týsdagur 29. mai 2001síða 6

10 Nr. 100 - 29. mai 2001 Nr. 100 - 29. mai 2001 11 gult10 cyan10 magenta10 svart10 gult11 cyan11 magenta11 svart11 – Arbeiðsgevararnir hava avdúkað seg sjálvar sum orðloysingar og tað var við ringum tannabiti, at vit skrivaðu undir nýggjan sáttmála , sigur Ingeborg Vinther, formaður í Føroya Arbeiðarafelag SEMJA Áki Bertholdsen – Tað var við ringum tannabiti, at vit skrivaðu undir, tí arbeiðsgevararnir hava avdúkað seg sjálvar sum orðloysingar. Hóast tað eydnaðist at gera ein sáttmála, sum er søguligur, er Ingeborg Vinther, formaður í Føroya Arbeiðarafelag, alt annað enn nøgd við semjuna, sum varð gjørd við arbeiðs- gevararnar á Hotel Hafnia tíðliga mánamorgunin. Tað var um hálvgum fimm tíðina mánamorgunin at Føroya Arbeiðarafelag og Havnar Arbeiðs- kvinnufelag øðrumegin, og Føroya Arbeiðsgevarafelag hinumegin, skrivaðu undir eitt uppskot, sum sem- ingmsmenninir høvdu lagt fram . Sostatt var verkfallið av, eftir at tað hevði vart í næstan tríggjar vikur. Partarnir høvdu tá sitið á Hotel Hafnia síðani klokk- an 11 leygarkvøldið og teir høvdu sostatt samráðst í næstan 30 tímar út í eitt, tá ið semjan fekst í lag. Og sum skilst var talan um hart stríð og sera truplar samráðingar, har einki var greitt, fyrr enn í evstu løtu. Nógv vónbrot Ingeborg Vinther sigur at hon er alt annað enn nøgd við sáttmálan. – Tað er nógv, sum vit eru vónbrotin av, sigur hon. Hon sigur, at størsta vónbrotið er, at arbeiðsgev- ararnir lupu frá teimum semjum, sum vórðu fingnar í lag, áðrenn samráðingar- nar slitnaðu. Talan er eitt nú um semj- una, sum varð gjørd um tøkni, um ókeypis arbeiðs- klæðir, um lærlingar og um setanarbrøv, sum ikki eru við í semingsuppskotinum, sum varð góðtikið. – Sostatt lupu arbeiðs- gevararnir frá sínum orði og tað er lítið sømiligt fyri teir. Men so vita vit tað og tað skal vera teimum seint gloymt, tí hetta fara vit sjálvsagt at minnast til eina aðru ferð, sigur formaðurin í Føroya arbeiðarafelag . Hon fýlist eisini á leiklutin hjá semingsmonn- unum í hesum sambandi. – Tað er átaluvert, at teir tóku tað, sum semja var um, burturúr semingsupp- skotinum. teirra uppgáva er at finna semju um tað, sum ósemja er um. Teirra upp- gáva er ikki at broyta tað, sum semja er um, sigur hon. Fleiri onnur krøv, sum tey høvdu lagt fyri Ar- beiðsgevarafelagið, vórðu heldur ikki gingin á møti. Annars gevur hon ar- beiðsgevarunum skyldina av verkfallinum. – Teir vildu ikki sam- ráðast um tey krøv, vit høvdu lagt fram. Vit høvdu lagt krøvini fram við støði í tí sáttmála, vit høvdu. Men tað er átaluvert, at tað skuldi ganga so leingi, áðrenn arbeiðsgevararnir yvirhøvur vildu samráðast um okkara krøv. – Tað var ikki, fyrrenn leygarkvøldið, at arbeiðs- gevararnir vildu viður- kenna okkum hendan demokratiska rættin, sigur hon. Fólk við royndum fáa meiri í løn Tað, sum gjørdi, at tey kortini skrivaðu undir, var fyrst og fremst, at nú hava tey fingið aldursviðbøtur við í sáttmálan. Tað hevur verið eitt hjartamál hjá fakfeløgun- um at tey skulu fáa løn eftir starvsaldri, tí tey halda, at tað er órímiligt, at ein, sum lítlar, ella ongar royndir