mikudagur 23. februar 2000síða 3

5 tíðindablaðið sosialurin Nr. 37 - 23. februar 2000 4 tíðindablaðið sosialurin Nr. 37 - 23. februar 2000 Løntakarar skulu verjast móti hópuppsagnum Hans Pauli Støm fer í næstum at leggja fyri tingið lógaruppskot, ið áleggur arbeiðsgevarum ávísar skyldur, áðrenn tað ber til at fremja hópuppsagnir JOHN JOHANNESSEN Lógaruppskotið hjá Hans Paula Støm áleggur arbeiðs- gevarum skyldu at boða løn- takarum og fakfeløgum teirra frá atlaðum hópupp- sagnum minst 30 dagar frammanundan, at veruligu uppsagnirnar verða sendar út. Men hetta er ikki nóg mikið. Samstundis skulu samráðingar takast upp millum partarnar um, hvussu møguliga kann sleppast undan uppsagnun- um, ella hvussu tær kunnu avmarkast mest møguligt. Ber hetta ikki til, skal sam- ráðast um, hvussu best kann verjast fyri ringu avleiðing- unum av uppsagnunum. Tá lógaruppskotið nevnir hópuppsagnir, verður meint við støður, har fleiri løntak- arar á sama arbeiðsplássi verða sagdir upp í einum. Mett verður, nær talan er um hópuppsagnir, eftir talinum av uppsagnum í mun til talið av starvsfólkum á á- vísa stovninum ella virki- num. Í hesum sambandi verður í grein eitt í uppskotinum staðfest, at talan er um hóp- uppsagnir, tá trý ella fleiri fólk verða søgd úr starvi á einum arbeiðsplássi, har millum fimm og tíggju fólk dagliga starvast. Talan er eisini um hóp- uppsagnir, tá fýra ella fleiri fólk verða søgd úr starvi á einum arbeiðsplássi, har tað vanliga starvast millum tíggju og tredivu løntakarar. Seinasta staðfestingin í hesum sambandi er, at talan er um hópuppsagnir, tá minst fimm fólk verða søgd úr starvi á arbeiðsplássum, har vanliga meira enn 30 fólk í starvi. Verja tann veika Hans Pauli Støm sigur í við- merkingunum til uppskotið, at stórur partur av føroysku løntakarunum í avtalum um setanarviðurskifti hava upp- sagnarfreistir úr einum upp í seks mánaðar og enntá longur enn tað. Her sipar hann til fastlønt starvsfólk og tænastumenn. Av heasi orsøk heldir Hans Pauli Strøm ikki, at tað júst eru hesir bólkar, ið kunnu fáa mest gagna burt- urúr hesum lógaruppskoti, hóast vit seinastu tíðina hava fingið dømi um, at heldur ikki her virka fráboð- anar- og uppsagnarreglur nóg væl í sambandi við ætl- aðar hópuppsagnir. – Tað er hinvegin tann størsti og veikasti bólkurin av løntakarum á arbeiðs- marknaðinum, sum ikki eru tryggjað við slíkum avtal- um, sum hava størstan gagn av og størstan tørv á at fáa tær mannagongdir lógar- festar, sum uppskotið áset- ur. Hans Pauli Støm vísir á, at tað fyrst og fremst verða tey tímaløntu, ið fáa nakað burturúr uppskotinum. Kostar ikki samfelagnum Tingmaður Javnaðarfloks- ins vísir í uppskotinum á, at tað ikki hevur fíggjarligar avleiðingar við sær fyri samfelagið, lúka landið og Hans Pauli Støm heldur, at vit eiga at tryggja teimum tímaløntu tryggari arbeiðsumstøður kommunurnar tey krøv til mannagongdir, sum eru sett í uppskotinum. Uppskotið fer, sambært Hans Paula Strøm, heldur ikki at hava fíggjarligar av- leiðingar fyri privata ar- beiðsmarknaðin, serstakliga ikki, um mannagongdirnar skjótt gerast vanlig vanlig siðvenja fyri allar partar. Uppskotið leggur upp til, at revsað verður við bót, verða mannagongdirnar ikki fylgdar. Andstøðan rýmdi úr tingsalinum Framsøgurøðan hjá Tjóðveldisflokki- num bendi á, at aðalorðaskiftið um Caragataálitið ikki er eitt aðalorða- skifti um samgongupolitikk, men um propaganda, heldur andstøðan á tingi JOHN JOHANNESSEN Aðalorðaskiftið í tinginum í gjár um vinnu- og búskap- arpolitikk, gjørdist heldur meira ørkymlandi enn væntað. Eftir at framsøgu- maður Tjóðveldisfloksins, hevði havt orðið, kom and- støðan til ta niðurstøðu, at talan ikki var um eitt aðal- orðaskifti um politikk landsstýrisins, men heldur um propaganda fyri Fólka- flokkin, og tí gjørdi øll and- støðan í felag av at rýma av tingfundinum. Fund á loftininum Tá framsøgumaður Tjóð- veldisfloksins, Tórbjørn Jacobsen, hevði havt orðið, gjørdust