hósdagur 13. desember 2007síða 7

7 tíðindi Nr. 242 - 13. desember 2007 Jól heima á Garði í Hoyvík Jólahugnin er í hásæti heima á Garði í Hoyvík, har tað angar av nýskúraðari roykstovu og jólabaksturi, nú útisavnið letur dyrnar upp fyri vitjandi til jóla. Kaffi og køkur fáast til keyps, umframt heimavirkaðir lutir til jólagávur. Smiðurin smíðar í smiðjuni, har børnini kunnu royna seg, og eisini kunnu tey fara á granskingarferð í útisavninum ella klippa gamalt jólaprýði. Meðan ljóst er, kunnu tey ríða á fittu føroysku rossunum, og jólatrø frá Kiwanis eru til sølu í túninum við Hoyvíksgarð. Opið verður leygardagin 15. og sunnudagin 16. desember millum kl. 14 og 18. Náttin í Lissabon er søgan um ein mann, sum saman við konu sínari er flýddur úr Týsklandi, og sum eins og túsundtals onnur flóttafólk er endaður í Lissabon, sum er einasta og seinasta vónin um at bjarga lívinum við at sleppa umborð á eitt skip til Amerika Tíðindaskriv Eitt nýtt bókmentaligt íkast til jólahandilin er komið í bókabúðirnar. Tað er bók eftir týska rithøv­ undan Erich Maria Re­ marque, sum Ása Høj­ gaard Ellefsen hevur týtt úr týskum, og sum á før­ oyskum hevur fingið heit­ ið Náttin í Lissabon. Upp­ runaheitið er Die Nacht von Lissabon. Søgan hjá flóttafólkum Eitt myrkt kvøld stendur hann á eini kei og starir at einum skipi, ið skal fara dagin eftir. Hann hevur hvørki pening ella inn­ ferðarloyvi, men við eitt kemur ein fremmandur og bjóðar honum tveir ferða­ seðlar, men við einari treyt. Hin fremmandi vil ikki vera einsamallur hesa náttina. Hann vil sleppa at siga søgu sína fyri onkrum – søguna, sum byrjar, tá konan og hann flýggja úr Osnabrück í 1933, og end­ ar hetta kvøldið í Lissa­ bon. Hesa náttina verður søg­ an søgd, ið eins væl kundi verið søgan hjá so mong­ um flóttafólkum hesa tíð­ ina. Tað er ein søga um óndskap, kríggj, rýming, fangalegur, sorg, gleði og kærleika ímillum tvey menniskju. Um høvundan Erich Maria Remarque var háttvirdur týskur rit­ høvundur, sum var borin í heim í Osnabrück í Týsk­ landi í 1898 og doyði í Sveits í 1970. Hann skriv­ aði nógvar kendar bøkur, ið serliga viðgjørdu teir báðar heimsbardagarnar og tær menniskjaligu líð­ ingarnar í kjalavørrunum av teimum. Millum hans­ ara kendastu bøkur eru Im Westen nichts Neues (1928), Arch de Triomph (1945), Der schwarze Obe­ lisk (1956) og Die Nacht von Lissabon (1963), og sum er einasta bók hans­ ara, ið er komin út á før­ oyskum. Søgan um ein flótta Føroyska nevndin fyri Barna- og ungdóms- bókmentavirðisløn Útnorðurráðsins 2008 hevur valt at innstilla bókina Apollonia eftir Edward Fuglø BókmenTir Rigmor Dam Rigmor@sosialurin.fo Mynd: Jens Kristin Vang Hetta er fjórðu ferð at Út­ norðurráðið tekur stig til at heiðra bestu barna­ og ung­ dómsbók, sum er útkomin seinastu trý árini í Føroyum, Grønlandi og Íslandi. Heið­ urslønin verður latin annað hvørt ár, næstu ferð í 2008. Til várs verður vinnarin funnin, og fær hann ella hon 60.000 kr. Føroyska nevndin hevur innstillað føroysku bókina Apollonia eftir Edward Fuglø, ið Bókadeildin gav út í 2007. Í nevndini, sum hevur inn­ stillað bókina, sita Oddfríð­ ur M. Rasmussen, Arnbjørn Ó. Dalsgarð og Helena Dam á Neystabø. Grundgevingin Í grundgeving sínari sigur nevndin: “Edward Fuglø hevur skrivað søguna, og hann hevur eisini myndprýtt bók­ ina. Hvør opna er ein litrík, fjølbroytt og stuttlig mynd í stórum líki. Á vinstru síðu er teksturin prýðiliga ramm­ aður inn á ein hátt sum ger, at tekstur og mynd tilsaman verður til eina listarliga eind. Í sjónleikarhúsinum starv­ ast tann gamla seymikonan Apollonia. Hon er ein av hesum stillu og gráu tilver­ um, sum eingin varnast eru til, og sum situr og seymar dreymabúnar í tí mesta fjar­ skotna krókinum í sjónleik­ arahúsinum. Eitt kvøldið missur seymikonan seg burtur millum leikbúnarnar, sum hanga á akslatrøum og bíða eftir, at sjónleikararnir skulu lata seg í teir og geva teimum lív. Hon sníkir seg at lata seg í hin vakra kjólan hjá Ofeliu, og í somu løtu byrj­ ar ein dreymaferð inn í ein leiklistarligan heim. Í hes­ um føri inn í dramaheimin hjá tí víðagitna Shake­ speare. Ofelia kløkkar Hamlet, sum als ikki dugir at fóta sær í hesi óvæntaðu støðu. Apollonia ferðast víðari frá Hamlet og inn í Dreym Jóansøkunátt, rennur seg inn í Lear Kong, og er knappliga í leiklutinum hjá Juliu, áðrenn hon trínur á pall sum gívur í Machbeth, blívur síðani til Desdemonu í Othello og endar sum Prosperus í Harðveðrinum. Sum í einari kinesiskari eskju ferðast rithøvundurin longri og longri inn í ein fiktivan heim. Pallurin verð­ ur settur í tí slókta, myrka og lívleysa sjónleikarahúsi­ num í tí sovandi býnum. Men tá ið hugflog og fanta­ siur tekur við, kemur lív í, og leikpallurin vaknar. Tær stóru ævigu, ræðandi, trag­ isku og dramatisku søgurnar fara á rull, og heimurin er víðopin við øllum sínum frábrigdum. Alt verður sett í relief, tá ið vit vita, at í veruleikanum fer hesin sjón­ leikarameldur fram í dreym­ inum hjá teirru gomlu og annars ósjónligu seymikon­ uni. Hon sum ongantíð slapp á leikpallin sjálv, og sum í skýmingini tuskar inn í sjónleikarahúsið gjøgnum bakdyrnar. Ein vøkur barna­ og ung­ dómsbók, um ta stóru og ævigu søguna, sum livir, hóast hon er vorðin til fyri fleiri hundrað árum síðani, og sum enn kann greiða frá, skapa samanhang og spenn­ ing. Um skaldskap og fik­ tión, sum varpar ljós á eina annars trista og gráa tilveru og ein gráan og tristan ger­ andisdag. Um hvussu hug­ flog og fantasiur kann skapa lívsins veitslu – hvønn dag, og um hvussu umráðandi tað er at hava fantasiin við, tá um teir stóru tilveruspurn­ ingarnar ræður.” Edward Fuglø inn­ stillaður til norður­ lendska virðisløn Edvard Fulgø segði á tíðindafundi í Miðlahúsinum í gjár, at bókin um Apolliniu er ognað gardarobudamum á leikhúsum víða um Mynd: Jens Kristian Vang