týsdagur 18. desember 2007síða 34

34 vinnan Nr. 245 - 18. desember 2007 Amerikanski »keyp nú – rinda seinni«- lívsstílurin er av álvara við at koma inn á okkum. Hetta er ein óheppin gongd, heldur Jákup Jensen, stjóri í innheintingar- fyritøkuni Intrum Føroyar GJALDSINDEX Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Vit verða undirdýkt í til­boð­ um. Og gjal­dstreytirnar ger­ ast l­agal­igari og l­agal­igari. Men vandi er í hvørjari væl­­ ferð, hel­dur Jákup Jensen, stjóri í innheintingarfyritøk­ uni Intrum Føroyar. ­ Gjal­dsindexkanningin, sum vit gjørdu í vár vísir, at føroyingar eru raskastir at »gl­oyma« at rinda rokningar í Norðanl­ondum. Og tað verður neyvan betri, nú handl­ar og fyritøkur yvir­ bjóða hvønn annan við »keyp nú – rinda seinni«­ til­boðum, sigur Jákup Jen­ sen. Kanningin vísti, at føroy­ ingar al­tso l­iggja í tunga endanum av Norðanl­ondun­ um, har Finl­and er væl­ fremst, tá tað ræður um at gjal­da sínar rokningar til­ tíðina. Hetta hongur partvís saman við, at finnl­endingar eru ógvul­iga autoritets­ trúgvir, men l­ógin heimil­ar eisini handl­um og fyritøkum at l­eggja høga rentu og ómaksgjal­d á, um ikki verður gol­dið til­ tíðina. Eisini Svøríki l­iggur væl­ í hesi kanningini, men verð­ ur hugt at l­ondunum sunnan fyri, eitt nú Portugal­, so er skil­ið har út av l­agi, og nógv verri enn hjá føroy­ ingum. Men øl­l­ verða freistað av l­okkandi til­boðum. Eitt nú ber til­ í Danmark hjá ungum at taka l­án um fartel­efonina, og hóast hetta til­boð ikki er í Føroyum enn, so eru so mong onnur til­boð, eisini vend at teimum ungu. Vandi við kredittkorti Samstundis sum stóru bank­ arnir bjóða viðskiftafól­ki kredittkort, bjóða handl­ar kundum sínum keyp nú – rinda seinni­til­boð. Og hetta er ein vandamikil­ gongd, hel­dur Jákup Jen­ sen. ­ Serl­iga tá tað røður um kredittkort er vandi á ferð. So væl­ fyri handil­ sum fyri kunda. Tað ganga nevnil­iga 28 dagar frá tí tú rindar við kredittkortinum til­ handil­in fær pengarnar, og tað sigur seg sjál­vt, at er tal­an um eina framman undan veika fyritøku í l­ikviditeti, kunnu tær koma sær í óføri, sigur Jákup Jensen. Hann vísir víðari á, at tal­­ an er um eina ógvul­iga høga rentu á kredittkortum, heil­i 14%. So eisini hjá for­ brúkaranum er vandi á ferð. ­ Hetta keypsmynstri er nakað, sum fer at vinda upp á seg. Tað er l­ætt at fáa fatur á kreditti, bæði frá bankum og handl­um. Men handl­ar og fyritøkur mugu ansa sær, tí við kredittkortunum geva tær jú meiri kreditt enn tær høvdu ætl­að, vísir Jákup Jensen á. Broyta hugburð Stjórin í Intrum Føroyar sig­ ur, at Ongl­and er tað l­andið, sum hevur tikið mest við amerikanska l­ívsstíl­inum, og har hevur stjórnin ásanna, at okkurt má gerast, so unga ættarl­iðið ikki fer heil­t í hundarnar av ovur­ keypi. ­ Enska stjórnin hevur gjørt av, at børn í 11­16 ára al­dri skul­u hava nýggja l­ærugrein, sum nevnist »economic wel­l­­being and financial­ capabil­ity« (bú­ skaparl­ig væl­ferð og fíggjar­ l­igur førl­eiki). Endamál­ið er at l­æra tey ungu at taka fíggjarl­iga ábyrgd eftir at tey eru farin úr skúl­anum, og orsøkin er vandin fyri, at eitt ungt ættarl­ið setur seg í botnl­eysa skul­d beint eftir l­okna útbúgving, sigur Ják­ up Jensen. Og at tað er ein trupul­l­eiki við útistandandi peningi sæst best av, at tað í Europa í dag eru 250 mil­l­iardir evrur, el­l­a 1850 mil­l­iardir krónur, útistandandi. Og í Regina C 27. november: Regina C er á veg til­ Nuuk at l­anda við ful­l­ari l­ast. Teir skul­l­u vera har til­ l­andingartíð í morgin árl­a. Pol­ar Amaroq kom inn í morgun at l­anda. Teir hava ful­l­a l­ast inni. Teir byrjaðu túr uppí á 72 stig, men endadu úti í Buginum, sum er nakað her útfyri. 28 november: Í dag er stil­l­i og – 4,5 stig. Pol­ar Amaroq var l­iðugur at l­anda kl­ 0330 í nátt. Teir sigl­du kl­ gott kl­ 0400. Grønlandstíðindi frá Kára við Stein Veiða væl uppi við 72. breiddarstig 29. november: Í dag – 9 stig stil­l­i. Lómur kom inn at l­anda í morgun. Teir hava 90 tons inni, men teir sl­eppa ikki út aftur fyri l­eygardagin at royna. Hetta eru ordrar frá skriviborðsskiparunum á virkinum. Annars havi eg frætt, at einir tveir trol­arar eru upp í á 72 stigun og veiðan er í l­agi. 3 desember: Í dag er – 8 stig og stil­l­i. Natarnaq kom inn at l­anda í morgun, og Qaqqatsiaq kom inn til­ Nuuk í morgun at l­anda. At enda sendir Kári eina heil­san til­ mostur sína Hil­mu, sum fyl­l­ir 90 ár 7. desember. Grønlandstíðindi frá Kára við Stein Væl á veg til amerikanskar tilstandir Jákup Jensen, stjóri í Intrum Føroyar, ávarar móti keyp nú – rinda seinni tilboðunum eins og móti kredittkortunum, sum nú eru komin á føroyska marknaðin