andstøðulimir í iva um, hvat tað í veruleikanum var, ið varð viðgjørt, og tí valdu teir at møtast á ting- húsloftinum at tosa um, hvat tað var, ið hendi. Á fundinum á tinghús- loftinum vóru allir ting- menn á einum máli um, at alt bendi á, at bert ein partur av samgonguni stóð aftan fyri Caragataáltitið. Og tá tað í tingskipanini krevst, at tað er landsstýrið, ið stendur aftan fyri tey mál, ið koma í tingið til aðalorðaskiftis, hildu andstøðulimirnir, at við grund í verandi støðu, var ikki grundarlag fyri við- gerðini Tískil valdu øll framsøgu- fólk andstøðunnar at taka seg av røðaralistanum, rýma úr tingsalinum og heldur seta seg at lurta eftir orða- skiftinum framman fyri royndarmyndini á skýggj- anum hjá SvF. Ráðførdi seg við umsitingina Tá andstøðutinglimirnir vóru rýmdir av tingfundin- um gjørdi tingformaðurin av, at slíta tingfundin eina løtu, meðan hann ráðførdi seg við umsiting sína um málið. Umsitingin og formans- skapurin komu til ta niður- støðu, at viðgerðin var í lagi samsvarandi tað, sum stend- ur í tingskipanini, um at landsstýrið skal standa aftan fyri tey mál, ið koma til aðalorðaskiftis í tinginum. Tískil boðaði tingformað- urin løtu seinni tinginum frá, at tingfundurin bleiv niðurlagdur í døgurðasteðg- inum, men, at hann varð tikin upp aftur klokkan hálvgum tvey seinnapartin. Tingformaðurin segði í hesum sambandi við út- varpið, at hann metti and- støðuna at hava handlað ímóti fólkaræðinum, men tó ætlaði hann sær ikki at bera tingfólk aftur í tingið. Ting- formaðurin segði seg vóna, at andstøðan fór at møta til fundin eftir døgurða, men møtti hon ikki, fór hetta ikki at fáa avleiðingar fyri and- støðutingfólkini. Hálvtómur tingsalur Tingfundurin varð tikin upp aftur klokkan hálvgum tvey, sum ætlað, men andstøðan hevði ikki broytt støðu í døgurðasteðginum. Tískil varð hildið fram við við- gerðini við í einum hálv- tómum tingsali, har bert umboð fyri samgonguna vóru til staðar. Andstøðan sat framman fyri sjónvarpinum og lýddi á orðaskiftið. Hetta segði hon seg gera, tí hon virðir fólkaræðið so mikið, at hon hóast alt vil lurta eftir tí, sum gongur fyri seg í ting- salinum. Andstøðan metti á tingfundinum í gjár, at tað ikki var grundarlag fyri aðalorðaskiftinum um Caragataálitið, og tí gjørdi hon av at rýma SEV hevur hug á vatninum Umboðsnevndin hjá SEV er sinnað at halda fram við vatnorkuútbyggini, men møguleikarnir fyri vindorku skulu eisini kannast EYÐUN KLAKSTEIN Umboðsnevndin hjá SEV er heit fyri at halda fram við vatnorkuútbyggingini í Eysturoynni, men nú skulu kanningar gerast av, hvussu nógv vindorku kervið hjá SEV kann taka ímóti. Fríggjadagin var umboðs- nevndarfundur hjá SEV, og á fundinum, sum var ein eykafundur, legði stýrið fram eina frágreiðing um vatnorkuútbyggingina í Føroyum. Umboðsnevndin var væl nøgd við hesa frágreiðing, og hon bað stýrið um at halda fram við arbeiðnum til mai mánað, tá vanligur umboðsnevndarfundur verður. Har verður møgu- liga onkur avgerð tikin um framtíðarorkuna hjá SEV. Kanna vindin Umboðsnevndin hjá SEV hevur biðið ein kanningar- bólk kanna, hvussu nógv vindorku kervið hjá SEV kann taka ímóti frá nýggj- um vindmyllum. Danska felagið DEFU skal verða til hjálpar í hesum kanningum. Vindmyllurnar, sum verð- a gjørdar í dag, lata allar minst 600 kilowatt, meðan tann myllan, sum stendur uppi í dag, letur 150 kilo- watt. Tað ber ikki til at seta fleiri vindmyllur upp og lata orkuna til kervið hjá SEV, tí kervið klárar ikki enda- leysa orku. Tí skulu kann- ingar nú gerast av, hvussu nógv kervið hjá SEV kann taka ímóti, og hvar tað er best, at møguligar vind- myllur verða settar upp. – Umboðsnevndin hevur hug at gera meira vatnorku- útbyggingar, og vindorka kann eisini koma uppá tal, heldur enn at brúka motorar, sigur Hans Tausen Olsen, formaður í umboðsnevndini hjá SEV, sum var stak væl nøgdur við fundin fríggjadagin, har kjakast var um framtíðina hjá SEV. ÓLAVUR Í BEITI Undir aðalorðaskiftinum