mikudagur 19. desember 2007síða 14

14 Nr. 246 - 19. desember 2007 Tekstur: 2 Kongabók 4,8- 37: Vers 26. ”Veit tær væl við? Veit manni tínum væl við? Veit dronginum væl við? Jógvan Páll Sevdal Norðsjógvurin 12.12.2007 ­Einki­skuldi­verið­okkum­ kærari­enn­heim­okkara.­ Heimið,­har­vit­vuksu­upp­ í­gleði­og­sorg­í­viðgongd­ og­mótgongd.­Heimið,­har­ okkara­foreldur­royndu­sítt­ allarbesta­fyri,­at­vit­børn­ skuldu­koma­so­væl­undan­ sum­gjørligt. Ongantíð­hevur­heimið­ verið­undir­álopum­sum­ nú.­Heimið­verður­bum­ barderað­við­árini­uttanífrá­ gjøgnum­fjølmiðlar,­ alnótina­og­ikki­at­tala­um­ allar­siðvenju­niðurbrót­ andi­filmar,­hjúnaskilnaðir­ og­tær­avleiðingarnar,­tað­ ber­við­sær­… Heimini,­sum­fyrr­vórðu­ roknað­sum­kjarnin­í­ einum­samfelag,­eru­um­at­ hvørva.­Benadikt­pávi­ segði­stutt­aftan­á­innsetan­ sína:­”Heimini­og­familjan­ máttu­verjast­og­varðveitast­ fram­um­alt­annað.”­ Vit­syngja­so­yndisliga:­ ”Heim,­heim,­kæra­heim,­ nei­einki­er­sum­tú,­sum­tú­ mítt­kæra­heim”...”Har­ kærleikin­man­ráða”­og­ ”andin­frá­himli­ger­lyndi­ sær­líkt.” Nú­stundar­aftur­til­jóla,­ sum­er­gleðihátíðin­stóra,­ har­abbar,­ommur,­pápar,­ mammur,­synir­og­døtur­ saman­við­vinum­og­ kenningum­kunnu­gleðast­ saman.­ Í­seinnu­Kongabók­kap.­ 4:­8­37­lesa­vit­um­eitt­ heim.­Elisa­profetur­og­ tænari­hansara­komu­ofta­ fram­við­Sunem.­”Har­búði­ rík­kvinna,­sum­noyddi­ hann­at­eta­hjá­sær;­og­ hvørja­ferð,­hann­nu­kom­ hesa­leið,­fór­hann­inn­har­ og­fekk­sær­at­eta.”­Hjúnini­ bæði­gjørdu­profetinum­ serstakt­kamar,­sum­kundi­ vera­hansara,­tá­hann­kom­ framvið.­I­kamaranum­var­ song,­borð,­stólur­og­ lampa.­Foreldrini­áttu­eingi­ børn,­men­bað­profeturin­ til­Gud­fyri­teimum­og­ signaði­Gud­hetta­heimið­ og­gav­teimum­ein­son.­Ein­ dagin,­tá­sonurin­var­farin­ út­á­markini­til­faðir­sín,­ sum­var­úti­hjá­teimum,­ið­ skóru­akur,­gjørdist­son­ urin­sjúkur.­Pápin­fekk­ sonin­heim­til­mammu­ sína.­Mamman­sat­undir­ honum,­inntil­hann­seirni­ doyði­i­fangi­hennara.­ Mamman­tók­drongin­og­ legði­hann­í­kamar­guds­ mansins.­Mamman­bað­ tænarar­sínar­gera­esil­klárt­ ,so­hon­kundi­fara­og­finna­ gudsmannin.­Gudsmað­ urin,­sum­sá­kvinnuna­ koma­til­sín,­sá,­at­ mammuni­visti­ikki­væl­ við,­sigur­við­hana:­Veit­ tær­væl­við?­Veit­manni­ tínum­væl­við?