fríggjadagur 28. desember 2007síða 10

10 tíðindi Nr. 250 - 28. desember 2007 - Verða fiskimenn koyrdir í land, tí teir vísa til sáttmálan, fer hetta at fáa álvarsligar fylgjur. Vit noyðast at standa sum ein maður móti áganginum – ella verða vit misnýttir. Fiskimenn eiga ikki at verða bangnir fyri at leggja flotan. Hetta skal ikki verða nýtt sum nøkur hóttan, men skal takast í fullum álvara, segði Jan Højgaard, formaður í Føroya Fiskimannafelag á landsfundi í morgun Landsfundur Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Í dag halda trý feløg, sum umboða fiskimenn og sigl­ andi, sínar árligu fundir í Norðurlandahúsinum. Føroya Fiskimannafelag heldur landsfund, og Føroya Skipara­ og Navigatørfelag heldur aðalfund. Aftrat hes­ um báðum feløgunum, halda Føroyskir Fiskimenn Uttanlands eisini sín aðal­ fund í dag. Lág eftirløn Eitt av málunum, sum for­ maðurin í Føroya Fiski­ mannafelag, Jan Højgaard, nam við í síni ársfrágreiðing í morgun, var eftirlønin. ­ Fiskimenn hava lága eftirløn, og tí leggja vit dent á at fáa hana upp á eitt støði, sum gevur fiskimonn­ um góðar fíggjarligar karm­ ar, tá ið teir gevast at sigla eftir eitt langt og strævið arbeiðslív. Jan segði, at tær 52 krón­ urnar, sum ein fiskimaður fær sum kapitalpensjón fyri hvønn virknan dag, er ein­ ans ein fjórðingur av tí, sum ein nøktandi eftirløn eigur at verða. ­ Vanligt er nógvastaðni, at arbeiðsgevarar gjalda 2/3 av eftirlønini, meðan starvs­ fólk gjalda 1/3. Sum støðan er nú, gjalda reiðarar 30 krónur og fiskimenn 22 krónur av 52 fyri hvønn virknan dag. Formaðurin vísti á, at Sjómannadeildin hjá Før­ oya Fiskimannafelag hevur ta skipan, at limirnir fáa 5% av lønini í eftirløn. ­ Um vit skulu fylgja til­ mælinum hjá Fíggjarmála­ ráðnum, skulu skulu lim­ irnir í deildini upp á 12­ 15% av lønini. So, her er nakað eftir á mál, segði hann. ALS og trygd Jan segði, at ALS­málið, sum hann rópti tað, er komið til eitt vegamót. ­ Vit hava nú í nógv ár á friðarligan hátt roynt at fingið útgjald, tá ið fiski­ menn gerast arbeiðsleysir, men fordómar og óndskapur hava gjørt, at arbeiðsleysir fiskimenn sum oftast einki fáa. Formaðurin helt, at fiski­ menn eiga at gera bart, tá ið slíkar beistagerðir, sum hann rópti tað, verða framd­ ar. ­ Vit eiga at leggja flotan beinanvegin, um ikki úrslit spyrst burtur úr. Endur­ gjaldið fyri mista inntøku eiga vit at fáa úr landskass­ anum, tí tað eru fiskimenn, sum fylla í landskassan, segði hann Jan Højgaard helt fyri, at fiskimenn eru sera illa fyri, tá ið ræður um trygd. ­ Hetta kann lýsast í fleiri stigum – heilt frá trygdini umborð til fíggjarligt endur­ gjald. Einki er at taka seg aftur í, at tryggingarlóg­ gávan er sera vánalig. Fyri tað mesta er tað bara trygg­ ingin, sum hevur nakað at skula siga. Brúkarin er als ikki vardur. Tað er heldur soleiðis, at brúkarin kennur seg útnyttaðan. Formaðurin segði, at soleiðis sum støðan er nú, er tað beinleiðis óforsvarligt at senda fólk út á havið at arbeiða. ­ Hetta kemst av, at havið er eitt vandamikið arbeiðs­ pláss og at kalla einki eftirlit er við arbeiðnum umborð, hóast so sigst vera. Jan legði aftrat, at tá ið menn sigla undir so vanda­ miklum umstøðum, mugu almennu Føroyar syrgja fyri, at lóggávan á økinum