hevur í einum arbeiði, skal fáa líka góða løn, sum ein, ið hevur drúgvari royndir. – Hetta var tí eitt heilt avgerandi mál fyri okkum at fáa við í sáttmálan, sigur Ingeborg Vinther. Nú, vit fingu ásetingarnar um starvsaldur við í sáttmálan, hava vit skrivað fakfelags- søgu, tí hetta hevur ikki verið við í nøkrum sáttmála hjá tímløntum yvirhøvur, sigur Ingeborg Vinther. Hon sigur, at nú hol er sett á málið um starvsaldur, er hetta nakað, sum kann verða útbygt í sáttmálanum so hvørt í komandi sam- ráðingum. Annars var eitt krav frá arbeiðsgevarunum, at ali- vinnan skuldi verða undan- tikin í framtíðini. – Tvs, at ætlanin var at taka verkfalsrættin frá ein- um parti av verkafólkinum, og tað kundi undir ongum umstøðum góðtakst. Men tað varð nógv tíð brúkt upp á at tað kravið afturvíst, sigur Ingeborg Vinther. Við ringum tannabiti Ingeborg Vinther er ikki nøgd við leiklutin hjá semingsmonnumum. Samráðingarnar um vikuskiftið vóru harðar og truplar og onki varð avgjørt, fyrrenn í síðstu løtu. Myndina tók Jens Kr. Vang av samráðingarfundinum mánanáttina Bjørg á Rógvi Bleiv ikki sørt skelkað aftan á at hava lisið sam- røðu við mentamálaráð- harran, Torbjørn Jacobsen, í Sosialinum 26. mai við yvirskriftini “Tímatalið í skúlunum er valstríð” . Torbjørn sigur í nevndu grein m.a., at tað ikki stendur verri til við tíma- talinum komandi ár, enn árini frammanundan. Hetta kann lættliga skiljast, sum at skúlarnir hava havt og hava lógarásettu tímarnar at ráða yvir, men soleiðis er støðan als ikki. Fari eftir førimuni at lýsa trupulleikan við tímatalvuni í Vestmanna Skúla. Undirritaða er foreldur at næmingi, sum gongur í 3. flokki og fari tí at taka hendan sum dømi. Í flokkinum ganga 27 næm- ingar, 18 dreingir og 9 gentur. Floksstovan hevur eina gólvvídd uppá 33 fer- metrar, í hesum høli húsast sostatt 27 skúlaborð, 27 stólar, 27 skúlataskur og ikki at gloyma 27 næm- ingar saman við einum lærara og í onkrum tímum tveimum. Her er ikki bert talan um plásstrot, tí í tímatalvuni hjá somu næmingum vanta nevniliga eisini tímar. Helvtin av næmingunum hava tveir frítímar um vikuna í handverk og list helvtina av skúlaárinum og fáa sostatt ikki teir tímar, tey hava rætt til sambært tímabýtinum. Av tí at flokkurin er so stórur og flokshølið lítið, er tíðin nú væl og virðiliga búgvin til, at flokkurin verður deildur í helvt, soleiðis at í komandi 4. flokkunum verða ávikavist 14 og 13 næmingar. Hetta at flokkurin verður deildur ger støðuna enn truplari, um tímabýtið ikki verður broytt, tí nú koma enn fleiri tímar at vanta í, tí tímarnir verða sum nú er, ásettir eftir næmingatalinum í viðkomandi skúla. (soleiðis er støðan eisini í komandi 5. flokki, ið telur 26 næmingar). Tað kann kanska tykjast løgið, at aðrir skúlar við sama næmingatali sum Vestmanna Skúli fáa tímatalvuna at hanga saman. Hettar er avgjørt ikki tí, at hesir skúlar hava betri leiðslu enn Vestmanna Skúli, men tí, at tilgongdin av næmingum í hesum skúlum er meira javnt stór. Undirritað heitir so inniliga á Torbjørn Ja- cobsen um at taka støðuna í ramasta álvara og lata verða við at sláa málið upp í glens og gera tað um