­Veit­ dronginum­væl­við? Hvussu veit tykkum foreldur við? Hetta­heimið­hevði­javnan­ vitjan­av­einum­guds­ manni,­men­har­var­einki­ eyka­kamar­til­hansara.­ Hjúnini­avráddu­tí,­at­gera­ honum­eitt­serstakt­kamar,­ sum­kundi­vera­hansara.­ Nú­tað­stundar­til­jóla,­ kemur­Harrin­Jesus­ofta­ framvið­i­heimum­okkara.­ Hann­vitjar­heimini­gjøgn­ um­vakran­jólasang,­jóla­ konsertir,­gudstænastur,­ møtir,­persónar,­bøkur­og­ heilsanir.­Lætt­er­í­hesi­ strongdu­og­resutu­jólatíð­ bert,­at­lata­Hann­koma­ framvið,­og­so­gloyma­alt­ um­Hann.­Alt­tað­glæsiliga­ og­marglætisliga­tekur­vald­ á­okkum­og­Hann,­sum­ kom­framvið,­fær­einki­ kamar,­sum­Hann­kundi­ kalla­sítt. Nevndu­hjún­gjørdu­ gudsmanninum­serstakt­ kamar­til­í­lívi­og­heimi­ teirra,­og­tað­er­júst­tað,­ Harrin­Jesus­ynskir.­Hann­ ynskir,­at­vit­øll,­tú­og­eg,­ bjóða­Honum­inn,­at­Hann­ fær­fastan­bústað­í­heimi­ og­lívi­okkara.­ Í­Lukkasar­evangelium­ kapittul­10­lesa­vit­um­ Martu,­systir­Mariu­og­ Lazarus,­at­hon­”tók­ímóti­ Honum­í­húsi­sínum”­ Henda­innbjóðing­hevði­ ovurstóra­signing­fyri­ hennara­heim.­Størsta­ ynski­Harrans­Jesusar­fyri­ øllum­heimum­er,­at­Hann­ kann­siga­tað­sama­við­ foreldur,­pápar­og­mamm­ ur,­sum­Hann­segði­við­ Zakeus­í­nevnda­evangel­ ium,­kapittul­19­”Í­dag­skal­ eg­vera­til­hús­hjá­tær.”­Vit­ lesa­at­Zakeus:­”tók­ímóti­ Honum­við­gleði”. Góðu­foreldur,­hvussu­ veit­tykkum­við?­Hava­tit­ tikið­ímóti­Harranum­ Jesusi­og­givið­Honum­ fastan­bústað­í­lívi­og­ heimi­tykkkara­við­gleði. Hvussu­veit­heimum­ okkara­við? Í­kamari­gudsmansins­ kunnu­vit­siga,­at­har­var­ ein­ávís­skipan.­Har­var­ song,­stólur,­borð­og­lampa,­ har­var­møguleiki­til­hvíld,­ lesnað,­arbeiði­og­ljós. Mong­heim­í­dag­mangla­ eina­ávísa­skipan.­Tað­er­ umráðandi,­at­ungdómur­ og­børn,­sum­eru­heima,­ læra,­at­hava­eina­ávísa­ skipan,­at­lesa,­at­arbeiða­–­ hjálpa­til,­fáa­uppgávur,­fáa­ neyðuga­hvíld.­Og­so­fram­ vegis.­Børn­mugu­fáa­mørk­ ikki­sum­nøkur­hóttan,­ men­sum­verju.­Eitt­heim,­ sum­hevur­ávísa­skipan­og­ verju,­gevur­børnum­og­ ungum­tryggleika,­trivna,­ trúfesti­og­gleði.­ Tríggjar­meginreglur­áttu­ at­eyðkent­eitt­heim.­ Vit­hoyra­mangan­í­dag,­ at­børn­og­ungdomur­ikki­ dámar­og­ikki­tímir­tað­og­ tað. Meginreglan­er­fyrst­og­ fremst­ikki,­hvat­einum­ dámar­og­tímir,­men­hvat,­ ið­er­neyðugt­og­rætt.