er so mikið góð, at menn klára at lívbjarga sær og sínum, um illa vil til. Tveir kostir Hann helt, at bert tveir kostir eiga at vera í at velja. ­ Vinnumálaráðið eigur at fáa valið ímillum at syrgja fyri nøktandi trygd – ella, at arbeiðið verður niðurlagt. Tað kann tykjast, sum hetta eru hørð krøv, men vit hava í ártíggjur gjørt vart við trupulleikan. Formaðurin helt fyri, at fiskimenn fara ikki at bíða longur. ­ Vit hava longu bíðað ov leingi, og hetta hevur kostað okkum nógvar syndarligar lagnur. Soleiðis skal tað ikki verða í framtíðini. Hann helt tað annars vera heilt burturvið, at fiski­ menn gjalda inntøkutaps­ trygging, tá ið hendan bert er galdandi í einstøkum førum. ­ Vit síggja alt ov ofta, at menn einki fáa, tá ið skipið, teir eru við, er til umvæl­ ingar. Dømir eru eisini um, at menn ganga í mánaðir og bíða eftir skipinum – uttan at fáa eina krónu. Onkur kann freistast at siga, at fiskimenn, ið koma soleiðis fyri, kunnu finna sær annað arbeiði, meðan skipið ligg­ ur, men hetta er tó ikki so einfalt. Menn eru bundnir at skipinum og hava skyldu til at vera klárir, tá ið skipið loysir aftur til fiskiskap. Jan skar tí málið út í papp og segði: ­ Kravið er einfalt: Løn, meðan skipið er til umvæl­ ingar. Sáttmálarnir Formaðurin í Føroya Fiski­ mannafelag nam eisini við spurningin um sáttmálarnar og segði, at felagið fer at leggja doyðin á, at hesir verða hildnir. ­ Tað eru einstakir reiðar­ ar, sum bróta sáttmálan. Eg havi verið umborð á skipi, sum breyt sáttmálan – ikki bara í einum føri, men í tveimum førum. Í fyrsta lagi fekk manningin ikki frið millum túrar – og fyri tað næsta fekk hon ikki løn fyri arbeiði, hevði gjørdi. Jan segði, at felagið ringdi til reiðaran beinan­ vegin. ­ Svarið, eg fekk, gjørdi meg ikki sørt bilsnan. Hann segði bart út, at tað ikki altíð er neyðugt at halda sáttmálan, tí manningin fekk aðrar sømdir. Tað, sum menn ynskja, er at hava frí, tá ið teir eru heima, og tað hava teir sambært sátt­ málanum eisini krav upp á. Hann legði dent á, at manningin ikki skal lata seg trýsta undir nøkrum umstøðum. ­ Vit eru noyddir at berjast fyri okkara rættindum. Hetta kann kosta í fyrsta Fiskimenn eiga ikki at vera bangnir fyri at leggja fiskiflotan Leita eftir Snorra Norðmenn eru nú farnir at spyrja, hvat varð av standmyndini, sum bleiv reist í Oslo til minnis um navnfræga søguskrivaran Snorra Sturluson. Standmyndin bleiv avdúkað tann 23. september í 1941, men sambært norsku tíðindastovuni bleiv hon tikin niður í 1945 eins og fleiri av teimum standmyndum, sum Quisling­stýrið reisti, meðan tað sat við valdið. Sambært NTB er ætlanin nú at kanna, hvat varð av standmyndini av Snorra. Flúgva innanlands Ísland er sum kunnugt eitt stórt land eftir okkara viðurskiftum, og tað ger, at nógvir íslendingar ferðast við flogfari, tá teir ferðast innanlands. Tað gera altsamt fleiri, og í ár fer ferðafólkatalið á innanlandsrutunum fyri fyrstu ferð upp um eina hálva millión. Í fjør var talið 427.000, so vøksturin í ár er heili 17 prosent, skrivar Vísir. Tað eru serliga ruturnar millum Reykjavík, Ísafjørðin, Akureyri og Egilsstaðir, sum eru væl umtóktar. Menn skifta orð um ymiskt, áðrenn farið verður á fund í Norðurlandahúsinum í morgun Mynd: Vilmund Jacobsen