týsdagur 8. januar 2008síða 40

40 Sera hugstoytt at hoyra um hesi vánað viðurskiftir, ið valda á okkara stórsta sjúkrahúsi. Má viðganga, at eg ikki visti, at støðan var so út av lagi, men at alt ikki hevur rugga rætt á Landssjúkrahúsinum í longri tíð, er onki nýtt. Landsins hægsti leiðari - okkara háttvirdi løgmaður, hevur í fleiri umførum víst okkum borgarum á, hvussu nógv hevur verið lagt í heilsu- verkið av sitandi landstýri. Hann bedýraði so seint sum leygarkvøldið, hvussu ótroyttiliga arbeiðssamur sitandi landsstýrismaður var. Einar 400 mió.kr eru kanaliseraðar til heilsu- verkið seinastu 4 árini, men hvat er allur hesin peningur nýttur til, má man spyrja. Sjúklingar eiga at kenna seg tryggar, tá teir verða innlagdir til viðgerðar, tað er alfa og omega fyri viðkomandi. Nú er tíð uppá, at onkur slar nevan í borðið. Eg haldi, at løgmaður ella avvarandi landsstýris- maður skildar øllum føroy- ingum eina frágreiðing um hví arbeiðsklimaði á Landssjúkrahúsinum, er so vánaligt. Almanna- og heilsumál kosta landskassanum yvir 2 milliardir kr. í 2008, og tað er ein helvt av fíggjarlógini. Landssjúkrahúsið - Óhugnin breiðir seg Tjóðveldi Niklái PeterseN Val Løgtingsvalið 19. januar 2008 11 Vit kenna trupuleikan, før- oyska samfelagi manglar kvinnur, arbeiðsmegi og at útbúgvin fólk koma heim- aftur at gagna føroyska samfelagnum. Spurning- urin er so hvussu vit loysa henda trupuleikan og um tað eru politikarar, ið verðuliga vilja leggja orku í at venda hesi skeivu gongd. Tað skulu fleiri ymiskar broytingar til fyri at venda gongdini. Ein avgerðandi táttur er ein miðvísur javnstøðupolitikkur, ið umfatar alt samfelagi frá “toppi til botn”. Miðvísan javnstøðupolitikk Javnstøða millum kyn skal innan 2015 verða ein sjálv- sagdur tættur í føroyska samfelagnum. Hetta krevur, at ovasti politiski myndugleikin slóðar fyri at fremja javnstøðu. Tí hevur Javnaðarflokk- urin samtykt, at vit vilja krevja at ásetingin um javnstøðu eisini skal vera galdandi tá ið komandi landstýri verður skipað. Hetta kann gerast við at flokkarnir, ið skipa sam- gongu, skulu skjóta upp ein persón av hvørjum kyni til hvønn landsstýrissess, og verður tað uppgáva løgmans at tryggja javnstøðu, tá ið landsstýri endaliga verður skipað. Tað almenna Vit vilja arbeiða fyri einum samlaðum javnstøðu- politikki har Javnstøðu- lógin frá 1994 skal endur- skoðast. Øll lógaruppskot ið verða løgd fram skulu greina ávirkanina á javn- støðu. Ein amboðskassi skal gerast ið inniheldur javnstøðutiltøk og komm- ununar skulu eisini við í arbeiði. Tað almenna skal í sínum vali av nevndum og ráðum ganga á odda í at halda kynjaásetingar Privati arbeiðsmarknaðurin Privatar fyritøkur og nevnd- ir skulu eggjast at fremja javnstøðu Arbeiðsmarknaðarlóg skal gerast, sum tekur fyrilit fyri og eggjar javnstøðu Ein samtáttanarætlan gerast fyri arbeiðsmarkn- aðin í samráði við partarnar á arbeiðsmarknaðinum Familjupolitikkur Foreldramyndugleiki skal vera felags og hædd skal takast fyri, at tað er barnið, sum hevur rætt til bæði