­Tó,­ tað­er­nógvur­ungdómur­og­ børn,­sum­hava­lært­at­ dáma­og­tíma­tað,­sum­er­ neyðugt­og­rætt. Fyrsta meginreglan, at læra Hvat­læra­vit­børn­okkara?­ Fyrsta­ábyrgd­foreldranna­ er­at­læra­komandi­ætta­ liðum­um­Harran­Jesus.­ Bíblian­sigur­um­Timoteus:­ ”Tú­kennir­frá­barni­av­ hinar­heilagu­skriftir,­sum­ kunnu­gera­teg­vísan­til­ frelsu­við­trúnni­á­Kristus­ Jesus”.­Eisini­sigur­Bíblian:­ ”Lær­hin­unga­leiðina,­ið­ hann­skal­ganga!­So­víkur­ hann­ikki­av­henni,­heldur­ ikki,­tá­ið­hann­verður­ gamal.­Orðatakið­sigur:­ ”Lærdómur­(hin­rætti­lær­ dómurin)­er­lættur­at­bera,”­ og­”Tað­ein­ungur­nemur,­ hann­gamal­fremur”.­ Jú,­tað­er­sera­týdningar­ mikið­at­komandi­ættarlið­ verða­lærd­tað,­sum­er­ neyðugt­og­rætt.­Yvirskrift­ í­grein­ljóðaði­soleiðis:­ ”Tað­er­i­lagi­at­háða­polit­ ikarar­fyri­teirra­trúgv.” Men­Biblian­lærir­ týðiliga­og­greitt­júst­tað­ øvuta,­at­vit­eiga­á­ongan­ hátt,­ongan­at­”háða”,­ ongan­at­”spotta”og­ongan­ at­”vanvirða”.­Tað­er­ein­ neyðug­og­røtt­meginregla­ at­læra. Onnur meginreglan, at leiða Eitt­er­at­læra­komandi­ ættarlið,­annað­er­hvussu­ tað­verður­ført­út­í­lívið? Tað­eru­fjølbroyttir­og­ mangir­hættir,­hvussu­tað­ kann­gerast.­Her­verður­ bert­víst­til­meginregluna.­ Bíblian­sigur­í­fyrru­ Samuelsbók­um­foreldrini­ Elkana­og­Hannu,­at­tey­ saman­vitjaðu­hús­Guds,­tá­ sonur­teirra­Samuel­var­ vandur­av­brósti.­Góðu­ foreldur,­leiði­børn­tykkara­ at­hoyra­Guds­Orð­til­ møtini­til­sunnudags­ skularnar.­Takið­í­smáu­ hendur­teirra­og­leiði­tey­ hin­góða­og­rætta­vegin.­ Tey­ungu­og­børnini­hvørki­ dáma­ella­tíma­tað­altíð­so­ væl.­Bíblian­sigur:­ ”Hvussu­skal­hin­ungi­ halda­veg­sín­reinan?­Við­ at­halda­seg­eftir­orði­ Tínum.” Góðu­foreldur,­leiði­ ungdómin­og­børnini­við­ skynsemi,­miðvíst­og­við­ kærleika­tann­neyðuga­og­ rætta­vegin.. Triðja meginreglan, at venja Hvussu­skapa­foreldur,­ ommur­og­abbar,­lærarar­ og­onnur,­sum­vara­av­ ungdómi­og­børnum­ okkara­rættan­hugburð­og­ tað,­sum­er­neyðugt­og­ rætt?­Bert­at­verða­lærdur,­ bert­at­verða­leiddur,­er­ ikki­nóg­mikið­at­skapa­ rættan­hugburð.­Lítið­ hjálpir­einum­fótbóltsleik­ ara,­bert­at­sita­í­frálæru­ rúminum­og­so­venja,­tá­ tað­tykist­best­ella­tá­ein­ tímir­og­dámar­tað.