mánadagur 17. desember 2007síða 10

10 tíðindi Nr. 244 - 17. desember 2007 Íverksetan í Miðlahúsinum Í øðrum framkomnum londum er man tilvitaður um, at íverksetan hevur stóran týdning fyri máttin og vøksturin í búskapinum. Í londum sum Íslandi, Danmark, Írlandi og USA verða fólk frá barnsbeini eggjað til at gerast íverksetarar og lagt verður í tey, at íverksetarar eru slóðbrótandi og fyrimyndir. Í Føroyum hevur man frá politiskari síðu ikki gjørt stórvegis við hesi viðurskifti, men nú verður fokus sett á evni í Miðlahúsinum týskvøldið 18. desember klokkan 19.30. Skráin sær soleiðis út: Elin Rønnemoss Ellefsen, stjóri í Livingskills, heldur fyrilestur um at vera føroyskur íverksetari í Danmark. Herundir hvørji politiks tiltøk danska stjørnin hevur lagt seg eftir fyri at skapa karmar fyri danskar íverksetarar. Eftir hetta verður kjak. Í pallborðinum sita: Marita Rasmussen, komandi stjóri í Vinnuhúsinum, Regin Dalsgaard íverksetari, Niels Mortensen, stjóri í P/F SMS og Kitty May Ellefsen, nevndarforkvinna í Íverksetarahúsinum og forkvinna í strategi 2015 um íverksetan.   Skúlin á Trøðni varð kallaður ein Rolls Royce, tá hann var bygdur, men í dag liggur hann sum eitt illa farið lasafar. Foreldur eru ørkymlað um vánaligu umstøður, har svimjihylurin millum annað hevur staðið óbrúkiligur í trý ár SERSKÚLAR Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Myndir: Álvur Haraldsen Tey menningartarnaðu í Før­oyum eru við sviðusoð á nógvum økjum. Lógir og reglugerðir á økjunum eru avoldaðar, og stovnar húsast í óegnaðum, niðurslitnum bygningum. Sosialurin fer í dag undir viðgerð av vána­ ligu umstøðunum á nøkrum av hesum bygningum Landsverk hevur ábyrgd fyri øðrum enn at viðlíka­ halda tunlar og vegir. Stovn­ urin hevur eisini ábyrgd fyri viðlíkahaldi av øllum almennum bygningum, her­ undir eisini stovnar og skúl­ ar fyri menningartarnaði. Ein av hesum bygningum er Skúlin á Trøðni, sum var bygdur í 1976. Hann var bygdur til endamálið og var tá mettur av donskum ser­ frøðingum at vera millum teir best egnaðu í landinum til børn við serligum tørvi. Í dag eru tríggir stovnar kroystir inn í skúlan, og við­ líkahaldið kann ikki hava ver­ið raðfest serliga høgt. Tað lekur og gísur, og svamp­­ur er sjónligur á fleiri veggum og loftum. Í fim­ leikarahøllini stendur við­ líkahald í hálvum gekki og glasull er løtt at pilka út, um okkurt óvitandi barn hev­­ur hug til tað. Flestu rúm lukta eisini av fukti. Men tann syrgiligasta sjón­in inni í skúlanum er svimjihylurin. Í februar 2005 varð hann stongdur, tí pumpiverkið var farið. Heilsu­frøðiliga Starvsstov­ an stongdi, og Landsverk hevði ábyrgd at seta í stand. Men í dag, trý ár seinni, stend­ur lítlí svimjihylurin enn sum eitt skitið byggi­ pláss. Á støvuta gólvinum liggja illa farnar arkitekt­ tekn­ingar av svimjihylinum og ætlaðu umvælingum; við endan av rúminum standa stórar hitapumpir innpakkaðar í plastikk. Foreldur hjá næmingum á skúlanum eru so ørkyml­ að, at tey ikki vita sær onn­ ur ráð enn at venda sær til fjølmiðlarnar. Tí leiðslan sigur seg ikki fáa gjørt ann­ að enn at heita á Landsverk, og frá Landsverk fáa tey at vita at gongd er í málinum, men