fríggjadagur 7. desember 2007síða 9

9 tíðindi Nr. 238 - 7. desember 2007 Fyri tey flestu man 8. november merkja valdagur. Men síðani meira órgógv kom í tingarbeiðið – fyrstu ferð í nýggjari tíð í 1980, hava vit havt fýra løgtingsval í ótíð. Seinasta løgtingsval og tað komandi valið eru tey fyrrstu januarvalini síðani 1940. Men í 1932 var eisini løgtingsval 19. januar LØGTINGSVAL Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Síðan vit fingu politiska floksbýtið á løgtingsvali­ num í 1906, hava vit havt 15 november­val, har av tey 10 hava verið 8. november. Januarval vóru vanlig frá 1924 til 1940. Tey fyrstu árini var løg­ tingsval annað hvørt ár, har so helmingurin av tinginum varð valt í senn. Tey valini vóru oftast í februarmánaði. Men hesum varð farið frá í 1918, tá valt var um alt land­ ið í senn, og soleiðis hevur verið síðani. Síðani 1980 hava vit hava fýra løgtingsval í ótíð. Í 1980 slitnaði samgongan millum Javnaðarflokkin, Tjóðveldisflokkin og Fólka­ flokkin um uttanlandssigl­ ingina hjá Strandferðsluni. Í 1990 slitnaði samgongan millum Fólkaflokkin, Sam­ bandsflokkin og Tjóðveld­ isflokkin um eina eykajáttan upp á nakrar milliónir til Landsverksfrøðingin. Í 1994 slitnaði samgong­ an millum Javnaðarflokkin, Tjóðveldisflokkin og Sjálv­ stýrisflokkin. Í 2002 slitnaði samgongan millum Fólkaflokkin, Tjóð­ veldisflokkin, Miðflokkin og Sjálvstýrisflokkin, eftir at Tjóðveldisflokkurin hevði lagt misálit fram móti An­ finni Kallsberg, løgmanni. Vit skulu 76 ár aftur í tíð­ ina fyri at finna eitt løg­ tingsval, sum varð hildið 19. januar. Tað var í 1932. Við hetta valið fekk Sjálvstýris­ flokurin átta tingmenn, Sambandsflokkurin 11 og Javnaðarflokkurin tveir. Broytingin var, at Sjálv­ stýrisflokkurin misti tríggj­ ar, Sambandsflokkurin misti ein og Javnaðarflokkurin varðveitt sínar tveir ting­ menn. Talið av eykaman­ datum, sum kundi verða upp til 10 gjørdi, at ofta stórur munur var á, hvussu nógvir tingmenn mannaðu tingið. Leita vit á netinum upp á hendan dagin, so kann til stuttleika leggjast afturat, at hendan 19. januar í 1932 kom Herbert Hoover, forseti í USA, fram við uppskoti­ num um fimm daga arbeiðsviku... Fyrsta løgtingsval í januar síðani 1940 2008: 19. januar 2004: 20. januar 2002: 30. apríl 1998: 30. apríl 1994: 7. juli 1990: 17. november 1988: 8. november 1984: 8. november 1980: 8. november 1978: 8. november 1974: 7. november 1970: 7. november 1966: 8. november 1962: 8. november 1958: 8. november 1954: 8. november 1950: 8. november 1946: 8. november 1945: 6. november 1943: 28. august 1940: 30. januar 1936: 28. januar 1932: 19. januar 1928: 23. januar 1924: 22. januar 1920: 10. november 1918: 24. apríl (fyrstu ferð valt um alt landið) 1916: 28. februar (sunari helmingur) 1914: 2. februar (norðrari helmingur) 1912: 2. februar (sunnari helmingur) 1910: 12. februar (norðrari helmingur) 1908: 2. februar (sunnari helmingur) 1906: 18. juli BÓKAÚTGÁVA Forlagið Ritstarv hevur givið út siðsøguligu bókina “Hvalurin er mín”, sum Helgi Jacobsen hevur skrivað. HVALURIN ER MÍN er ein søgulig lýsing av stórhvalasøguni í Føroyum. Bókin er somuleiðis ein lýsing av sjálvari veiðuni á hvalabátunum og arbeið­ inum á hvalastøðunum. Talan er um ein nærum gloymdan tátt í okkara vinnulívssøgu, sum byrjaði í 1894, og sum var í hæddini frá 1898 til 1911. Tað vóru norðmenn, sum byrjaðu stórhvalaveiðuna í Føroyum, men onkustaðni var helmingurin av partapeninginum føroyskur. Bókin lýsir væl ta ídnaðar­ menning, sum kom til Føroya við guvuskipum, kanónum og sjey framkom­ num hvalastøðum á landi og onkuntíð 17 hvalabátum samstundis. Seinni yvirtóku føroy­ ingar hvalastøðirnar í Lopra og við Áir. Hvalaveiðan útvegaði frá byrjan nógv arbeiðspláss og rindaði eitt skiftið meira pengar til almennu amts­ kassarnar og