­Venjing­ og­aftur­venjing­skapar­ førleika­og­karakter.­ Venjing­skapar­styrki­og­ neyvleika..­ Tað­stendur­um­Harran­ Jesus: Tá­Hann­var­8­dagar­ gamal,­fóru­foreldrini­í­ templið­við­Honum. Tá­Hann­var­12­ára­ gamal,­vóru­tey­við­ Honum­í­templið,­tí­har­átti­ hann­at­vera. Tá­Hann­var­30­ára­ gamal,­fór­Hann,­sum­ Hann­var­vanur­inn­í­ synagoguna.­ Jesus­var­bæði­lærdur,­ leiddur­og­vandur.­Í­ Hansara­føri­var­ikki­talan­ um­at­tíma­ella­at­dáma,­ nei,­tí­tað­var­neyðugt­og­ rætt. Góðu­foreldur,­venji­við­ skynsemi,­trúfesti­og­ kærleikla­ungdómin­og­ børnini. Fyrst­av­øllum­tí­tað­er­ neyðugt­og­rætt. Heimskendi­danski­ landslið­­og­Manchester­ Unitedmálmaðurin­í­nógv­ ár­segði,­tá­hann­var­spurd­ ur,­hvussu­honum­dámdi­ yrki­sitt:­”Harðari,­eg­ venji,­betur­tími­og­dámar­ mær.”­Danskt­orðatak­ sigur:­”Øvelse­gør­mester” Hvussu­veit­tínum­og­ mínum­heimið­við?­Hevur­ Harrin­Jesus­fastan­bústað­ í­lívi­og­heimi­okkara.­Er­ ein­ávís­góð­skipan,­trivn­ aður,­tryggleiki,­trúfesti,­ kærleiki­og­gleði­í­okkara­ heimum,­nú­tað­stundar­til­ jóla? Hvussu veit sonum og døtrum okkara við Einki­heim­sleppur­undan­ trupulleikum,­hóast­væl­er­ lært,­leitt­og­vant.­Soleiðis­ var­eisini­í­omanfyri­ nevnda­heimi.­Trupulleik­ arnir­kunnu­verða­so­ ómetaliga­nógvir:­Kuldi,­ kærleiksloysi,­líkasæla,­ sjalvsøkni,­harðskapur,­ baktal,­svørjan,­sálartrýst,­ kensluloysi,­rúsrekka,­ stoffir,­ólýdni,­kynslív,­ siðloysi,­fráfall­og­so­ framvegis. Ofta­verður­i­almennum­ høpi­nevnt,­at­tað­eru­ umstøðurnar,­lógirnar,­ løgreglan,­myndugleik­ arnir,­og­skúlarnir­og­ymsu­ stovnarnir­annars,­ið­hava­ skuldina­av­tí­og­tí.­ Óansæð,­hvat­umstøðurnar­ annars­hava­skyld­í,­tekur­ tað­ikki­ábyrgdina­frá­ foreldrunum­at­læra,­leiða­ og­venja­ungdómin­og­ børnini­tað,­sum­neyðugt­ og­rætt­er­t.d.­vera­for­ eldrunum­lýðin,­virða­og­ elska­tey,­virða­tey­eldru,­ virða­land­og­tess­lógir,­ biðja­fyri­øllum­myndug­ leikunum­og­virða­teir,­ elska­og­virða­næsta­ okkara,­gera­øllum­gott­og­ einki­ilt. Tíanverri­er­tað­mangan­ so­í­hesum­strævnu,­ strongdu­og­resutu­ jólatíðum­og­øðrum­tíðum­ eins­væl,­at­vit­gloyma­tað,­ sum­er­neyðugt­og­rætt.­Vit­ gera­ikki­sum­kvinnan­i­ tekstinum­gjørdi.­Hon­fór­ við­syni­sínum­innar­í­ kamar­Gudsmansins.