mikudagur 23. mai 2001síða 5

8 Nr. 97 - 23. mai 2001 Nr. 97 - 23. mai 2001 9 gult8 cyan8 magenta8 svart8 gult9 cyan9 magenta9 svart9 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marjun Dalsgaard marjun@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Útgevari/uppseting: Sp/f Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Í eini sjónvarpssamrøðu í samband við tiltøkini í Kollafjarðardali brúkti ein løgfrøðingur orðið "banan-republikk". Uttan at viðgera hetta hugtakið við atliti til verkfallið ella tiltøkini hjá fakfeløgunum í verkfalli, kunnu vit lata hugin leita til samfelagið annars. Hóast landsins myndugleikar vistu, at lønar- samráðingarnar fóru at verða harðar, so gjørdi landsstýrið – ella Fíggjarmálastýrið – einki munagott fyri at bera so í bandi, at føroysku løntakararnir varðveiddu reallønina. Avleiðingin er, at vit fingu stóran lønarvøkstur á almenna arbeiðs- marknaðinum, og eitt lemjandi verkfall á privata arbeiðsmarknaðinum. Endarnir verða ikki loystir á nýggja strand- faraskipinum, Teistanum, tí Fíggjarmálastýrið og fakfeløgini hjá manningunum kunnu ikki semjast um ein nýggjan lønarsáttmála. Søgan endurtekur seg. Í einar 4-5 mánaðir lá Brimil bundin við bryggju í Noregi, tí somu partar samdust ikki um lønarspurningin. Hóast fleiri ávaraðu um, at tað sama kundi endurtaka seg við Teistanum, rætti landsstýrið ikki hond frá síðu fyri ikki at koma í somu støðu. Tá Fíggjarmálastýrið gav skarvin yvir, noyddist Løgtingið seta eina nevnd at viðgera lønartrætuna, sum ein uppmaður nú skal avgera. Í máttloysi noyddist Fíggjarmálastýrið at koyra Teistamálið fyri Fútarættin – tann danska fútarættin! Hetta er annars samfelagsligt virksemi, sum skal virka, men tað megnar hetta landsstýrið ikki. Sama landsstýrið, sum nú krevur fullan ferðaseðlaprís frá skúla-ítróttarungdómi, so skúlaítróttardagur kundi ikki haldast í Suðuroy. Ein annar landsstovnur – Postverk Føroya – liggur í andaleypi, tí samgongan kann ikki semjast, um stovnurin skal umskipast til eitt "almennt partafelag" ella eina "almenna landsfyritøku". Og í hesi ivastøðu kann landsstýrið heldur ikki semjast um at veita stovninum eina eykajáttan. Úrslitið er, at hóttanin at siga 40 fólkum upp er frammi hálva hvørt ár. "Republikkin er í eygsjón", rópti ein lands- stýrismaður í ovfarakæti herfyri. Sami republikanari kláraði ikki at fáa sína egnu samgongu at semjast um eina nýggja kringvarpslóg, samstundis sum hann gav Fornminnasavninum múlaband í málinum um Múrin í Kirkjubø. Spurningurin er, hvør republikk er í eygsjón? DAGSINS MEINING Sosialurin Ein republikk og onnur! VIÐMERKINGAR Ingeborg Vinther og Vígdis Johannesen hava tveitt Før- oya Arbeiðarafelag og Havnar Arbeiðskvinnufe- lag út í óføri og leita í hes- um døgum eftir onkrum, sum tey kunnu geva skyld- ina fyri sítt egna dugna- loysi. Ingeborg vildi ikki sam- ráðast saman við arbeið- arafeløgunum í Klaksvík og Havnar Arbeiðsmanna- felag og av tí at hon ikki megnar nakað sjálv rennur Vígdis Johannesen sum ein annar hundahvølpur aftan á Ingeborg Vinther. Sjálvt tað at hava eina lívstrygging fyri sínar limir megnar hon ikki hóast limir hennara gjalda somu