fríggjadagur 4. mai 2001síða 4

Nr. 85 - 4. mai 2001 7 gult7 cyan7 magenta7 svart7 6 Nr. 85 - 4. mai 2001 gult6 cyan6 magenta6 svart6 Í Fuglafirði verður enn ein frystitunnil tikin í nýtslu fyrsta dagin. Og bunkr- ingarmøguleikarnir á havnarlagnum eru teir bestu í landinum KOMMUNU- POLITIKKUR Edvard Joensen Fuglafirði: Tað er sera umráðandi at geva vinnuni, sum heldur til á og kring havnarlagið, so góðar um- støður, sum til ber, sigur borgarstjórin í Fuglafirði. Og tann setningin metir hann, at Fuglafjarðar Kommuna livir upp til. Tað liggur eitt stórt, grønt farmaskip og lossar á Fuglafirði. Truckarnir koyra til og frá. Teir koma við fullum plattum inn eftir havnarlagnum og hvørva so sum undir heilt. Og tað er í grundini eisini tað, teir gera. Teir fara inn í bergið, har teir leggja vøruna, teir flyta, í eina frystigoymslu, sum sprongd er inn í klettin. Hetta skipið, sum nú lossar her, er frystiskip, sum komið er úr Kanada við rækjum, sum skulu leggjast á goymslu í frysti- tunnlinum hjá Bergfrost, greiðir Sigurd Simonsen, borgarstjóri í Fuglafirði frá. – Føroyskar rækjur, legg- ur hann aftrat. Fluttar frá føroyslum rækjutrolarum, sum hava lagt upp í Kanada. Fuglafjarðar Kommuna hevur gjørt fimm hallir inn í bergið norðarlaga á havn- arlagnum. Hesar hallirnar verða brúktar til goymslur av ymsum slagi. Eitt nú frystigoymslur. Tann partin, sum hevur við frystingina at gera, røkir felagið Bergfrost. Bergfrost hevur í løtuni møguleika at goyma eini 3.000-4.000 tons, sigur borgarstjórin. Men frysti- orkan verður munandi økt um eina viku ella so, tá enn ein frystihøll verður tikin í brúk. Tá fer samlaða frysti- orkan at vera eini 6.000- 7.000 tons. Men teir vilja meira enn so, tí enn ein høll verður væntandi tikin í nýtslu í summar, sigur borgarstjórin í Fuglafirði. Og tá fer at bera til at goyma umleið 10.000-12.000 tons av fyrstum fiskavørum í tunnl- unum í Fuglafirði. Skjót bunkring Sigurd Simonsen, borgar- stjóri í Fuglafirði, greiðir frá, at Fuglafjørður hevur best útgjørdu oljugoymslu í landinum, tá talan er um skipabunkring. – Og tað merkist eisini, tí tann stóri oljutangin er tómur í heilum. Bara hend- an seinasta mánaðan hava tvey tangaskip verið við olju, sigur hann. Borgarstjórin sigur, at stóri oljutangin norðast á havnarlagnum er útgjørdur til at kunna lata 300 tons av olju um tíman. Til sam- metingar vísir hann á, at tær oljugoymslurnar aðra- staðni í landinum, sum klára skjótastu bunkring- ina, klára bara at lata 70 tons um tíman. Hendan tænastan er neyðug, sigur borarstjórin, tí sum kunnugt er rættiliga stór skipaferðasla í Fugla- firði. Rættiliga vanligt hevur verið, at skip, sum landa í Fuglafirði, eitt nú tey stóru svartkjaftaskipini, hava bunkrað, samstundis sum landað hevur verið. Tá hava vanliga tangabilar verið nýttir. Men Sigurd Simonsen sigur, at væntandi verður tað ikki so leingi, til tað als ikki verður loyvt at bunkra, samstundis sum fiskur verður landaður. Og ta støðuna er Fuglafjarðar Havn longu útgjørd til við hesum møguleikunum, oljugoymslan hevur. Tunnlar og tangar Árliga útbyggingin á Havsbrún er í gongd. Í ár verður seinni partur av fóðurfoymsluni, sum byrjað varð upp á í fjør, gjørdur FISKIÍDNAÐUR Edvard Joensen Fuglafirði: Havsbrún í Fuglafirði er í støðugari menning, og bygt verður út á hvørjum ári. Í ár veðrur fóðurgoymslan enn eina- ferð víðkað. Fóðurgoymslan hjá Hav- brún verður longd norður- eftir. Talan er um ein rími- liga stóran bygning í vavi, um enn hann ikki er so øgi- ligur í prísi, sigur Bergur Poulsen, stjóri á Havsbrún. Tilbyggingin, sum nú verður gjørd er umleið 2.000 fermetrar til víddar og fer væntandi at kosta einar fimm milliónir krón- ur, sigur Bergur Poulsen. Í Fjør vórðu fóðursiloir og ein fóðurgoymsla bygd aftrat virkinum í Fugla- firði.Tá var eisini ætlan gjørd fyri víðkan av goymsluni, sum so verður bygd nú. Tann høllin, sum hygd varð í fjør, er 1.700 fermetrar. Hallirnar báðar eru samanbygdar, so alt í alt verður goymslan hampi- liga stór, tá hendan út- byggingin er liðug, letur stjórin at. Grundin verður stoypt soleiðis umleið hálvan metur upp, og síðan verður stálkonstruktión, sum verð- ur klødd við plátum, sett omaná. Tá hendan útbyggingin er liðug, verður roknað við, at goymslan er nóg stór. Í hvussu so er í fyrsta umfari, sigur Bergur Poulsen. Næsta stigið verður so at fara undir at økja fram- leiðsluorkuna á mjøldeild- ini. Hendan ætlanin verður ikki gjøgnumførd fyrr enn komandi ár, sigur hann. Tó verður projekteringin gjørd í ár. Hvussu nógv tann útbyggingin fer at kosta, verður ikki sagt nakað um enn. Bergur Poulsen letur væl at tilgongdini í ár. Tað er nógvur fiskur at fáa í løt- uni, sigur hann. Havsbrún hevur í ár tikið í móti meira fiski enn um somu tíð í fjør. Tað eru svartkjaftaskip- ini, sum landa til Havsbrún nú, sigur hann. Føroysk og írsk skip. Føroyingarnair royna suðuri á Munkagrunninum, har teir fáa væl, meðan írarnir eru nakað syðri, sigur Bergur Poulsen, sum væntar ein íra at landa fyrsta dagin. Havsbrún víðkar aftur Sigurd Simonsen, borgarstjóri í Fuglafirði Mynd: Edvard Joensen Havsbrún er farið undir árligu útbyggingina, sum í ár umfatar seinasta part av goymslubygninginum Mynd: Edvard Joensen At skúlar lata næm- ingar fara út í starvs- venjing og royna ymisk arbeiðspláss, er ofta ein stór hjálp hjá næmingunum Annika Bech Av tí, at tað eru so sera nógvar útbúgvingar at velja ímillum, er tað ofta sera ringt at vita hvat ein ætlar sær at útbúgva seg sum. Ofta er tað so nógv ymiskt sum ein gongur og hugsar um, men ein veit ikki rætti- liga hvat øll hesi størvini innibera. Tá kann tað hjálpa ótrúliga nógv at sleppa út á arbeiðsplássini og uppliva tað sjálvur, ístaðin fyri kanska at lesa okkurt um tað, ella at hoyra frá øðrum hvussu tað er. Vit vóru úti og spurdu nakrir praktikantar, hvussu teimum dámdu og hvat ið starvsvenjing hevur at siga fyri teir. Fyrsti túrur var oman í Apoteki í SMS. Har møttu vit Rakul Mortensen. Rakul gongur í 10. flokki í Tofta skúla. Hon byrjaði í starvs- venjing mánadagin 23. Vit vóru og høvdu eina sam- røðu við hana. Vit spurdu hana millum annað hvussu henni dámdi har, og tað dámdi henni sera væl. Øll vóru sera blíð ímóti henni, og hon segði okkum, at hetta var møgul- iga okkurt sum hon fór at arbeiða við í framtíðini. »Eg havi bert verið her í tveir dagar, men eg eri sloppin at síggja meðan tey gjørdu massagukrem uppi í laboratoriðinum og tað hevur verið ógvuliga áhugavert«. Síðani gekk leiðin niðan til sjúkrahúsið, tí har hava tey eisini ein praktikant. Hon eitur Mary Højgaard. Mary gongur eisini í 10. flokki í Tofta skúla. »Mær dámar sera væl at vera her. Beint nú eri eg hjá laborantunum, men eg sleppi eisini at royna meg í vaskaríinum, í køkinum, hjá portørunum og fysioter- apeutunum. Tá ið vit komu niðan til laborantarnir, var tað lætt at síggja, at har treivst hon. Tey ið arbeiddu har, vóru beinanvegin klár við einari hjálpandi hond, vístu okk- um ymiskt o.t. »Eg havi verið við, tá ið tey taka blóðroyndir, eg síggi hvussu ein vanligur arbeiðsdagur fer fram, eg havi nomið kunnleika við klinisk kemisku avdeiling- ina, immunulogisku avdeil- ingina og mikrobiologisku avdeilingina«. »Hetta er heilt vist nakað fyri meg. Eg haldi at hetta er sera spennandi og áhuga- vert.« Rakul og Mary eru báðar samdar í tí, at tað er sera gott hjá næmingum at sleppa í starvsvenjing, tí tá sær og upplivir ein rættiliga hvussu tað er úti á arbeiðs- plássunum. Mong halda óivað, at tað er púra óneyðugt at loyva næmingum í starvsvenjing. Halda kanska, at tað er spill av tíð, at næmingurin skal fáa frí úr skúlanum fyri at fara út at arbeiða. Lívið er sum ein vegur við nógvum sneiðum og krossvegum, um ein ikki hevur nakran vegvísara, er tað skjótt, at ein tekur tann skeiva vegin og verður vilstur. Starvsvenjing – ein góður vegvísari – Hví ber tað ikki til í føroyskum politikki at skapa breiðar semj- ur um viðurskiftini hjá almennu fjølmiðl- unum? Tað ber til í flestu londunum, sum vit helst vilja saman- bera okkum skrivar útvarpsstjórin í ber- søgnari grein í blaðn- um í dag KRINGVARPSLÓG Jan Müller – Er tað veruliga so, at vit skulu siga okkara sam- starvsfeløgum í teimum londum, sum vit vanliga samanbera okkum við, at í Føroyum er so at siga full politisk semja um, at al- mennu fjølmiðlarnir skulu vera ein partur av almennu umsitingini. Tú skalt heilt til eystureuropa fyri at finna líknandi skipanir, og har vórðu tær flestu annars vrakaðar fyrst í 90-árunum. So bersøgin er Jógvan Jespersen, útpvarpsstjóri í grein í blaðnum í dag, har hann viðger viðferðina, sum uppskotið til nýggja kringvarpslóg fær frá Men- tanarnevnd Føroya Løg- tings. Útvarpsstjórin er sera ónøgdur við ta viðferð, sum málið um nýggja kring- varpslóg hevur fingið. Hann vísir til gondina í málinum og m.a. til tær viðmerkingar, sum lands- grannskoðarin hevur til málið. Landsgrannskoðarin sigur í sínum notati, at sam- bært uppskotinum til broyt- ingar í kringvarpslógini verða tveir juridiskir »bastardar« stovnaðir, og á týðandi økjum setir lógar- uppskotið til viks grund- leggjandi áestingar í stýris- skipanarlógini, játtanar- skipanini, roknskapar- og grannskoðaralógini. – Er hetta rætt, so vórðu »bastardarnir« væl stovn- aðir við lógini frá 1998, og so mugu grundleggjandi trupulleikar vera í umsit- ingini, sum eiga at verða tiknir til viðgerðar skrivar útvarpsstjórin. Hann vísir á, at myndug- leikarnir hava havt nógv