í gjár, tá ið frágreiðingin hjá vinnumálaráðharranum var til viðgerðar í tinginum, segði Finnbogi Arge m.a. viðvíkjandi lagaligum skatt- askipanum, at farna mans- aldur er skattabyrðin í fram- komnum londum bara vorð- in alsamt tyngri, men nú tykist, sum hon fer at lætna aftur, við tað at hugburðurin hjá politikarum og veljarum er við at broytast. – Mong lond hava nú við- urkent vansarnar av høgum skattatrýsti. Breið tvørpol- itisk undirtøka er fyri at lækka (serstakliga) vinnu- skattin til at skunda undir vøkstur og íløguhug. Eisini Vinnuskattalóggávan verður endurskoða Fíggjarmálastýrið hevur tikið stig til, saman við vinnuni og Vinnumálastýrinum, at endurskoða vinnuskattalóggávuna, so at hon verður meira eggjandi fyri vinnuna, og vinnumálaráðharrin, Finnbogi Arge, ætlar sær at stuðla Fíggjar- málastýrinum í hesum í Norðurlondum, sum tykj- ast serstakliga viðkvom viðv. fríum flutningi av kap- itali, og sum vita, at høgt skattatrýst styggir møgu- ligar útlendskar íleggjarar. Úr 49 niður í 12,5% Og um gongdina í Føroy- um, segði Finnbogi Arge, at fyrst í 90-árunum var vinn- uskattaprosentið í Føroyum lækkað úr 49 niður í 22%. Tá var tað næstan 50% í Norðurlondum. Sum partur av Norðurlendska skatta- samstarvinum kundu tey fata hetta stig sum at mis- nýta teirra skattarúm. Eftir samráðing varð føroyska vinnuskattaprosentið sett til 27%. Stutt eftir lækkaðu Norðurlond prosentið niður í nánd av tí føroyska. – Vinnuskattaprosentið eigur fyrst at verða lækkað niður í 20% longu frá 1. januar 2000. Síðan niður í 12,5%, so skjótt tað er fíggjarliga og politiskt møguligt. Fordømi er um hetta, nú ES hevur loyvt Írlandi 12,5% frá 2005. Vanligi inntøkuskatturin átti at verðið lækkaður mið- og stigvíst. Ein góður máti er at bjóða frádrátt fyri at seta pening í føroysk partabrøv – beinleiðis ella óbeinleiðis gjøgnum felagsgrunnar. Neyv útrokning eigur at verða gjørd, hvussu stórur hesin skattalætti verður, og nær hann verður settur í gildi. Frálandafyritøkur – Eisini eiga vit at fara at hugsa um at seta í verk eina skattaskipan fyri frálanda- fyritøkur, har keyparar og seljarar eru uttan fyri Før- oyar, sum kundi líkst t.d. teirri íslendsku við 5% skatti. – Fíggjarmálastýrið hevur tikið stig til, saman við vinnuni og Vinnumálastýr- inum, at endurskoða vinnu- skattalóggávuna, so at hon verður meira eggjandi fyri vinnuna. Landsstýrismaður- in í vinnumálum vil stuðla Fíggjarmálastýrinum í hesum, segði Finnbogi Arge m.a. í frágreiðing síni um búskaparvøkstur. Páskastevnan í Ítróttarhøllini á Hálsi Eins og undanfarin ár verður skipað fyri evange- liskari stevnu um páskir- nar. Síðani fyrru hevlt at 1980-unum hevur páska- stevnan skiftandi verið í Havn og í Eysturoynni. Endamálið við einari slíkari stevnu er at boða gleðiboðskapin út til Før- oya fólk, og har trúgvandi úr ymiskum meinigheitum kring landið hava høvi at verða við til tiltøkini og uppliva, at Jesus livir. Til stevnuna í ár verður Eivind Frøen úr Noreg annar av høvuðstalaru- num. Eivind, sum fleiri ferðir áður hevur vitjað í Føroyum, ferðast nógv mllum Skandinavia og As- ia við felagsskapinum Asi- aLink. Saman við honum kemur eisini Gordon Hickson úr Onglandi, sum eisini var til páskastevnuna í fjør. Hann hevur áður m. a. fyriskipað og luttikið í fleiri møtirøðum í Afrika saman við kenda týska trú- boðaranum Reinhart Bonnke. Boðskapurin um pásk- irnar verður boðaður út á evangeliskum møtum, bíbliutímum og á lov- songsmøtum. Ungdómur- in fer eisini at skipa fyri serligum ungdómskvøld- um - har ímillum eini kon- sert við kendum føroysk- um sang- og tónleikabólk- um. Fyri børnini verður eisini eitt serligt tiltak um páskirnar. Tað er Meinigheitin í Hoyvík, ið skipar fyri stevnuni, sum verður í døgunum 20. til 24. apríl 2000 í Ítróttar- og Sam- komuhøllini á Hálsi í Havn. Postboks 55 • 110 Tórshavn • Tel. 311036 Stóra BÓKAÚTSØLAN Pf. H. N. Jacobsens Bókhandil Mikudagin 23. febr. Sosialurin - 311820