mánadagur 10. desember 2007síða 14

14 Nr. 239 - 10. desember 2007 Sosialurin Eitt diplomatiskt bragd SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónsleiðari: Kári Mikkelsen karim@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Birgir Waag Høgnesen birgir@sosialurin.fo Joan Abrahamsen joan@sosialurin.fo Henrietta Hammer henrietta@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Rólant Waag Dam rolant@sosialurin.fo Niels Uni Dam nielsuni@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Eydna Skaale eydnaskaale@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Teitur Joensen teitur@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Ellebye Andersen alvin@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00­13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Heilt síðan 2004 hava avvarandi føroyskir myndugleikar roynt at vinna føroyskari gransk- ing fótafesti í sonevnda 7. rammuprogrammi- num hjá ES fyri gransking. Hetta hevur sum við øllum, ið hevur við ES at gera gingið sera striltið, og ES hevur eftir øllum at døma verið sera avvísandi mótvegis Føroyum. Vit hava í hesum teigi fleiri ferðir sett spurnartekin við tilgongdina í hesum máli. Men nú er vend komin í, og tað hevur veruliga eydnast løgmanni á fundi í Bruxelles í síðstu viku við ES kommisserurin í granskingarmálum at fáa gongd á málið. Hetta merkir við øðrum orðum, at ES kommiserurin í granskingarmálum, Janez Potocnik, hevur givið politiskt lyfti um føroyskan atlimaskap í ES granskingarskipanini FP7. Løgmaður hevur alla orsøk til at fegnast um hetta framstig, tí atlimaskapurin í FP7 fer at hava ómetaliga stóran týdning fyri gransk- ing í Føroyum. Men løgmaður hevur aðrar orsøkir til at fegnast, tí hann hevur her framt eitt satt diplomatiskt bragd, sum hann eigur stóra viðurkenning fyri. Hetta so mikið meira, sum nógv bendir á, at tað í uttanlandsfyrisiting løgmanns ikki hava verið stórar vónir um eitt jaligt úrslit í hesum máli yvirhøvur. Samantikið kann staðfestast, at løgmaður á uttanlandspolitiska økinum hevur stór úrslit at vísa á eitt nú atlimaskap í FAO, og nú dyrnar opnar fyri atlimaskapi í sjeyndu rammuprogramminum. Tað næsta, sum hendir, er , at ES Nevndin leggur eitt uppskot til samráðingarheimild fyri Ráðharraráðið. Eftir at samráðingarheimildin er góðkend, fara Føroyar og ES undir samráðingar um ein sínámillum sáttmála, ið ásetur, at Føroyar verða atlimur í FP7. Sáttmálin verður síðan lagdur fyri Ráðharraráðið og Løgtingið til góðkenningar. Hví hevur hetta mál so stóran týdning og hevur hetta yvirhøvur nakran praktiskan týdning fyri Føroyar eru tað mong, sum spyrja. Svarið er, at landsins myndugleikar langt um leingi tykjast at hava ásannað, at gransking og nýmenning eru altavgerandi fyri framgongd og menning í nútímanssamfelagnum. Føroyar eru í ferð við at flyta seg frá at vera eitt vøruframleiðandi samfelag til eitt vitanarsamfelag. Í hesum samanhangi er gransking ein avgerandi táttur. Føroysk gransking er komin á eitt vegamót, har tað er altavgerandi at sleppa longur inn í altjóða granskingarsamstarv. Í hesum høpi er seynda rammuprogrammið hjá ES av alrastørsta týdningi. Her er tí talan um eitt veruligt framstig, sum øll eiga at fegnast um. Tað er stórt spell, um vit nú skulu brúka PISA-úrslitið til runublak millum fólka- bókasøvn og skúlabóka- søvn. Tíðin má held­ur vera komin til, at vit í felag royna at fáa sum mest burturúr tí avmarkaða til- feinginum, sum vit verða tillutað. Serliga úti á bygd­ er tað neyðugt at samstarva! Nú er tað soleiðis, at lesing er tengd­ at einum stórum parti av tí virksemi, sum er innan skúlagátt, og tí eigur skúlabókasavnið eisini at kunna bjóða eitt tíðarhóskand­i og fjølbroytt úrval av yrkisbókum og føgrum bókmentum, sum næmingar (og lærarar! – kanska foreld­ur