sátt- málabundnu gjøld til teirra felag sum limir Havnar Ar- beiðsmannafelags. Ingeborg og Vígdis hava báðar í skrift og talu billað limum sínum inn, at teim- um er bjóðað 2,5% minni í løn í semingsuppskotinum enn tað sum feløgini í Klaksvík og vit fingu. Tá tær fara so langt í sínum lygnum, má tað vera tí at tær halda sínar egnu limir vera sera lítið vitandi, ann- ars høvdu tær neyvan roynt seg við slíkum. Í vikubløð- unum royna tær eisini at billa fólki inn, hvussu ein- vegis nevndin í Havnar Ar- beiðsmannafelag arbeiðir, men á fundi hóskvøldið 17. mai 2001, har øll nevndin var møtt, var full semja um at rætt er at lønin fyri sama arbeiði skal vera eins um alt landið. At billa fólki inn, at eg skal hava gjørt avtaluið ar- beiðsgevarafelagið og sem- ingsstovn er so langt úti, at hetta ikki hevur nakra við- merking uppiborna. Til seinast, Ingeborg. Eg var ikki við, tá verka- mannafylkingin fór fyri bakka, so tað ber til at klandrast uttan mína lut- tøku. Við arbeiðarakvøðu Carl Carl um ráðagerðina Lumpa og lirka Mikkjal á Bergi Tey eldru okkara millum minnast uttan iva til orða- fellið hjá einum sera væl kendum føroyskum politik- ara, sum fyri nú mongum árum síðani er farin undir grønu torvu, og sum plagdi at taka til, at politikarar, fyritøkur og myndugleikar lumpaðu og lirkaðu síni sjónarmið og áhugamál ígjøgnum. Vit mugu tíanverri ásanna, at aftur einaferð enn endurtekur søgan seg. Tá ið rúsdrekkalógin her á landi fyri árum síðani varð endurskoðað og broytt til at gerast lagaligari og meira nútímans, viðtók okkara háttvirda løgting at seta á stovn fría rúsdrekkasølu í kæra, lítla landi okkara, og at øll hotell og allar mat- stovur skuldu fáa skeinki- loyvi til sterkt øl, vín og brennivín, men var hetta treytað av, at tað bert skuldi skeinkjast saman við mati. Men hetta var í roynd og veru bert fyri at lumpa og lirka málið ígjøgnum, tí ikki so langa tíð aftan á varð hendan »treyt« avtik- in. Tað vil við øðrum orð- um siga, at øll hotell og all- ar matstovur nú eru vorðnar drykkjustovur. Og drykkju- stovurnar verða væl vitjað- ar av okkara ungdómi bæði á degi og langt út á kvøldið ella midnátt – ja, tey flokk- ast uttan um hesi støðini. Tað, sum fekk meg aftur at fara at skriva um hetta álvarsmál, er, at nú um dag- arnar boðaði landsstýris- maður frá, at hann var í ferð við at snikka til eitt broyt- ingaruppskot til rúsdrekka- lógina at leggja fyri løg- tingið. Hetta gekk út uppá at gera lógina uppaftur meira lagaliga. Hevur nakar hoyrt so galið!!! – At gera tað uppaftur maka- leysari at fáa fatur á hesum nervaeitri, sum alkohol sambært útsøgn frá lækn- um av sonnum er. Nei, háttvirdi løgmaður og háttvirdu landsstýris- menn og løgtingsmenn! Steðgið heldur øllum hes- um drykkjustovum ella »pubbum«, sum læra og uppvenja okkara kæra ung- dóm til at njóta rúsdrekka. Úrslitini eru óhugnaliga sjónlig, og fleiri og fleiri familjur eru farnar og fara í grús av hesum eitri. TÍÐINDASKRIV Jákup á Borg, sum flestu okkara kenna frá lands- liðsfótbólti og annars fót- bóltslandskappingini her heima, er í løtuni í gongd við útbúgving innan hand- ilsyrkið. Hann lærir hjá Thomas Dam Ítrótti. Í samband við útbúgving sína sum krambakallur inn- an ítróttaryrki, skal Jákup undir høvuðsuppgávu sína í næstum. Í hesum samband kemur Jákup at verða á Torginum í SMS týsdagin og mikudagin 22. og 23. mai. Á søluframsýningin fer Jákup at leggja dent á at selja fótbóltsskógvar. Tí fer hann at seta upp ein sølubás við fótbóltsskóm frá Adi- das, Nike og Puma. Afturat sølubásinum fer Jákup at seta eitt fótbóltsmál upp á Torginum, har møguleiki er at skjóta á mál. Alt eftir, hvussu mong skot tú fært í málið, gevi eg avsláttur, um skógvar verða keyptir á Torginum, sigur Jákup. Øll kunnu luttaka í hesum tiltakinum. Týsdagin kl. 15 fara John Petersen og Tróndur at skriva autograf- ar á Torginum, og møgu- leiki verður eisini at skjóta á mál hjá Tróndi. Fríggja- og leygardagin er nýggja telefonfelagið, Tele F, á Torginum, har tey m.a. vísa fram, hvørjar tænastur teir veita. Hósdagin er SMS stongt, tó hevur Hornið opið frá kl. 14.00-23.00. Jákup á Borg á Torginum í SMS Føroya Arbeiðarafelag Havnar Arbeiðskvinnufelag Vøra slapp ikki úr pakk- húsinum á bryggjuni í Havn, tí Arbeiðsgevara- felagið noktaði. Sostatt eiga arbeiðsgevarar skuld- ina av, at neyðsynjarvøra ikki er farin suður, hóast arbeiðarafeløgini hava víst góðan vilja. At arbeiðsgevararnir nú hava lagt seg útí tiltøkini, meta feløgini í verkfalli, sum at arbeiðsgevararnir nú vilja stýra tiltøkunum og royna at øsa fólk. ..... Føroya Arbeiðarafelag og Havnar Arbeiðskvinnufelag meta nú, at Arbeiðsgev- ararnir - Føroya Arbeiðs- gevarafelag - hevur tikið Suðuroynna sum gísla. Orsøkin er, at arbeiðs- gevararnir nú forða limum sínum at flyta vøru til Suðuroynna. Tá verkfallið var veru- leiki, settu arbeiðarafeløg- ini í verkfalli blokadutiltøk av vøruflutningi í verk. Síðani legði løgreglan uppí og gav boð um, at blokadan í Kollafirði skuldi halda uppat. Síðani kom ójavni í og bert Suður- oyggin og Sandoyggin vóru raktar av blokadu og neyðsynjarvøra gekk undan í hesum útjaðaraøkjum, meðan alt gekk sína vanligu gongd aðrastaðni. Mett var, at rætt er ikki, at eitt nú Suðuroyggin — og Sandoyggin - eru fyri vanbýti í mun til aðrar partar av landinum. Fyri at vísa góðan vilja avgjørdu arbeiðarafeløgini í verkfalli, at eingin orsøk var, at ávís øki vóru harðari rakt, enn onnur. Avtalað varð við feløgini í Suðuroynni, at neyðsynjarvøra skuldi sleppa suður. Ein heilsøla, P/F Poul Hansen, hevur heilsøludeild á Tvøroyri og skuldu deildin fáa vøru. Hetta skuldi henda undir skipaðum viðurskiftum. Arbeiðsgevarar nokta Best, sum alt var avtalað, og gekk sína gongd mána- dagin, komu harraboð. Arbeiðsgevarafelagið noktaði limum sínum, Poul Hansen, at flyta vøru til Suðuroyar mánakvøldið 21/5-2001. Vøran slapp ikki úr pakk- húsinum á bryggjuni í Havn, tí Arbeiðsgevara- felagið noktaði. Sostatt eiga arbeiðsgevarar skuld- ina av, at neyðsynjarvøra ikki er farin suður, hóast arbeiðarafeløgini hava víst góðan vilja. At arbeiðsgevararnir nú hava lagt seg útí tiltøkini, meta feløgini í verkfalli, sum at arbeiðsgevararnir nú vilja stýra tiltøkunum. Øsing Arbeiðarafeløgini meta støðuna, sum at tey fyrst vórðu trýst út í verkfall og at arbeiðsgevararnir nú vilja stýra tiltøkunum. Í farnu viku fingu arbeiðs- gevararnir hjálp frá løg- regluni at fullføra henda setning. At arbeiðsgevararnir nú nokta vøru at koma í ávísar partar av landinum er óivað liður í at øsa fólk og at venda tey ímóti arbeiðara- feløgunum í verkfalli, men hetta er einki annað enn uppílegging frá arbeiðs- gevarunum, meta Føroya Arbeiðarafelag/Havnar Arbeiðskvinnufelag, sum hóast góðan vilja og neyva tilrættalegging í evstu stund ikki fingu neyðsynjarvøru suður við Smyrli mána- kvøldið. Bert orsakað av uppílegging arbeiðsgevar- anna. VIÐMERKINGAR Triple Trio í Ebenezer gevur fløgu út TÍÐINDASKRIV Eftir at tær hava sungið saman ið tólv ár, gevur Triple Trio í Ebenezer í hesum døgum út fløgu við átjan sangum, sum allir verða sungnir á før- oyskum. Tey munnu vera mong, sum komast við tær, hóast navnið ikki liggur so raðið á før- oysku tunguni. Tað er Triple Trio í Ebenezer, sum vit tosa um. Heitið kom mest sum av sær sjálvum. Níggju kvinnur fóru í síni tíð at syngja tríraddaðan sang saman. Tær hildu á, og so vórðu tær nevndar Triple Trio. Hesar kvinnurnar hava allar nógvar royndir sum sangarar í sangkóri og smærri bólkum. Tað eru tólv ár síðani, at tær fyrstu ferð sungu saman sum Triple Trio. Onkrar útskiftingar hava verið, men teir flestu sangararnir eru tær somu sum fyri tólv árum síðani. Í hesi vikuni verður fyrsta fløgan hjá Triple Trio at fáa. Heitið á henni er Lyftislandið, sum er navnið á einum av sangunum. Fløgan er júst komin til Føroya og hon skuldi verið at fingið kring landið í hesi vikuni. Fløgan kemur út upp undir ferðina til Ong- lands, sum Triple Trio og Dupultkvartettin í Ebenezer fara á seinni í hesi vikuni. Tey fara av stað hósdagin, og tey koma aftur mánadagin. Triðja árið á rað skulu tey syngja á evangelisk- ari stevnu í Whitby. Á ferðunum uttan- lands hevur ofta verið spurt eftir útgávum hjá Triple Trio. Hetta er ein av orsøkunum til, at tær fyri einum góðum ári síðani fóru at taka upp. Einki er at liggja omaná, at mongum heima á landi dámar væl at hoyra hesar kvinnurnar syngja. Tær hava støðugt tikið lut á fundum samkom- um í Ebenezer og aðra staðni kring landið, og tær hava mangan lívgað við serlig høvi. Og Triple Trio hevur verið at hoyrt í Útvarpinum og í Sjónvarpinum. Nú verður høvi at hoyra tær, tá lurtararnir sjálvir hava tíð og um- støður at lurta. Av teim- um 18 sangunum á nýggju fløguni eru fleiri heilt kendir. vit kunnu t.d. nevna Sæl er mín sál, Í urtagarð Hans komi eg, Er tín dagur fyltur av sorg og Kvøl- fulla stund. Á fløguni hjá Triple Trio eru ellivu sangarar: Brita á Váli Smith, Charlotta á Váli Olsen, Anna D. Háberg, Poula Sørensen, Jóhanna Ras- mussen, Ragnfríð Gutte- sen, Jóna Rasmussen, Gunrið Simonsen, Elisa- beth Guttesen, Beinta Háberg Jacobsen og Alma Olsen. Tónleikararnir eru kendir frá øðrum útgáv- um og luttøku á fundum og samkomum. ReproZ hevur lagt húsan til rættis, og tað er Evangeliska Røddin, sum hevur givið fløguna út. Peter Østergård, Dyrlæge Hoyvík 21.05.01 Skal en strejke have effekt må den naturligvis ramme hårdt og kontant, og aller- helst ramme de parter som er en betydende del af konflikten. Når man blandt andet vælger opdrætsnæringen som målgruppe er det en handling som netop kan træffe generelt hårdt og kontant i nationaløko- nomien, og samtidig meget hårdt på én erhvervsgren. Men — når man så vælger ikke at tage hensyn til at to af anlæggene er hårdt ramt af ILA med en betydelig dødelighed til følge, så er man i den grad gået for langt. På de to berørte fjorde står en biomasse på over 5.000 tons af laks og det siger sig selv at en løbsk udvikling af sygdommen og smitten vil kunne få katastrofale følger, ikke bare lokalt i de to fjorde, men sandelig også for hele opdrætserhvervet. For at mindske risikoen for spredning af ILA-syg- dommen til andre områder, har landsdyrlægen iværksat smitteforebyggende tiltag i de berørte anlæg. Der er, som det væsent- ligste, givet påbud om udslagtning af enheder med klinisk syg fisk og forøget dødelighed, samt strenge påbud om en forsvarlig håndtering og destruktion af dødfisken fra anlæggene og slagteaffald fra slagt- ningen af den syge fisk. Disse tiltag er nu blevet blokeret af strejken, og jeg ser med meget stor alvor på den stærkt øgede risiko for smittespredning, som kan opstå i den forbindelse. Det er værd at bemærke sig at strejken hindrer de normale rutiner for o- psamling af dødfisk, ud- tynding af fisken, ud- skiftning af begroede noter samt fodringen af fisken — alt sammen faktorer som virker stressende på fisken. For ILA-smittede fisk er situationen den, at enhver form for stress kan være den udløsende faktor for et alvorligt udbrud af syg- dommen. Ændringerne i daglige rutiner som følge af, at der ikke længere er mandskab til at udføre dem, og i særdeleshed svigt i fodringen, vil af fisken opleves som stress — og kan altså være årsagen til et kraftigt sygdomsudbrud, med massiv dødelighed til følge. Når vi så i tillæg befinder os på et tidspunkt af året, hvor der erfaringsmæssigt er størst problemer med ILA, gør det bare hele situationen endnu værre. Den dødelighed som kan opstå som følge af dette, er mere end vanskelig at håndtere, selv i en situa- tion, hvor man har alle tilgængelige hjælpemidler til rådighed. Konsekvenserne af at de to anlæg må arbejde med en kraftig reduktion i be- mandingen, samtidig som det ikke er muligt at ud- slagte enheder med forøget dødelighed, kan faktisk blive helt uoverskuelige og vise sig som en national katastrofe. Jeg vil derfor opfordre de involverede parter i strejken til straks at sørge for at alle nødvendige smitteforebyggende tiltag i de to anlæg kan genoptages for fuld styrke, og dette inkluderer: • at anlæggene må kunne opsamle dødfisken og føre den til destruktion på betryggende måde • at anlæggene kan fodre fisken på normal måde • at alle almindelige ar- bejdsoperationer kan foregå uhindret • at pålagte udslagtninger af fisk øjeblikkeligt genoptages på slagteriet i Oyndarfjørður At tro man kan få en time-out i kampen mod ILA er i mine øjne at spille hasard og ganske naivt, og ikke noget som ansvarlige f a g f o r e n i n g s l e d e r e , arbejdsgivere og politikere bør give sig af med i det hele taget! ILA herjar ótálmað á Funningsfirði Strejken – hasard med ILA Arbeiðsgevarar tikið Suðuroynna sum gísla C M Y K 9 8