høvi til at gera løgtingið vart við sína støðu. Hesi høvi hava teir tó ikki brúkt. – Tað, sum undrar, er, at tú umsitingarliga kanst broyta so grundleggjandi skipanir, uttan tað verður gjørt eftir eina greiða politiska støðu- takan. Men er tað løgtings- ins vilji, so fær tað jú ikki verið øðrvísi skrivar Jógv- an Jespersen. Í 1997 varð nevnd sett at fyrireika uppskot til nýggja lóggávu fyri kringvarps- økið í Føroyum. Sjálvur luttók útvarpsstjórin í hes- um nevndararbeiði sum umboð fyri ÚF. Nevndin legði stóra orku í hetta ar- beiðið, og varð m.a. lóg- gávan í okkara grannalond- um gjølla kannað. Lógar- uppskotið varð serliga gjørt við fyrimynd í donsku og grønlendsku lóggávuni. Nevndin brúkti nógva tíð til at koma fram til eitt upp- skot til eina skipan við javnvág millum tað frælsið, sum stovnar av hesum slagnum eiga at hava í okk- ara samfelagsskipan og tað eftirlit, ið teir so ella so skulu vera undir. Tá var tilgongdin við at taka fíggjarætlanina hjá ÚF og SvF við aftur á fíggjar- lógina sum játtan til lands- stovn byrjað, uttan at tað tá varð fingin greiða á, hvussu hetta játtanarslagið skuldi skipast, men sjónar- miðini hjá gjaldstovuni og landsgrannskoðanini vórðu kend. Jógvan Jespersen skrivar, at nevndin umrøddi hesi viðurskifti gjølla, og í upp- skotinum, sum nevndin legði fyri landsstýrið, varð mælt til, at tann parturin av virkseminum hjá stovnun- um, sum verður fíggjaður við útvarpsgjaldi, lýsingum og spæli, ikki skuldi játtast á fíggjarlógini, og harvið heldur ikki takast við í landsroknskapin, meðan fíggjarstøðan hjá stovn- unum sum higartil varð skrásett í fíggjarstøðuni hjá landinum. Tá talan var um at seta skott millum al- mennu fjølmiðlarnar og politiska myndugleikan varð lógin meira avmark- andi enn samsvarandi lóg- gáva í okkara grannalond- um. – Eg veit ikki um, at tað í viðgerðini í lógardeildini hjá landsstýrinum, í umsit- ingini hjá løgtinginum, ella í løgtingsviðgerðini av upp- skotinum til kringvarpslóg, varð sett spurnartekin við, at lógin var grundleggjandi í stríð við stýrisskipanar- lógina, játtanarskipanina, og roknskapar- og grann- skoðanarlógina skrivar Jógvan Jespersen og leggur aftrat: – Er tað so, at tað er støðan, so mást tú undrast yvir, at avvarandi myndug- leikar ikki hava nýtt høvi til fyrr at gera vart við seg í einum so álvarsligum máli. Fíggjarmálastýrið kundi havt gjørt vart við hesi við- urskifti, og eisini løgtings- grannskoðararnir kundu havt gjørt vart við, at kring- varpslógin átti at verið til- lagað grundleggjandi før- oyskari lóggávu. Ella bara søgdu, at tað eisini vóru onnur sjónarmið um hesi viðurskifti. Men tað gjørdu teir ikki. – Hví ber tað ikki til í før- oyskum politikki at skapa breiðar semjur um viður- skiftini hjá almennu fjøl- miðlunum? Tað ber til í flestu londunum, sum vit helst vilja samanbera okk- um við skrivar útvarpsstjór- in m.a. í grein síni á síðu 9 í blaðnum í dag. Sí eisini oddagrein um sama mál. Ávarar móti eysturlendskum tilstandum Jógvan Jespersen, útvarpsstjóri Rakul Mortensen av Toftum er í starvsvenjing á apotekinum Mary Højgaard av Toftum er í starvsvenjing á Landsjúkra- húsinum