hósdagur 27. desember 2007síða 7

7 tíðindi Nr. 249 - 27. desember 2007 Íslendingar 312.000 í tali Tann 1. desember kom íslendska fólkatalið upp á 312.872, og sostatt eru íslendingar vorðnir umleið 5.600 fleiri í tali enn fyri einum ári síðani. 3.000 fleiri fólk eru flutt til Íslands enn úr Íslandi í ár, og barnsburirnir hava verið 2.600 fleiri enn andlátini. Tey seinastu árini er íslendska fólkatalið vaksið rættiliga skjótt, men hagstovan í Reykjavík sigur, at vøksturin er minkaður í ár og verður ætlandi 1,8 prosent. Í fjør var hann 2,6 prosent. Russar naskaðust á jólum Bæði danska og finska flogvápnið sendu um jólini flogfør á flog, tí russisk hernaðarflogfør flugu inn í norðurlendskt loftøki. Russisk flogfør hava í hesum árini verið sera virkin í norður­ lendskum loftrúmi. Ferð eftir ferð hava russisk hernaðarflogfør flogið tætt fram við markinum hjá norðurlondum, og fleiri ferðir eru flogførini eisini farin um markið. NRK heldur seg vita, at norska verjan 84 ferðir í ár hevur staðfest, at russisk flogfør hava flogtið tætt upp at norskum loftøki, og um jólini máttu bæði danska og finska verjan senda flogfør avstað, tí russisk flogfør komu um markið. Fyrr í ár hava russisk stríðsflogfør eisini verið í nánd av føroysku loftøki. So hørð eru boðini frá fyrverandi formann­ inum í Sjúklingafelag Føroya, John Eyst­ uroy. Grundin er, at í Føroyum hevur tú onga rættartrygd, men tað hevur tú í Danmark. Og tí heitir hann á allar føroyingar at krevja at fáa sína viðgerð í Danmark HEILSA Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Sverri Nilssen má seta eitt sivilt rættarmál í gongd sum skjótast. Annars er mál­ ið fyrnað, og hann fær einki endurgjald, og heilsuverkið fær onga átalu. Hetta sigur John Eysturoy, fyrrverandi formaður í Sjúk­ lingafelag Føroya. Hann greiðir frá, at av tí at sjúk­ lingatryggingin ikki er sett í gildið í Føroyum, eru fólk sjálvi noydd at leggja sak móti heilsuverkinum. ­ Fyrningarfreistin í slík­ um málum er í dag bara tvey ár, og tí má eg bara heita á hendan sjúklingin at seta gongd í eitt sivilt rættar­ mál sum skjótast. Heilsu­ verkið ger einki av sær sjálvum, sigur John Eyst­ uroy, sum sjálvur saksøkti heilsuverkið og fekk við­ hald og endurgjald. Men rættarmálið tók fýra ár. ­ Eg veit um nógv, sum ikki orka í gongd við slíkt, og tí eru tað bara heilt fá mál, sum síggja dagsins ljós, sigur hann. Sjúklingar hildnir gíslar Politikarnir halda sjúkling­ um og eldri sum gíslar við ikki at seta sjúklingatryggi ngarlógina í gildi í Føroyum. Hetta er skoðsmálið hjá fyrrverandi formanninum í sjúklingafelagnum av før­ oysku politisku skipanini. Danmark hevur í fleiri ár havt lógir um sjúklingatrygd, sum gera tað lætt hjá sjúk­ lingum at kæra um lækna­ feilir og skeivar viðgerðir. Men í Føroyum skal sjúk­ lingurin einsamallur stríða seg í gjøgnum rættin fyri at prógva, at heilsuverkið hevur gjørt okkurt skeivt. Sjálvur hevur John Eyst­ uroy fingið skurviðgerðir í knæ og rygg eftir rættar­ málið, og í báðum førum kravdi hann at verða við­ gjørdur í Danmark. ­ Eg havi mist álitið á føroysku skipanini, og eg veit, at um ein feilur hendir í Danmark, so fær sjúkling­ urin endurgjald og læknin eina átalu. Tí er tað nógv tryggari at verða viðgjørdur niðri, sigur John Eysturoy. Eingin eigur at lata seg skurðviðgera í Føroyum