mánadagur 26. november 2007síða 12

12 Nr. 229 - 26. november 2007 Sosialurin Vaktarskifti SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónsleiðari: Kári Mikkelsen karim@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Birgir Waag Høgnesen birgir@sosialurin.fo Joan Abrahamsen joan@sosialurin.fo Henrietta Hammer henrietta@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Rólant Waag Dam rolant@sosialurin.fo Niels Uni Dam nielsuni@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Eydna Skaale eydnaskaale@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Teitur Joensen teitur@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Ellebye Andersen alvin@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00­13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Bispavígslan í dómkirkjuni í gjár var ein stór og avgerandi hending í føroyskari kirkjusøgu. Fyri fyrstu ferð varð føroyskur bispur vígdur av føroyskum bispi. Hendingin markerar á sermerktan hátt, at fólkakirkjan nú er komin undir føroyskt málsræði. Sum kunnugt varð kirkjan yvirtikin á Ólavsøku, og nú kann staðfestast, at kirkjan sum almennur stovnur virkar, sum hann skal. Tað einasta, ið ein kanska kann finnast at, er, at yvirtøkan ikki er vorðin framd fyri langari tíð síðan. Men nú er hon so veruleiki, og stórur meiriluti av føroyingum taka undir við hesum. Bispavígsla er ein stór og sera álvarsom hending. Bispur er so at siga fremsti andaligi leiðari í tjóðini. Tað liggur sostatt sera stór ábyrgd á tí persóni, ið verður kosin til bisp. Bispur er sjálvsagt ein av landsins hægstu embætismonnum og skal sum slíkur fyrisita almenna stovnin fólkakirkjuna. Men sjálv fólkakirkjan er sermerkt sum stovnur. Hon hevur sítt egna stýri og hevur óvanliga fríar ræsur m.a. verður virksemið í stóran mun fíggjað við serstøkum skatti, kirkjuskatti, sum allir limir hava skyldu at rinda. Her sostatt ein víðfevnd og mangan torgreidd fyrisiting, sum krevur dugnaskap og diplomatisk evni. Hartil kemur sum nevnt, at bispur er anda- ligur leiðari. Í okkara sekulera samfelag er hetta alt annað enn lætt. Ein bispur kann velja at tiga ella hann kann velja at tala. Kynstrið er at vita, nær ein skal tala og nær ein skal tiga. Fráfarandi bispur hevur verið virðiligur og myndugur, men hann hevur sjáldan lagt seg út í orðaskifti um andligar spurningar. Nýggi bispur tykist meira opin og framfýsin og verður uttan iva ein góður andaligur og fyrisitingarliður leiðari. Hann er meira fólksligur, og tað er júst nakað, sum mong sakna í fólkakirkjuni. Tað er eingin løtt uppgáva, ið hann hevur átikið sær. Tað hevur alstóran týdning, at nýggi bispur fær stuðul frá landsins myndugleikum, frá prestunum og øllum kirkjufólkinum í sínum virksemi, so fólkakirkjan kemur styrkt burturúr tí broytingartilgongd, sum hon er hesi ár. Tann 11. mai 2007 fáa Han­ us Lassen og Pauli Larsen, skiparar á Smyrli at vita frá Strandfaraskipum Landsins, at teir skulu úr størvum sín­ um komandi ársskifti. Hetta tí, at báðir gerast 67 ár við árslok og hevur tað verið fráfaringaraldurin hjá alment settum síðan 1992. Tó so, fleiri undantøk eru gjørd síðan 1992. Eisini fyri yvirmenn á skipum hjá Strandferðsluni. Tann 16. oktober 2007 kemur Fíggjamálaráðið, sum varðar av almenna starvs­ fólka­politikkinum við nýggjum rundskrivi um fráfaringaraldur. Rundskrivið fylgir lands­ stýrisins vilja, sum varð stað­ festur á landsstýrisfundi frammanundan, og broytir fráfaringaraldurin til 70 ár, umframt at loyvt verður arb­ eiðsgevara, sum longu hevur sagt starvsfólki upp vegna 67 ára aldur, at søkja um loyvi at taka uppsøgnina aftur. Hetta fyri at dugnalig og ábyrgdarfull starvsfólk, sum eru søgd upp, men ynskja at halda áfram í sínum starvi, skulu fáa møguleikan til tað, um arbeiðsgevarin tekur undir við tí. Skipararnir hava síðan í summar tosað við stjóran um at halda fram, og dagin eftir rundskrivið søkja skip­ ararnir á Smyrli í tráð við landsstýrisins vilja og fyrr­ nevnda rundskriv, stjóran á Strandferðsluni um loyvi at halda áfram. Stjórin á Strandferðsluni sendir fyrispurningin til Fíggjarmálaráðið til við­ merkingar. Tann 19. oktober 2007 svarar Fíggjamálaráðið, at umsóknin ikki kann verða gingin á møti. Grundgeving­ in er í stuttum tann, at Strandferðslan hevur lýst eftir nýggjum skiparum til Smyril. Ongin hevur tó verið til samrøðu og ongin er settur. Slík grundgeving er sam­ bært løgfrøðiligu ráðgeving­ ini í Innlendismálaráðnum ósaklig og uttan løgfrøðiligt hald, umframt at hon er bein­ leiðis