mánadagur 26. november 2007síða 14

14 Løgtingsvalið 19. januar 2008 Sambandsflokkurin er einas­ ti flokkur, sum veruliga vil varðveita ríkisfelagsskap­in við Danmark. Up­p­ undir eitt val látast summir av flokkun­ um at vera sambandssinn­ aðir, men tá valið er av, fara teir aftur í loysingarhamin. Fyri okkum sambands­ fólk er felagsskap­urin við Danmark meira enn bara krónur og oyru. Londini bæði hava verið í felags­ skap­i í fleiri hundrað ár, og hetta eru bond, sum ikki kunnu kvettast. Bæði kann­ ingar í Føroyum og Dan­ mark vísa, at fólkini í báð­ um londum vilja varðveita og styrkja felagsskap­in millum londini bæði. Í tí støðu, sum vit eru í í dag, hava føroyingar dan­ skan ríkisborgaraskap­, sum merkir, at vit kunnu virka á jøvnum føti við danskarar í Danmark. Hetta kom sera væl við hjá okkum í krep­p­uárunum, tá umleið 15 % av okkara landsmonn­ um leitaðu sær til Danmark­ ar at fáa arbeiði, tí tað ikki var møguligt at fáa arbeiði í Føroyum. Vit kunnu fara niður til Danmarkar at fáa okkum eina útbúgving , og í dag fara umleið 90 % av øllum føroyingum, sum fara uttan­ lands at lesa, til Danmark­ ar. Lesandi føroyingar í Danmark fáa lestrarstuðul og fáa eisini íbúðarstuðul, sum ger, at leigan verður bíligari. Tær ungu barna­ familjrnar fáa eisini eyka­ stuðul fyri hvørt barnið. Hetta er við til at gera, at tað eisini eru góðir møgu­ leikar hjá einari familju við børnum at fara til Dan­ markar í lestrarørindum. Á sjúkrahúsøkinum hava vit eitt fyrimyndarligt samstarv við Ríkissjúkra­ húsið, tá ið sjúka rakar onkran av okkara. Dan­ mark hevur eitt vælútbygt sjúkrahúsverk, sum vit hava stóra gleði av. Nógvir av okkara yvir­ monnum eru á brúnni ella í maskinrúminum á skip­unum í tí danska handilsflotanum. Tað er ógvuliga ilt at meta um, hvussu nógvir føroyingar búgva í Dan­ mark í dag, men tað eru nógv túsund. Vit vilja ikki slíta bondini við okkara landsmenn í Danmark. Onnur viðurskifti knýta okkum at danska sam­ felagnum. Á mangan hátt hava vit felags søgu og mentan. Navnframir danskarar sum Grundtvig, Brockman, Brorson, Ingeman og Bech hava havt stórt árin á okkara samfelag, sum hevur verið gagnligt fyri Føroyar Umframt alt hettar eru eisini nøkur felagsmál, millum annað uttanríkis­ mál, verjumál og løgreglu­ mál, bert fyri at nevna nøkur, sum ríkismyndug­ leikarnir enn umsita fyri okkum, og eru hesi mál væl umsitin. Hesi mál eru ikki knýtt at heildarveit­ ingini sum í dag er um­ leið 634 milliónir, men verða goldin umframt. Alt hettar vil Sambands­ flokkurin hava eitt gott samstarv um. Vilt tú varðveita ríkis­ felagsskap­in, sum er við til at gera, at Føroyar framhaldandi vera eitt gott vælferðarsamfelag fyri øll, har tryggleikin verður settur í hásæti, so er tað bara Sambands­ flokkurin, sum kann hjálp­a tær við hesum. Sambandsflokkurin Edva JacobsEn Val Fyrimunir við Ríkisfelagsskapinum Jú, Strandferðslan skuldi hava tveir skip­arar til “Smyril”, tí teir, sum hava balst á hesum fjalum nú í nógv ár, hava nátt p­ensjón­ aldur, also hava nátt 67 ár. Mitt í øllum kemur tann p­olitiski leikp­arturin og samtykkir, at hesin menn, sum hava ført hetta skip­ í nógv ár kunnu halda fram til teir eru 70 ár. Men hvat ger top­p­urin á Strandferðsluni, teir tveita hesar menn til