Landslæknin einki við endurgjald at gera Tá føroyskir sjúklingar kæra um viðgerðir í før­ oyska heilsuverkinum, kunnu teir senda kæruna til Landslæknan, sum so sendir kæruna víðari til danska sjúklingakæru­ nevndina Á heimasíðuni hjá Landslæknanum, www. landslaeknin.fo stendur soleiðis: ­ Sendir tú kæruna til Sjúklingakærunevndina í Keypmannahavn, so fer Sjúklingakærunevndin at senda eina áheitan til Landslæknan um at inn­ heinta frágreiðing frá við­ komandi heilsustarvsfólki ella fólkum umframt at biðja um tilfar so sum útskrivingarbrøv, røntgen­ myndir o.a. sum kann lýsa málið. ­ Tá Landslæknin hevur fingið alt tilfarið, verður gjørdur ein samandráttur av málinum og yvirlit yvir øll skjøl í málinum. Síðan verða øll skjøl og annað viðkomandi tilfar sent nið­ ur til Sjúklingakærunevnd­ ina sum viðgerð málið og tekur avgerð um, hvørt heilsustarvsfólki sum kært er um, skal hava átalu ella ikki. Landslæknin, Høgni Debes Joensen, sigur tó, at hann sum embætisfólk einki hevur við endugjalds­ mál at gera. ­ Eg eri bara inni í mál­ inum, tá sjálv kæran verð­ ur viðgjørd av sjúklinga­ kærunevndini. Tá endaliga avgerðin er tikin, havi eg ikki longur nakað við málið at gera, sigur hann. Tá er tað sjúklingurin sjálvur, sum skal fylgja málinum upp, um hann ynskir, at viðhald í kæru skal nakrar avleiðingar. Jákup N. Olsen, formaður í sjúk­ lingaráðunum, sum ráðgevur landsstýr­ ismanninum um neyðugar lógar­ broytingar innan heilsuøki, sigur, at føroyska sjúk­ lingatrygdarlógin frá 1999 ikki virkar eftir ætlan, tí lógin ikki ger mun einsamøll HEILSA Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Tað eru tríggjar samanhang­ andi lógir, sum í Danmark tryggja, at heilsuverk og heilsustarvsfólk hava ábyrgd fyri tí, sum tey gera, og at sjúklingar hava eina veruliga viðgerðartrygd. Hesar lógir eru sjúklinga­ trygdarlógin, endurgjalds­ ábyrgdarlógin og vanlukku­ tryggingarlógin. Í Føroyum var tann fyrsta av hesum sett í gildið í 1999. Men hon munar einki einsamøll, tí hinar báðar tryggja, at sjúk­ lingurin fær endurgjald. Úrslitið er, sambært Jákup N. Olsen, formanni í sjúklingaráðnum, at sjúk­ lingurin framvegis sjálvur skal prógva, at hann hevur fingið skeiva viðgerð. ­ Høvdu allar tríggjar lóg­ irnar verið galdandi, hevði tað verið bæði lætt og skjótt at útgreina, um heilsuverkið hevði ábyrgd fyri feilum, og sjúklingurin hevði fingið endugjald. Men tíverri eru lógirnar enn ikki settar í gildið hjá okkum, staðfestir Jákup N. Olsen. Hann metir, at allir partar í dag eru greiðir yvir, at vit hava brúk fyri at seta hesar lógir í gildi, og ætlanir hava eisini verið at fáa tær sam­ tyktar í løgtinginum, men samgongan náddi tað so ikki í farandi skeiði. ­ Um hesar lógir vórðu samtyktar, høvdu vit sæð fleiri kærur, tí í dag er skip­ anin so tung, at sjúklingar orka ikki at fara í holt við at kæra, sigur Jákup N. Olsen. Í dag má sjúklingurin sjálvur seta í sivilt rættarmál í gongd fyri at fáa staðfest, at hann skal hava endugjald. Men undir donsku lógunum, er tað bara ein spurningur um, hvussu stór endurgjalds­ upphæddin skal vera. Bíða leingi eftir endurgjaldsábyrgd Jákup N. Olsen, formaður í sjúklingaráðnum, metir, at fleiri sjúklingar fara at kæra, tá endurgjaldslógin kemur í gildi, tí í dag er tað sjúklingurin sjálvur, sum skal prógvað, at feilur er gjørdur