vegagerð, enn nøkur onnur einstøk vinna. Nýggj tíð var komin til landið. Arbeiðsmenn fingu pengarnar í hondina, og menningin av áður ognar­ leysum fólkum fekk eitt nýtt bein at standa á. Stórhvalavinnan hevði samstundis sera stóran týdning fyri føroyska húsarhaldið við bíligum hvalatvøsti sum munadygt føðsluískoyti. Fakta: Hvalurin er mín Høvundur: Helgi Jacobsen 310 síður og 230 myndir kr 320 Nýggj bók: Hvalurin er mín Løgtingsvalini seinastu 102 árini hava verið hildin hesar dagar: Tað var meðan løgmaður gekk og spákaði sær í navnframa býnum Waterloo 10 km sunnan fyri ES- høvuðsstaðin, Brúsell, at hann fekk boðini um stríðið í samgonguni LØGTINGSVAL Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tað var við býin Waterloo, at Napoleon Bonaparte, seinasti franski keisarin, fall tann 18. juni 1815 og varð fluttur á fangaoynna St. Helena, har hann var restina av ævi síni. Tað var kanska ikki júst hesa samanberingina, løg­ maður meinti við, men tað var meðan hann gekk í Waterloo, at Kaj Leo Johannesen ringdi til hans­ ara og segði, at álvarsamir trupulleikar vóru í sam­ gonguni, tí at John Johannessen hevði lagt uppskot fram á ting um nýggja studentaskúla í Hoydølum. Á tingsins røðarapalli hugleiddi løgmaður í gjárkvøldið um orsøkina til, at Sambandsflokkurin tók stuðulin til samgonguna aftur. Hann helt ikki, at orsøkin kundi vera uppskot­ ið hjá Johan Johannessen, tað var tikið aftur. ­ Allar hesar søgurnar um øll málini, sum liggja í tinginum, er ein mýta. Tey eru øll innroknað í fíggj­ arlógina – uttan tvey, sum ikki vera realiserað, segði løgmaður. Hann segði, at hann hevði hugt Kaj Leo Johannesen í eyguni á síðsta samgongu­ fundi og avtalað við hann, at samgongan skuldi gjøgn­ umføra øll hesi málini. ­ So trúði eg, at tað var málið um at stytta freistina at útskriva val, sum var orsøkin. Men tað kann tað heldur ikki vera, um man hyggur eftir álitinum frá rættarnevndini og lesur tað, sum formaðurin, Marjus Dam hevur skrivað, segði løgmaður, og so skrivaði hann út val at vera 19. januar 2008. Løgmaður fekk boðini í Waterloo Tinghúsið sum tað sá út um næstsíðsta aldamótið. Fyrsta løgtingsvalið eftir floksbýtið á tingi var í 1906. Síðani tá hava verið 32 løgtingsval. Árini frá 1906-16 var løgtingsval annaðhvørt ár, har ávikavist fólk í sunnaru helvt og norðraru helvt valdi aðruhvørja ferð. 15 løgtinsval hava verið hildin í november, 10 teirra hava verið tann 8. november Jólakonsert við Tórshavnar Kamarkóri Sunnudagin 9.desember kl. 17 hevur Tórshavnar Kamarkór undir leiðslu av Kára Bæk sína árligu jólakonsert sum í ár verður í nýggju stásiligu Hoyvíkar Kirkju. Skráin er sera fjølbroytt. Millum annað framførir kórið Magnificat í B­dur eftir Francesco Durante. Til hetta verkið hevur kórið fingið fimm strúkarar frá Tórshavnar Musikkskúla umframt at fýra sangsolistar eru við til framførsluna. Nýggja verkið “Himin boðar hátign Guðs” ið Kári Bæk komponeraði til vígsluna av Hoyvíkar Kirkju verður eisini framført á hesi jólakonsertini. Til hetta verk eru eisini tveir floytusolistar og ein bariton solistur. Til eina jólakonsert hoyra eisini meira siðbundnir jólasangir, og til teirra, sum vilja hoyra hesar, er eisini okkurt, tí fleiri tílíkir eru eisini á skránni. Afturat Tórshavnar Kamarkóri framføra musikkskúlanæmingar eisini nøkur verk á hesi jólakonsertini. Hugnalig jól í Vágum Tey, ið hava hug at ogna sær ein góðan hondvirkaðan lut, og ein góðan drekkamunnu fáa eitt gott høvi til hetta í Pakkhúsinum Bø. Henda sølan ehvurverið opin og verður opin leygardagin aftrat. leygardagin., sum hevur opið til og við leygardagin 08.12, har nógv hondvirkað verður selt og ein góður drekkamunnur er at fáa. Eisini sørvingar gera burtur úr nú undan jólum. Har eru eini hugnalig jólahús, sum hevur opið sunnudagarnar fram til jóla.