til partapolitiskt valstríð. VIÐMERKINGAR Tímabýtið í fólkaskúlanum Tey bæði føroysku tryggingarfeløgini standa nú andlit til andlit á hvør sínum armi á Kongabrúnni í Havn. Fríggjadagin flutti Trygd alment inn í søguligu og stásiligu hølini í Gongini nr. 7 TRYGGING Jan Müller - Hetta er ein merkisdagur fyri TRYGD. Felagið er vorðið nóg stórt til at kunna flyta heimanífrá. Hetta segði nevndarformaðurin í Trygd, Jørn Astrup Hansen, bankastjóri, tá tryggingar- felagið beyð til almenna móttøku í nýggju hølunum fríggjadagin. Hann frøddist bankans vegna um, at Trygd nú kundi flyta inn í júst tey somu hølini, har Sjóvinnubankin hevði sítt nógva virksemi miðskeiðis í 80-unum. – Tað hevur altíð verið sera tætt samband millum Trygd og ban kan. Tað vóru tær somu kreftirnar, sum í 1932 stóðu aftanfyri stovnani av Trygd og Sjóvinnubankanum og bankin var eisini frá byrjan av størsti partaeigarin í P/f TRYGD segði Astrup, sum tí eisini metti tað heilt náttúrligt, tá bankin var við til at fáa lív í aftur Trygd, tá føroyska tryggingarmono- poliið var avtikið í 1997. Hann vísti á, at tað longu frá byrjan varð greitt, at tørvur fór at verða á mun- andi kapitali, um Trygd skuldi mennast til at gerast eitt trúverdugt alternativ til gamla tryggingarmono- polið. Og her var tað so at Føroya Banki kom inn sum ein av stóru partaeigar- unum. Nevndarformaðurin helt fyri, at Trygd er vorðin ein “eldri dama” sum hann málbar seg, nú felagið hevur meira enn 70 ár á baki. – Men Trygd – sum ein onnur Tornerosa – hevur sovið vakurleika- svøvn ta mesta av tíðini. Frá 43 til 97. Sum ein avleiðing av tryggingar- monopolinum misti felagið í 1943 møguleikan at tekna nýggja tryggingar. Men 1. februar 1998, bert eitt ár eftir, at monopolið varð avtikið, var felagið aftur klárt til at taka ímóti nýggjum kundum. Jørn Astrup Hansen helt, at tryggingartakarar hava tikið væl ímóti felagnum, nú Trygd eftir bert fýra árum hevur fingið fatur í 20% av marknaðinum. Hann helt eisini fyri, at tað hevur verið til stórt gagn fyri føroysku tryggingar- takararnar, at teir nú hava fingið møguleika at velja millum fleiri tryggingar- feløg. Við hesum sipaði hann til, at tænastan, sum í dag verður veitt kundunum, er munandi betri enn fyri bert nøkrum árum síðani. Nevndarformaðurin í Trygd metti eisini, at trygg- ingarpremiurnar eru mun- andi lægri nú men legði aftrat, at tær í einstøkum førum eru lækkaðar ov nógv. Hann vísti annars á ta hepnu gongd, sum hevur verið í Føroyum, har tað er gingið burtur frá monopol- støðum í vinnuni og sipaði her eisini til sølu av fiski. –Við ella uttan politiskum vælvilja, so hevur føroyski marknaðurin, tí hann er so lítil, ein tendens til at menna monopol. Tá ein fyritøka er vorðin so stór, at hon kann heysta fyrimunir av stórdrift, kemur hon oftani í eina monopollíkn- andi støðu. Tað er sjálvandi ein fyrimunur fyri brúk- ararnar, at vørur og tænatur kunnu framleiðast við stórdrifsfyrimunum. Men oftani vísir tað seg, at hesir fyrimunir hava eginleika at fjarða burtur, tá monopol- støðan tekur yvir. Jørn Astrup Hansen segði seg vóna, at viðurskiftini á tryggingarmarknaðinum koma