í ansøgn við almenna starvsfólkapolitikkin, sum Fíggjarmálaráðið skal eitast at umsita. Einki forðar einum arb­ eiðsgevara at taka eina starvslýsing aftur og avgera ikki at seta starvið. Heldur ikki um umsøkjarar hava verið til samrøðu. Slíka niðurstøðu er Løg­ tingsins Umboðsmaður komin fram til í kærumáli um Løgmanssskrivstovuna. Tíverri forðar hetta ikki fyrrverandi stjóranum á Strandferðsluni at halda fast við sína avgerð um at senda skipararnar til hús, og soleið­ is at seta teirra rættartrygd í vanda. Hesa ósakligu og løgfrøð­ iligu ógrundaðu støðu heldur stjórin, stuðlaður av Fíggj­ armálaráðnum fast við fram til 9. november 2007, tá skip­ ararnir á Smyrli kæra avgerð­ ina hjá stjóranum til Inn­ lendismálaráðið. Henda møguleika hava skipararnir rætt til, og tað var mín ábyrgd og løgfrøð­ iliga skylda sum kærumynd­ ugleiki at tryggja, at kæran fekk eina sakliga viðgerð og væl grundaða niðurstøðu. Einhvør, sum kennir til fyrisitingarlig viðurskifti veit, at tað er vanligt at bíða við avgerðum í málum, sum á einhvønn hátt kunnu tengj­ ast at einum kærumáli, ið er undir viðgerð hjá omanfyri liggjandi myndugleiki. Enn meira er hetta galdandi, tá tann, ið er kærdur hevur fingið boð um at bíða. Um hetta mundið hevði stjórin á Strandferðsluni sett fyrra skiparastavið. Tí fekk stjórin á Strandferð­ sluni boð um at bíða við at seta seinna skiparastarvið til kæran varð avgreið. Hesum tænastuboðum, sum ein landsstýrismaður hevur fullan rætt at geva, lýðir stjórin ikki, tá hann 15. november setur seinna skiparan í starv. Seinni sama dag fær stjór­ in seinni tænastuboðini frá undirritaða, har álagt verður stjóranum kalla setanina aft­ ur og soleiðis rætta óheimil­ aðu avgerð sína í einum kærumáli hjá Innlendismála­ ráðum. Boðini verða endutik­ in dagin eftir, og tá boðar stjórin frá at hann ynskir at verða loystur úr starvi. Sostatt er púra greitt: ­ At undirritaði ikki hevur lagt seg út í hvør skuldi set­ ast í starv, men einans sum kærumyndugleiki hevur yn­ skt at tryggja rættarstøðuna hjá uppsøgdu skiparunum, nú landsstýrið hevði longt fráfaringaraldurin til 70, og gjørt tað møguligt hjá longu uppsagdum starvsfólkum at halda fram til henda aldur At Fíggjarmálaráðið tók eina ósakliga og løgfrøðiliga ógrundaða avgerð, tá ráðið í ansøgn við broytta starvs­ fólkapoltikkin noktaði upp­ søgdu skiparunum at halda fram í størvunum ­ At stjórin á Strandferðsl­ uni ikki aktaði lógliga givin tænastuboð At enda vil eg vísa tveim­ um uppáhaldum aftur. Tá tað verður sagt, m. a. av løgmanni, at undirritaði álegði stjóranum at "annu­ lera" setanina av seinna skiparanum, so er tað skeivt. Løgfrøðiliga er munur á at "annulera" ella ógilda og tað at afturkalla og fara undir eina uppsagnartilgongd. Stjórin fekk fyrst lóglig tænastuboð um ikki at seta seinna skiparan, fyrr enn kæran var avgreidd. Tá hann ikki vildi lýða hesum boð­ um, fekk hann boð um at afturkalla setanina tvs. siga seinna setta skiparanum upp sambært almennu uppsagnar­ reglunum. Hetta er skjalfest. Hevði stjórin gjørt soleiðis, sum honum var álagt í fyrstu boðunum, og ikki tilvitað roynt at sabotera kærumáls­ viðgerðina í Innlendismálar­ áðnum, so hevði ikki verið neyðugt við seinni boðunum. Tískil kann eisini spurnar­ tekin setast við, hvørt stjórin í heila tikið hevði myndug­ leikan at seta seinna skiparan. Tá løgmaður í SVF í gjár­ kvøldið púra ókritiskt førir fram, at undiritaði hevur lagt seg út í setanarmál á Strand­ ferðsluni, so er tað skeivt. Eg havi ongantíð í míni virki sum landsstýrismaður havt innlit í, hvør hevur søkt og hvør er vorðin innstill­ aður til umrøddu størv. At hetta málið endar á mínum borði kemst eina av, at eg veri kunnaður um samskifti millum fyrisiting­ ina í Innlendismálaráðnum, Fíggjarmálaráðnum og stjór­ an á Strandferðsluni, og fái soleiðis ábendingar um, at her er við at henda álvarslig fyrisitingarlig misstøk, fyri ikki at siga brot. Hesar ábendingar verða seinni styrktar í væl grund­ aðari kæru til Innlendismála­ ráðið frá uppsøgdu skiparunum. Eftir stendur so eisini spurningurin, hví tað var so alneyðugt hjá Fíggjamálaráð­ num og stjóranum á Strand­ ferðsluni at forða, at verandi skiparar á Smyrli sluppa at halda fram í sínum størvum, sum teir ábyrgdarfult hava røkt í áravís. Hesin parturin av viðgerðini er kjarnan í málinum og tað er her, at handfarðingin er løgfrøði­ liga skeiv, men higartil hava hvørki fjølmiðlar ella løgmaður víst hesum áhuga. Málið um uppsøgdu skipararnir Fyrrv. landsstýrismaður JAcoB VEStERgAARd