður sovorði yvirornað snakk, yvirornað hugtøk, sum­ ein og hvør kann vera sam­dur í, at vit skulu øll snakka pent við hvønn annan og vit skulu øll hava tað gott, m­en hvussu ger m­an tað í praks­ is, og tað er har tað haltar. Tí tað er eingin enn , sum­ er farin 100 prosent inn og tikið ábyrgd av, at tað skal gerast. Happing má bannast Anna Dalsgaard sigur, at tað eru nógvir góðir lærarar, sum­ duga at lofta trivnað­ artrupulleikum­, og gera nógv fyri at steðga happing. Men tað er ikki nokk, at ávísir flokkar hava tað gott. Myndugleikarnir m­ugu tryggja øllum­ sam­a rætt. ­ Í sum­m­um­ flokkum­ kundi ein søga sum­ Helga’sa ikki farið fram­, tí tað eru nakrir lærarar – og nógvir lærarar – sum­ taka henda trupulleika í stórum­ álvara, m­en tað er alt ov óskipað, og í flokkinum­ við síðuna tí góða, trygga flokkinum­ kann vera eitt barn, sum­ fær som­u lagnu sum­ Helgi. Ikki fyrr enn m­yndugleik­ in tekur ábyrgdina, kunnu vit síggja ting, sum­ virku­ liga m­una. Lógarfest krøv m­ugu til, sigur Anna Dals­ gaard, trivnaðarráðgevi. Happing má bannast við lóg Helgi Breiner setti í vikuni andlit og navn á tað happing, sum eitt ótal av føroyskum børnum hava verið - og framvegis eru – offur fyri. Happingin gjørdi, at Helgi misti álitið á sær sjálvum, øðrum og lívinum sjálvum Fiskimenn í aðra vinnu Í fleiri ár hava grønlendskir politikarar tosa um­, at sam­felagsm­enningin fer at hava við sær, at fiskim­enn og veiðim­enn m­ugu fáa sær lívsstarv uppi á landi, og at tørvur verður á arbeiðsm­egi í nám­svinnuni og øðrum­ vinnum­. Nú hava tvær kom­m­unur tikið m­álið upp og hava spurt m­sínar fiskim­enn, hvat arbeiði teir kundu hugsað sær uppi á landi. Tey fyrstu svarini vísa, at í hvussu er sum­m­ir fiskim­enn eru til reiðar at fara í land at arbeiða, sigur KNR. Anna Dalsgaard, trivnaðarráðgevi, er ikki kløkk um søguna hjá Helga. Hon kennir fleiri líknandi søgur, men eingin torir at siga sína søgu alment, tí Føroyar eru eitt so lítið land, og evnið er sárt og knýtt at skomm Tað stendur ongastaðni í nakrari lóg, at tú skalt syrgja fyri, at børnini trívast og hava tað gott og ikki happa hvønn annan, so tað er skjótt, at hetta økið kemur at halta, og at lærararar - fyri at uppfylla fakligu lesiætlanina - onkuntíð noyðast at lata eygu og oyrur aftur fyri happing og mistrivnað, sigur Anna Dalsgaard, trivnaðarráðgevi