við) kunnu læna og lesa bæði í sam- band­i við skúlaarbeiði og til frítíðarlesnað. Bøtast kann bert um lesiførleikan við at lesa – og lesa – og lesa. Eg eri púra samd­ við Mortani, tá ið hann førir fram at for- eld­ur sum lesa, eiga børn sum lesa. Líkind­ini at fáa børnini at lesa eru í hvussu er betri, um foreld­rini eru góðar fyrimynd­ir á hesum økinum. Men tað er als ikki rætt, tá sagt verður, at vit fáa ikki fleiri foreld­ur og børn sum lesa við at leggja orkuna í at styrkja smáu skúlabókasøvnini. Skúlabókasavnið – ella námsfrøðiligi tænastu- d­epilin, sum tað verður rópt í fólkaskúlalógini frá 1997 og í bókasavnslógini frá 2001 – er sera týd­ning- armikið í øllum virksemi skúlans. Mortan orðar tað soleiðis: Skúlabókasøvnini eru fyrst og fremst eitt amboð, sum børnini eiga at brúka í samband­ við teirra virki innan skúlagátt, og skúlabókasøvnini eiga sjálvand­i at vera útstýrd­ til hetta end­amálið. Hesum eri eg samd­ í. Skúlabókasavnið er staðið, har upplýsingar kunnu fáast úr bókum og øðrum miðlum – hetta kann skúla- bókavørðurin vegleiða um og hjálpa við. Skúlabóka- savnið eigur eisini at vera staðið, har næmingar hava møguleika at viðgera upp- lýsingarnar, teir hava funn- ið fram – hetta d­ugir skúla- bókavørðurin eisini at veg- leiða um. Somuleiðis eigur skúlabókasavnið at vera so rúmsátt, at til ber at for- mid­la nýggju vitanina til onnur gjøgnum framløgu, framsýning ella annað. Og til hetta arbeiði er tað gott at hava ein skúlabókavørð á síðulinjuni! Skúlabókasavnið eigur at vera lætt atkomiligt hjá øllum. Sum er hava vit alt ov nógv skúlabókasøvn kring land­ið, sum hald­a til í smáum, trongum skotum, og sum tí held­ur ongantíð verða ment til nakran námsfrøðiligan tænastu- d­epil. Um skúlabókasavn- ið/námsfrøðiligi tænastu- d­epilin skal gerast liður í d­agliga virksemi skúlans, sum tað er orðað í Kunn- gerð um skúlabókasøvn frá 2004, eigur tað sjálvsagt at liggja væl fyri á skúlanum, og tað eigur at vera mann- að allar skúlatímar við útbúnum skúlabókavørð- um. (Í hesum samband­i skal eg skoyta uppí, at skúlabókasøvn júst hava fingið pláss í miðjuni í fleiri skúlum, sum verða bygd­ir og útbygd­ir kring land­ið í hesum d­øgum – fleiri av hesum skulu í framtíðini sum kombinerað skúla- og bygsasøvn). Mortan skrivar, at vit held­ur eiga at byggja og reka nøkur fá og d­ygd­ar- góð fólkabókasøvn. Eg eri samd­ í, at vit skulu byggja d­ygd­argóð fólkabókasøvn, men tað skal ikki vera í staðin fyri skúlabókasøvn. Eingin d­ugir betri enn skúlabókavørðurin (sum er lærari við víðaraútbúgving) at finna røttu bókina til rætta (skúla)næmingin. At okkum tørvar nógv fleiri føroyskar bøkur til børn og ung at velja ímillum, er ein annar álvarsligur spurning- ur, sum ikki skal viðgerast í hesum umfari. Eg d­ugi ikki at síggja, at hetta skal vera eitt antin/ ella – antin skúlabókasøvn ella fólkabókasøvn. Í stað- in áttu vit held­ur at ganga saman um at siga bæði/og – vit skúlabókavørðir og bókavørðir skulu í felag heita á mynd­ugleikarnar í land­i og kommunum um at bera so í band­i, at vit fáa d­ygd­argóð skúlabókasøvn og líka so d­ygd­argóð fólka- bókasøvn, so øll kunnu fáa júst ta bókasavnstænastu, tey hava tørv á! At skúla- og fólkabóka- søvn summa staðni fara at rúmast í sama høli, sum tey nú gera í nógvum mill- umstórum bygd­um, er kan- ska ikki tað optimala, men tað er kortini skilabetri at brúka orku og pengar uppá eitt kombinerað skúla- og fólkabókasavn enn slettis ikki at hava nakað, tí tað hevði verið avleiðingin nógvastaðni, um tað bert verður satsað uppá at bygg- ja nøkur fá fólkabókasøvn. (Skúla)bókasøvnini og PISA - viðmerking til Mortan Hentze skúlabókavørður SoLvEIg DEBESS Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – he­ vur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli.