hósdagur 22. november 2007síða 13

13 Nr. 212 - 1. november 2007 Hví er tað so umráðandi, at ein prestur ikki skal hava royndartíð? Hví skal ein prestur, eftir at hann er settur í starv, verða leysur av tí kirkjuráði, sum hevur valt hann? Hvat er tað hann ræðist? Grundgevingin hjá formanninum, at hann um trupuleikar stíga upp, er settur eftir skeivum for­ treytum, heldur als ikki. Tað vita prestarnir eisini. Líkamikið um hann hevur havt royndarprædiku ella hevur verið til eksamiu hjá bispi, so kann hann gerast ein heilt annar persónur eftir hetta. Tað hava vit tíverri fleiri dømi um. Havi áður víst á hetta við áramál­ setan, og hevði tað verið ein frálík skipan. Tí eigur at vera hildið fast við, at prestar eins og aðrir embætismenn, hava eina royndartíð, eini 3­5 ár. Einki er at óttast, tá ið prestur ger gerning sín og røkir sítt starv. Hvat ræðir prestafelagið? John S. MyllhaMar 58 Lægsta fyritíðarpensjon fær stórliga hækking og fyri allar fyritíðarpen­ sjonistar fer mótrokn­ ingin av aðrari inntøku niður í helvt Allir flokkar á tingi tóku nú um dagarnar væl undir við uppskotinum hjá landsstýri­ num um stórar hækkingar í inntøkumøguleikunum hjá fyritíðarpensjonistum. Ongin fjølmiðil helt tað vera vert at nevna... Av órannsakiligum grund­ um hevur ongin fjølmiðil, hvørki almennur ella privatur, hildið hetta verið vert at tikið uppá tungu... ...men tað er hetta tað snýr seg um: Eg loyvi mær at greiða Føroya fólki frá í stuttum, hvat hetta snýr seg um: 1. jan. 2008 fáa lægstu fyritíðarpensjonistar eina eyka viðbót uppá 15.360 kr. árliga, svarandi til eina hækking uppá 1280 kr. um mánaðin. 1. jan. 2009 fáa lægstu fyritíðarpensjonistar aftur eina hækking í hesi viðbót, so hon kemur uppá 31.944 kr. árliga, svarandi til eina hækking uppá 2662 kr. um mánaðin. 1. jan. 2008 verður mótrokningin í pensjónini av aðrari inntøku minkað úr 60% niður í 30%. Tvs. at pensjónin ikki skal vera skorin við 60 oyru men bert við 30 oyru av hvørj­ ari krónu sum inntøkan fer upp um inntøkumarkið uppá 81.300 kr. 1. jan. 2009 skal reglan broytast, soleiðis at tey sum fáa fyritíðarpensjón tilkenda eftir at tey eru blivin 60 ár, skulu fáa fulla upphædd útgoldna, og ikki sum í dag, har tey bert fáa upphæddina útgoldna sum svarar til eitt stig lægri, enn tað tey hava fingið tilkent. Lægsta fyritíðarpensjón lyftast upp til miðal Hetta eru rættiliga stórar og víðgangandi broytingar. Fyri lægstu fyritíðarpen­ sjonistar er hetta ein ásann­ an av, at teirra pensjón í dag er ósømiliga lág og røkkur ikki til at kunna lívbjarga sær. Tí verður í tveimum stigum ­ nú og um eitt ár ­ sett inn ein eyka viðbót, sum er so stór, at munurin millum lægstu og miðal fyritíðar­ pensjón verður tikin burtur. Við hesi broyting verður støðan í veruleikanum tann, at um eitt ár hava vit bert tvey stig í fyritíðar­ pensjón, nevnliga miðal og hægstu. Minni mótrokning av aðrari inntøku Í dag er støðan tann, at hevur ein fyritíðarpensjon­ istur aðra inntøka t.d. av onkrum lønandi arbeiði, so verður hann revsaður ógvi­ liga hart, tá henda inntøkan fer upp um markið uppá 81.300 kr. Tá verður pensjónin skorin við 60 oyru fyri hvørja krónu, sum inntøkan fer upp um hesar 81.300 kr. Nú verður hetta broytt, so tað skal løna seg betur hjá fyritíðarpensjonistum at brúka sín arbeiðsførleika til at hava eitt arbeiði aftrat pensjónini. Mótrokningin skal nú minkast úr 60% niður í 30% av hvørjari krónu uppum inntøkumark­ ið. Hetta verður gjørt fyri at eggja fyritíðarpensjon­ istum til at hava eitt arbeiði