púrt einki hendir, og eingi konkret lyfti eru um bata. Forkvinnan í skúlastýri­ num, Nena Thomsen, eigur dóttir, sum gongur á skúl­ anum, og Ester og Hallur Thomsen, eiga son, sum gongur á skúlanum. Mangl­ andi viðlíkahald og ein óbrúkiligur svimjihylur eru tey økini, sum hava fingið bikarið at flóta yvir. Serligan tørv á vatni Fleiri av børnunum á Skúl­ an­um á Trøðni hava serligan tørv á svimjihyli. Hesi børn kunnu ikki renna og spæla sum onnur, og svimjihylurin er - fyri tey - einasti møgu­ leiki at sleppa at røra seg. Ein túrur í heita svimji­ hylinum mýkir allan kropp­ in og ger, at hesi børn hava møguleika at mennast kropsliga. Men í trý ár hava eingi børn svomið á Skúl­ anum á Trøðni. Heiti svimji­ hylurin á Landsjúkra­húsi­ num verður so nógv brúktur, at ikki er pláss fyri børnu­ num frá Skúlanum á Trøðni. Og svimjihylurin í Gunda­ dali er ov kaldur og um­ støðurnar ov illa egnaðar til mong av hesum børnunum. Níggju ára gamli Sámuel, sonur Ester og Hallur, elsk­ ar vatn. Hann hevur autismu, og vatn er fyri hann tað, sum fótbóltur er fyri onnur børn. - Vatnið strimbrar hann á serligan hátt, og fyri Sámuel hevur vatn heilt serligan kenslu­ligan týdning. Tí er tað so trist at síggja henda hylin standa sum eitt skrýmsl. Hann kundi gjørt so nógvan mun, siga Ester og Hallur Mohr. Tey fluttu til av Sandoy til Havnar fyri nøkrum árum síðani fyri at geva son­ inum betri umstøður. Sám­ uel slapp inn á serstovuna Barnagarðinum á Øksna­ gerði, og hetta var sera gott fyri hann. Skifti frá barna­ garði til skúla hevur skelkað foreldrini, tí umstøðurnar hava verið so vánaligar. - Eg veit, at hesin skúlin var kallaður ein rolls-royce innan serskúlar, tá hann varð bygdur. Tí er tað ser­ liga hugtungt, at síggja hann liggja sum eitt lasafar í dag, sigur Hallur. Trettan ára gamla Jenny, dóttir Nenu, gekk í barna­ garði á skúlanum á Trøðni, áðrenn hon byrjaði í skúla­ num. Hon er seinment, og svimjihylurin hevur havt stóran týdning fyri krops­ ligu menningina. - Men nú er tað søga, sig­ ur Nena Thomsen, sum eis­ ini er forkvinna í Skúla­ stýrinum. Tá samgongan slitnaði Ábyrgdin fyri viðlíkahaldi liggur hjá Landsverk og har við landsstýrismanninum í Vinnumálum. Men skúlin er eisini merktur av, at alt ov fá starvsfólk eru á skúlan­ um. Ein lærari er einsa­mall­ ur um fýra børn, og verður lærarin sjúkur, er eingin avloysari, men børnini vera býtt út til hinar lærararnar. Í løtuni er ein lærari sjúkra­ meldaður og ein í orlov, men eingir pengar eru at seta avloysarar. Fyri nøkrum vikum skip­ aði skúlastýrið fyri for­eldra­ fundi um vánaligu umstøð­ urnar, og niðurstøðan var, at tey skuldu heita á Lands­ stýrismannin í Mentamálum um eina størri játtan til læraralønir og til rakstur av svimjihylinum, tá hann varð klárur at taka í brúk. Nena Thomsen, forkvinna í Skúlastýrinum, fór niðan í Mentamálaráðið at handa teim­um eina skrivliga áheit­ an. Serskúli liggur í ótespil Foreldur at børnum á Skúlanum við Trøðni eru ørkymlað um, at bygningurin er fallin í órøkt, uttan at nakað verður gjørt við tað. Svimjihylurin, sum hevur serligan týdning fyri kropsliga menningina hjá hesum børnum, hevur staðið óbrúkiligur í trý ár