í eina náttúrliga legu, soleiðis at frí og jøvn kapping kann menna seg og sipaði við hesum m.a. til ta sannroynd, at tað hevur eydnast tryggingarmono- polinum gjøgnum 55 ár at gerast heilt einaráðandin og harvið at hava kunnað savnað saman ein veldugan kapital – við einum diffusum og anonymum eigaraskara – sum í dag kann brúkast til at halda kappingarneytum burt frá marknaðinum. - Eg vóni, at tryggingar- takarar framhaldandi fara at brúka Trygd, tí harvið tryggjar man sær, at tað eisini í framtíðini verður kapping á tryggingar- marknaðinum. Tryggingar- takararnir hava uppiborið eitt alternativ – og TRYGD vil lata hetta alternativ. TRYGGING Jan Müller - Vit eru nøgdir í løtuni, men málið er at fáa eini 30% av marknaðinum sigur stjórin í Trygd, Christian Nielsen, sum frá nýggju skrivstovu síni nú kann eygleiða kappingarneytan alt samdøgrið runt. Hann dylur ikki fyri, at hann er sera fegin um nýggja arbeiðsplássið og her ikki minst um tað ótrúliga umhvørvið á Kongabrúnni, tá at tað ikki er avgerandi fyri úrslitið. –Herfra kann jeg holde et våget øje med vores konkurrent på den anden side, og det kan de også med os, så det skulle være den ideelle ballance til gavn for kunderne. Nak- að soleiðis málber hann seg, nú tey 10 starvsfólkini hjá Trygd eru flutt inn í nýggja arbeiðsplássið í Gongini. Christian Nielsen, sum tók við sum stjóri á Trygd í 1. november 1997 heldur gongdin hevur verið tann rætta síðani. Í fjør høvdu teir tryggingarpremiur uppá 17.6 mill. kr. Í løtuni er hon góðar 31 mill. kr. Henda framgongdin stavar serliga frá teimum unmleið 50 skipunum, harav 9 av teimum heilt stóru, sum teir hava fingið sum kundar. 1. januar stovnaður teir sína egnu sjótrygging við Páll Konoy sum stjóri. Framm- anundan arbeiddi hann hjá Tryggingafelagnum Føroy- ar. Christian Nielsen sigur, at teirra premiur liggja á sama støði sum tær norð- urlendsku. Teir hava so eisini eitt tætt samstarv við Codan. Hann vísir aftur gitingum um, at kundar hjá Føroya Banka verða trýstir til at brúka Trygd. –Tað stendur kundum okkara púra frítt at brúka tann peningastovn teir vilja. Hann vísir við hesum eisini aftur, at teir eru farnir at undirbjóða fyri at fáa eitt nú skipini frá kappingar- neytanum. Christian Nielsen er dani men hevur ongar ætlanir um at fara aftur til Dan- markar í bræði. Konan er júst flutt til Føroya. Nú hevur hannn so sett seg til rættis í nýggju hølunum við tí fyri eygað at veita før- oyskum tryggingartakarum eina góða tænastu og vøru. Starvsfólkið gleðir seg til at arbeiða í nýggju hølunum við útsýni fyri Kongabrúnna Mynd Jan Müller Tryggja nú part av flotanum Nevndarformaðurin Jørn Astrup Hansen og stjórin í Trygd, Christian Nielsen í nýggju hølunum í Gongini Mynd Jan Müller Trygd flutt oman á Kongabrúnna C M Y K 11 10 Sosialurin - 311820 Dr. Jacobsensgøta 18 • 100 Tórshavn • Tel./Fax 316610 Vit hava eisini korsilett í stórum støddum Vit hava BH í støddum úr 65 til 110 cm í ummáli, og frá AA til H skál. Stóra bringu ella lítla? Ert tú ein av teimum 80%, ið ganga í skeivari BH-stødd? Støkk so inn á gólvið hjá okkum og vit hjálpa tær at finna júst tína stødd.