aftrat pensjónini, bæði fyri at teir skulu kunna hava eina betri inntøku, og at teir skulu eggjast til at vera virknir á arbeiðsmarknað­ inum, og harvið eisini stimbrast sosialt og heilsuliga. Fyri at vísa, hvat hetta merkir, kunnu vit taka ein miðal fyritíðarpensjonist. Í dag er øll viðbótin burtur, tá onnur inntøka er komin uppá 115 túsund kr. Við broytingini kann sami pen­ sjonistur tjena 35 túsund aftrat, áðrenn viðbótin er burtur. Diskrimineringin av 60 ára gomlum skal burtur Av onkrari grund varð ásett í 1999, at um ein man fekk tilkent eina fyritíðar­ pensjón, aftaná at man varð blivin 60 ár, so fekk man bert útgoldið ta upp­ hæddina, sum svaraði til eitt stig lægri. Altso, fekk t. d. ein 60­ára gamal tilkent hægstu pensjón, so fekk hann bert útgoldið miðal. Fekk hann tilkent miðal, so fekk hann bert tilkent lægstu. Hetta skal nú broytast frá 1. jan. 2009, soleiðis at eis­ ini ein, sum fær tilkent fyri­ tíðarpensjón eftir at hann er blivin 60 ár, fær útgold­ ið tað fullu upphæddina sum hann hevur rætt til. Kostnaðurin er settur av á fíggjarlógini Kostnaðurin av hesum broytingunum verður í 2008 mettur til 11 mió. kr. Fyri 2009 verður kostnað­ urin mettur til 21 mió. kr. Av tí at hetta eisini gevur nakrar eyka skattainntøkur við sær, so verður netto­ kostnaðurin fyri landskass­ an mettur til einar 9 mió. í 2008 og 16 mió. í 2009. Peningurin er settur av til endamálið í fíggjarlógar­ uppskotinum fyri 2008. Vælferðarpolitisk mál fyri tingið: 2 landsstýrismaður hanS Pauli StrøM Val Tá formaðurin í Føroya Arbeiðsgevarafelag, Jóhan Páll Joensen, fer út ímóti eini roynd at bøta um bar­ silsskipanina í Føroyum, og setir tað, at man roynir at gera umstøðurnar hjá børnunum og familjum í Føroyum betri, uppímóti trupulleikanum við mangl­ andi arbeiðsmegi í Føroy­ um, hevur hann flutt fokus. Størsti trupulleikin øll vinnuvirki í Føroyum hava sitið við seinastu tvey árini, er mangul uppá arbeiðsmegi. Manglandi arbeiðsmegin hevur verið við til at skrúva prísirnar upp í eitt nú Føroysku byggivinnuni, so øll bygg­ ing er vorðin munandi dýrari seinastu árini, 20 – 30 %, ja, í onkrum førum kanska 50% dýrari at bygg­ ja nú, enn fyri tveimum árum síðani. At ongin loysn er komin uppá spurningin um arb­ eiðsmegi í Føroyum, at landsstýrið situr sum ryssa yvir deyðum fyli og bínir, uttan at tora, vilja ella meg­ na at taka avgerð, hevur longu kosta Føroyska sam­ felagnum milliónir av krón­ um, men tað sum verri er, so er at hetta eisini størsta forðingin fyri búskapar­ ligum vøkstir í dag. Tá nú politikararnir roy­ na at yvirbjóða hvønn ann­ an um at bøta um barsils­ skipanina, kennist tað eitt sindur hykleriskt, tí teir hava júst felt uppskotið frá Tjóðveldinum um at leingja barsilsfarloyvi í tinginum. So, Jóhan Páll Joensen, halt eg til málið um mangl­ andi arbeiðsmegi og ger nakað við tað, tað verður ongantíð barsilskipanin sum kemur at bera ábyrgd­ ina fyri tí trupulleikanum við manglandi arbeiðs­ megi, tað er sitandi samgonga. Jóhan Páll Joensen, flytir fokus Tjóðveldi heidi PeterSen Val FYRITÍÐARPENSJÓN Lægst Miðal Hægst Lægst Miðal Hægst Lægst Miðal Stakur 6882 9439 12980 8437 9817 13499 10055 10209 Giftur 5483 8133 11556 6982 8458 12018 8542 8797 Stakur fyritíðarpensjonistur, kr./mán. 0 3.000 6.000 9.000 12.000 15.000 Lægst Miðal Hægst Lægst Miðal Hægst Lægst Miðal Hægst 2007 2008 2009 Giftur fyritíðarpensjonistur, kr./mán. 0 3.000 6.000 9.000 12.000 15.000 Lægst Miðal Hægst Lægst Miðal Hægst Lægst Miðal Hægst 2007 2008 2009 Lesið -so eru tit við!