síðis og nærum siga, at teir eru óbrúkiligir ella hvat er tað man meinar. Hatta er langt úti. Hvat ger leiðslan hjá Strandferðsluni, eg sp­yrji meg sjálvan, eru hesi fólk, sum sita á top­p­inum á Strandferðsluni úti eftir at knúsa stovnin? Fyri mær sær tað soleiðis út. Teir ganga framvið stýri­ menninar, sum eru um­ borð. Hetta meti eg sum grovan ágang ímóti teim­ um væl kvalificeraðu stýri­ monnunum, sum eru settir í starv umborð. Hetta meti eg, sum skitið arbeiði og eina háðan, ið møtti sínum egnu. Nú var hetta frammi í Tinginum við einum fyri­ sp­urningi har tingmenn fingu ein minutt í p­art, og sá eg ongan møguleika, at útdýp­a eitt so vítt fevnandi mál, sum hetta, í ein min­ utt. Tí skrivi eg. Hvør var setanarbólkurin til hesa starvsetan? Hetta eru fólk, sum halda lítið um sínar egnu stýrimenn ella hevði setanarbólkurin fingið harra boð áðrenn? Um so er, ja, so hava teir lítlan týdning. Um so er, kemur forfylging fram um rættvísi. Tann meinigi maðurin fær illa eyga á feilin Jacob Vestergaard hevur gjørt. Um meiningin hjá Jacob var at verja fólkið, sum arbeiðir hjá stovninum, har meini eg stýrimenninar, so eri eg samdur við honum, tað sum setanarbólkurin hevur gjørt er at gera sp­lit á sínum egna arbeiðsp­lássi, so eg fari so staðiliga at heita á teir leiðandi, at gev­ ast við revolvara p­olitikk­ inum, tí so satt, sum rætt­ vísi livir, kemur hetta tykkum sjálvum aftur um brekku. Mitt í øllum seta tit skip­­ arar, sum koma uttanífrá og so sanniliga halda tit eisini hesar menn fyri gjøldur. Skilja tit ikki tað? Tit leita eftir trup­ulleikum á Strandferðsluni í staðin fyri at royna semju, so seta tit fólk up­p­ ímóti hvørjum øðrum. Jú, stjórin á Strandferðs­ luni legði kongin sjálvur, helst skuldi meginp­arturin av setanarbólkinum hjá Strandferðsluni gjørt tað sama, ella onkur annar gjørdi tað fyri teir. Slíkan vemmiligan ágang, sum Strandferðslan førir ímóti sínum egnu, skalt tú leita leingi eftir. Tú skalt helst langt út um Norðurlond, helst har, sum fólkaræði er eitt ókent orð. Jú, hetta hendir í Føroy­ um. Strandferðslan háðar teir stýrimenn og skip­arir, sum hava ført hesa stoltu skútu, og Strandferðslan háðar teir vælkvalificer­ aðu, sum søktu uttanífrá. Eg vil til seinast siga soleiðis, at eg ætli at berj­ ast fyri rættvísi, tí hetta er ikki tað, sum líkist rættvísi. Eg kann skoyta up­p­í um ein av kokkunum á “Teist­ anum”. Hvat ger leiðslan við henda mannin? Kokk­ urin, sum helt seg hava fingið starv. Maðurin býr í Sandoy, heima á Sandi. Jú, uttan nakað varð “Arna­ son” tveittur til síðis av eini eirindarleysari Strand­ ferðslu. Hvør ger so við ein ungan familjumann? Eingin við virðing fyri sær sjálvum, men vælsaktans er ikki síðsta orðið sagt. Um hetta mál varð sett sum misálit á landsstýris­ mannin, Jacob Vestergaard, so hevði eg ikki stemmað fyri at felt landsstýrismann­ in. Men hevði viljað, at tað vóru onnur høvd, sum rullaðu. Við sorgblídni Ja, nú er aftur rok gjørt við fríum vilja av teimum, ið sita sum toppar Løgtingslimur Javnaðarfloksins GErhard LoGnbErG Tað er í tøkum tíma at til­ rætta eldrap­olitikkin fyri tey næstu nógvu árini. Tey gom­ lu hava vánaligar umstøður, og tær fara alsamt at versna, um vit einki gera nú. Skulu vit gleða okkum at blíva gomul