fríggjadagur 4. januar 2008síða 15

15 tíðindi Nr. 3 - 4. januar 2008 nøvn Maru Seafood missir milliónir Verkfallið hjá fiskimonnum kostar Maru Seafood fleiri milliónir krónur um vikuna, sigur stjórin. – Vit hava 8 skip og trý virki við umleið 350 fólkum, sum liggja still, sigur stjórin í Maru Seafood, Jóhan Páll Joensen, við Norð­ lýsið. Hann leggur afturat, at árið í fjør royndist stak illa av millum annað vánaligum fiskiskapi og tekniskum trupulleikum hjá skipunum. – Tá vit so eisini taka við, at besta tíðin á árinum hjá skipum og virkjum er seinasti ársfjórðingur og fyrsti ársfjórðingur, so rakar verkfallið sera meint, sigur Jóhan Páll Joensen. Stjórin í Maru Seafood sigur, at støðan er hættislig, tí felagið missir milliónir av krónum hvørja viku, so leingi verkfallið stendur við. Gamlar bøkur stolnar Løgreglan í Reykjavík leitar eftir nøkrum gomlum og virðismiklum bókum, sum eru horvnar tað tað seinasta árið. Tær fyrstu hvurvu á heysti í 2006 og tær seinastu um heystið í fjør. Talan er um Snorra­Eddu og Vøluspá frá 17. øld, Kongasøgurnar Snorra Sturlusonar frá 1633 og ymsar útgávur av Njáls søgu frá 19. øld. Umframt bøkurnar eru nøkur gomul kort av Íslandi og nakrar virðismiklar útlendskar bøkur horvnar úr sama savni. - Vit hava biðið um hjálp til at gera eina innanhýsis kanning av Olshanu-málinum, og henda kanning verður væntandi liðug móti sumri, sigur Bjørn Kalsø, landsstýrismaður Kanning Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo ­ Vit hava ikki orku til at gera hesa kanning sjálvi, og tí hava vit leitað okkum løgfrøðisliga hjálp í Føroy­ um og serkøna hjálp í Noregi, sigur landsstýris­ maðurin. Tað eru teir báðir, Halgir Winther Poulsen, advokatur og norðmaðurin, Jørn Har­ ald Andersen, sum er verk­ frøðingur og serkønur innan tilbúgving, sum skulu gera kanningina av Olshanu­ málinum. Tað er Bjørn Kalsø, sum hevur sett teir báðar at gera hesa kanning. Landsstýrismaðurin sig­ ur, at Jørn Harald síðan ár 2000 hevur starvast hjá Norconsult AS. Tríggir spurningar Arbeiðssetningurin hjá Halgiri W. Poulsen og Jørn Harald Andersen er í fyrsta lagi at fáa greiði á trimum spurningum: Var tað rætt at toga »Olshanu« av Flesjunum, áðrenn oljan var tikin úr skipinum við teimum upplýsingum, tilfari og vitan, sum var tøk? Var nóg nógv gjørt fyri at útvega upplýsingar, tilfar og vitan at byggja avgerðina á? Um svarið er nei, hvør var so høvuðsorsøkin til at ikki varð farið rætt fram? 3) Mett eigur at verða um, hvørt galdandi bjarg­ ingarskipan, ábyrgdarbýti, mannagongdir og samskifti treingja til ábøtur, eins og tilmæli eigur at verða givið um møguligar ábøtur fyri at minka um vandan fyri, at tílíkt endurtekur seg. Savna tilfar Bjørn Kalsø, landsstýris­ maður, sigur, at teir báðir so smátt eru farnir í gongd við at savna tilfar. ­ Vit hava eisini samband við Fjarskiftiseftirlitið um, hvussu langt vit sleppa eftir tilfari, og hvussu hetta skal brúkast í arbeiðnum at kanna Olshanu­málið. Bjørn Kalsø væntar ikki, at Halgir W. Poulsen og Jørn Harald Andersen verða lidnir við sítt arbeiði fyrr enn fram