­Hon­ vildi­finna­gudsmannin.­ Kæru­foreldur,­tit­kanska­ byrjaðu­væl,­Jesus­við­orði­ sínum­hevði­fastan­bústað­ hjá­tykkum,­og­tit­hildu­ trúliga­fast­við­Orð­Guds,­ samfelagi,­breyðbrótingina­ og­bønirnar.­Men­so­kom­ okkurt­inn,­sum­broytti­ hjarta­og­sinn,­og­alt­ broyttist.­Latið­okkum­av­ nýggjum­venda­okkum­til­ Harran­og­kasta­alla­sorg­ okkara­á­Harran,­tí­Hann­ hevur­umsorgan­fyri­ okkum.­Latið­okkum­byrja­ av­nýggjum.­Tað,­sum­farið­ er,­fáa­vit­einki­gjørt­við. Mangan­hevur­verið­ sagt,­biðið­fyri­ungdóm­ inum­og­børnunum,­og­tað­ eiga­vit­at­gera.­Men­latið­ okkum­fram­um­alt­biðja­ fyri­foreldrunum,­tí­so­ vinna­vit­báðar­partar. Hvussu veit heimunum og familjunum við? Múgvandi­kvinnan­úr­ Sunem­gjørdi­tað,­sum­ neyðugt­og­rætt­var,­hon­ fór­innar­í­kamar­gudsman­ sins­við­soninum.­Hon­ leitaði­gudsmannin­upp.­Á­ undurfullan­hátt­greip­ hjálp­gudsmansins­inn,­og­ tað­broytti­heim­teirra­frá­ sorg­og­líðing­aftur­til­ gleði,­trivna­og­kærleika.­ Góðu­foreldur,­ung­og­ børn:­”Hvussu­veit­heimið­ tykkara­við?”­Hava­tit­ givið­Jesusi­fastan­bústað­í­ lívi­tykkara?­Hevur­Hann­ fingið­loyvi­at­skapa­ávís­ skipað­viðurskifti­í­heimi­ tykkara?­Hava­tit­borið­ synir­og­døturnar­inn­i­ kamar­Jesusar?­Hava­tit­ leitað­eftir­Harranum­ Jesusi.­Skriftin­sigur:­ ”Leitið,­so­skulu­tit­finna!”­ “Tann,­ið­leitar,­finnur...”.­ Góðu­foreldur,­hvussu­ verða­ungdómurin­og­ børnini­lærd,­leidd­og­vand­ upp­í­tí,­sum­er­neyðugt­og­ rætt­og­ikki­einans­tað,­tey­ tíma­og­dáma. Latið­okkum­við­hjálp­ Harrans­varðveita­og­verja­ heim­okkara,­tí­einki­er,­ sum­tú­mítt­kæra­heim.­ Latið­okkum­sum­ganga­ undan­vera­rættar­fyri­ myndir:­Heiðurlig,­erlig,­ álítandi,­eyðmjúk­og­ kærleiksfull.­Ein­høvuðs­ orsøkin,­hvussu­ungdómur,­ børn­og­hugburður­teirra­ verður,­vil­koma­frá­ heimum­okkara. Sagt­er,­at­ungdómurin­ er­framtíðin­–­tó,­tað­er­ ikki­allur­sannleikin­–­Vit­ sum­ganga­undan­vera­ altíð­tey­,sum­skapa­og­ eiga­framtiðina,­meðan­ komandi­ættarliðini­heysta­ avleiðingarnar­av­tí,­sum­ vit­hava­lært,­leitt­og­vant.­ Vónandi­var­tað­tað,­sum­ var­neyðugt­og­rætt.­ Hvussu­veit­heimi­tínum­ við? Eini­gleðilig­jól­og­eitt­ av­Harranum­signa­nýggjar­ ynskist­øllum­lands­ monnum­mínum. Jóla- og nýggjársboðskapur: Veit heimi tínum væl við?