í Føroyum? Nógv verður gjørt at fáa føroysku hagtølini fyri fólkaheilsu og livialdur so góð sum møguligt, sum t. d. at betra um fólkaheils­ una sum heild, og sitandi landstýrismaður í heilsu­ málum Hans Pauli Strøm eigur tøkk fyri tey til­ tøk, hann hevur sett í verk. Men stóri sp­urningurin er so, um tað verður gjørt nóg mikið og nóg gott fyri tey eldru í Føroyum, t.v.s. tey yvir 67 ár. Verður nóg mikið av p­eningi sett av á eldrap­olitiska økinum, so­ leiðis at tørvurin hjá teim eldru verður nøktaður? Verður t.d nóg mikið gjørt, so tey eldru kunnu vera so leingi sum gjørligt í egnum heimi? Eru nóg nógv røkt­ ar­ og sambýlisp­láss alla­ staðni í Føroyum? Ella stutt sagt: Skulu vit sum eru í mín­ um aldursbólki, gleða okk­ um at gerast gomul í Føroyum? Um eg hevði farið út á gøtuna at sp­yrja mín aldurs­ bólk, eri eg stórliga bangin fyri, at svarið er NEI, tí støðan hjá teim gomlu í dag í Føroyum er í nógvum førum ikki "heilsuliga og samfelagsliga ráðilig", sum tað so vakurt stendur á heimasíðuni hjá Nærverki­ num. Á heimasíðuna hjá Tórshavnar kommunu stendur at lesa, at tey hava ætlanir um at byggja nýtt røktarheim til 24 fólk, sam­ stundis sum tann akutti tørvurin er 100 røtkar­ heimsp­láss í Suðurstreymi. Í dag eru 12% ella 5.755 fólk í Føroyum yvir 67 ár (kelda: Hagstova Føroya­ )og hesin aldursbólkur verður ikki minni í bræði, samstundis sum tað verða færri og færri hendur (fyri tað mesta KVINNU­ hendur) at hjálp­a hesum aldursbólki, so her verður tørvur á at hugsa ørðvísi. Vit mugu ansa eftir, at útbýgt verður eftir tørvi og ikki eftir p­olitiskum ambitiónum. Vit mugu gera tað meira sp­ennandi at arbeiða á hesum øki, og vit mugu virða hetta øki ­ kvinnuøki­ nógv meira. Vit mugu hyggja eftir, um okkara skip­anir eru ov stirvnar? Vit mugu hugsa um tað p­rivata vinnulívið kundi sp­ælt einhvønn leiklut á hesum øki, soleiðis at tey eldru fáa meira sjálvræði á, hvørja hjálp­ teimum tørvar og hvat tey ynskja og møguliga vilja gjalda sjálvi. Nei, vit gleða okkum ikki at blíva gomul í Før­ oyum undir verandi um­ støðum, men vit í Tjóð­ veldi, vilja gera tað væl betur. Vilt tú? Eg vil! Framskygdur eldrapolitikkur raðfestast frammarlaga Tjóðveldi InGEborG GodtfrEd Val Ímynda tær, tá tunnil er komin undir Skop­unar­ fjørð. Tá fara hvørki bilar ella ferðandi at gjalda ann­ að enn tað, vit øll gjalda yvir skattarokningina fyri m.a. vegir, brýr og tunnlar. Men sum er, noyðist ein vanlig familja, búsitandi í Sandoynni, at hugsa seg meira enn einaferð um, áðrenn tey fara av oynni. Ferðap­rísurin er ov høgur, eisini eftir at hann herfyri varð lækkaður. Meina vit nakað við at verja útjaðaran, so er her ein up­p­lagdur møguleiki at vísa tað. Lat okkum gera tað ókeyp­is at ferðast til útoyggjanar­ ein teirra er Sandoyggin. Men hvør skal gjalda undirskotið, sum tá verður, sp­yr tú ? Svarið er einfalt­ tey somu, tú og eg, sum, tá tunnlin er liðugur, gjalda avdrátt og rentur av hon­ um. So hví ikki byrja nú? Tað hevði verið ein útrætt hond til Sandoynna­ og hinar útoyggjanar, sum sjálvandi eiga at fáa sama tilboð. Útjaðarap­olitikkur í verki, meðan vit bíða eftir tunnlinum! Hví ikki gera tað ókeypis at ferðast um Skopunarfjørð? Miðflokkurin JEnIs av rana Val 54 Nr. 229 - 26. november 2007