móti sumri. Olshanu-kanning liðug í summar - Var tað rætt at toga »Olshanu« av Flesjunum, áðrenn oljan var tikin úr skipinum við teimum upplýsingum, tilfari og vitan, sum var tøk? Tað er ein av spurningunum, sum føroyski advokaturin og norski serfrøðingurin innan tilbúgving skulu kanna Myn: Jens Kr. Vang OrKusparing Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo 3,2 metrar í tvørmát. So stór er skipsskrúvan, sum skrúvuverksmiðjan í Danmark, Hundested Pro­ peller, skjótt fer at lata størsta pelagiska skipinum í Danmark. Sambært stjóranum á verksmiðjuni, Mogens Christensen, veksur eftir­ spurningurin eftir stórum skrúvum, nú oljan er vorðin so dýr. Jú, størri skrúvurnar eru, jú størri verður drív­ megin. ­ Skipaeigarar eru eisini farnir at spyrja eftir skrúv­ um við trimum bløðum, sum vóru nógv brúktar í sjeytiárunum, sigur Mogens, sum júst hevur fingið eina bílegging upp á eina skrúvu við trimum bløðum til ein nýggjan danskan útróðrarbát. Stjórin sigur við danska Dagbladet, at orkan verður størri við eini skrúvu, sum hevur trý bløð enn eini, sum hevur fýra bløð. ­ Krøv eru sett til skipa­ smiðjur, sum byggja skip, at tær skulu lata skipini hava stórt skrúvupláss, so pláss er fyri heilt stórum skrúvum. Sambært stjóranum eru hetta heilt nýggj krøv. At stórar skrúvur geva meira tóvmegi enn smáar, hava vit altíð vitað. Í hesum er eitt nýtt. Tað nýggja er, at skipasmiðjurnar nú byggja skip og bátar soleiðis, at pláss verður gjørt til stórar skrúvur, sigur Mogens Christensen, stjóri. FisKivinna Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Tað sigur fiskiskiparin í Hundested í Danmark, Steen Jørgensen, sum eisini er fakfelagsmaður hjá donskum fiskimonnum. ­ Neyðugt er við onkrum smáum tillagingum her og har í fiskiveiðiskipanini. Annars gongur tað ógvuliga væl, og friður er við at leggja seg yvir donsku fiski­ vinnuna aftur. Steen sigur, at hann eftirhondini hevur vant seg við nýggju fiskiveiðiregl­ urnar, sum komu í gildi fyri skjótt einum ári síðan. Tað hava hansara bátsfelagar eisini. Men nú eru tað oljuprís­ irnir, sum órógva ­ og hótta. ­ Prísirnir á diesel eru tví­ faldaðir seinastu 3­4 árini. Soleiðis eru útreiðslurnar fyri hvørt kilo av fiski, vit veiða, eisini nógv øktar. Hetta er helst størsti trupul­ leikin hjá fiskivinnuni í løtuni, sigur Steen Jørgen­ sen. Hann heldur, at onkrir møguleikar eru, sum kunnu minka um oljunýtsluna og nevnir, at framleiðarar nú eru farnir at gera størri skúvur til skip og bátar. ­ Stórar skrúvur hava størri tóvmegi og brúka minni olju. Eg vænti, at vit kundu minkað um okkara oljunýtslu úr 30 litrum um tíman niður í 20 litrar um tíman við eini størri skrúvu. Men hetta er ikki nóg mikið, leggur hann aftrat. ­ Fiskivinnuni á sjónum tørvar stuðul til orku, um hon skal yvirliva. Vit hava verið ímóti stuðli, tí hesin gongur ímóti okkara stolt­ leika og fríheit sum fiski­ menn. Men nú síggja vit, at stuðul er neyðugur, um vit í longdini skulu megna at yvirliva, sigur danski fiski­ skiparin við danska Dag­ bladet. Neyðugt við oljustuðli Spar olju við stórari skrúvu