foreldrini Skipanin um barnsburðar- farloyvi skal broytast, so at bæði foreldur við lóg eru tryggjað barnsburðarfarloyvi Útbúgving og gransking Kannast skal, hví so nógvar ungar kvinnur flyta av landinum ella hví so nógvar kvinnur ikki vilja flyta aftur til Føroyar eftir at hava verið uttanlands í útbúgvingar- ella arbeiðs- ørindum. Hetta arbeiði skal gerast í samráð við javn- støðunevndina og KSF Kynja hagtøl skulu gerast.Granskingarráðið skal fíggjað eina phd verkætlan um lønir í Føroyum. Undirvísing- artilfar á øllum stigum skal taka hædd fyri javnstøðu. Fjølmiðlar skulu í sínum dagliga arbeiði leggja dent á at fremja javnstøðu. Javnstøða er meir enn at fáa somu løn fyri sama arbeiði ella at eins nógvir menn og kvinnur eru umboðað í løgtingi, lands- stýri og aðrastaðni við. Javnstøða snýr seg m.a. um at fáa møguleikar t.d. til eina yrkisleið, at nema sær eina útbúgving, í politiska lívinum, í almenna rúminum, í frítíðini og í privata lívinum. Javnaðarflokkurin vil tryggja, at javnstøða verður framd í verki. Einar Føroyar uttan braindrain valevni hjá Javnaðarflokkinum eyðguNN samuelseN Val Ongantíð hava so mong havt tað so gott Tað gongur ómetaliga væl. Politkkurin hevur hepnast. Virksemið er stórt, arbeiðs- loysið er metlágt. Fyritøk- urnar hava sunnan rakstur. Og landskassin er skulda- rfríur. 4500 løntakara rinda ikki longur rinda toppskatt (57%). Hesir løntakarar eru øll, sum tjena minni enn 270,000 kr árliga. Tað eru tímaløntir løntakarar, handverkarar, starvssett o.o.. Hetta eru lág- og miðalinntøkurnar. Úrslitið av politikki, ið vil nakað. Býtið millum skattgjald- ararnar er eisini javnað rætta vegin – yvir á breiðu herðarnar. Í Føroyum eru 40,000 skattgjaldarar. Helvtin forvinnur minni enn 150,000 kr árliga og rinda hesi 5% av landsskattinum, sum er um 70 mio kr árliga, meðan hin helvtin, sum tjenar meira enn 150,000 kr árliga, rindar 95% av landsskattinum, sum er um 1360 mio kr! Politiska avbjóðingin er at halda fast við førda politikkin og harvið vøkstr- inum. Smidlig vinnulóg- gáva, kappingarførur skattapolitikkur og opnar millumtjóða avtalur er politiska avbjóðingin. Tað grør um gangandi fót fólkafloksvalevni BjarNi Djurholm Val Trætan millum fiskimanna- felagið og reiðarafelagið er farin í baklás, tí partarnir áður hava undirskrivað sokallað protokolat um, at tingast skal seinni um møgu- ligt øðrvísi býti av olju- útreiðslunum millum skip og fiskimenn, nú oljuprís- irnir hækka støðugt. Havi partvíst roynt umstøðurnar við at vera fiskimaður, og hesar vísa, at so hvørt sum útreiðslur- nar av rakstrinum hjá skip- unum veksa, so hækka útreiðslurnar hjá fiski- manninum tilsvarandi. Tá tosað verður um eyka rakstrarútreiðslur hjá skipu- num til olju, ið tyngja rakst- urin, og at reiðarin einsa- mallur rindar fyri hesa hækk- ing, at hesin má partvís verða goldin av fiskimonn- unum, so má tilsvarandi svarið hjá fiskimanninum vera, at hýruprosentið má hækka í sama mun, fyri at viga upp ímóti meiruútreið- slunum í dagligu útreiðsl- unum í húsarhaldinum. Sjálvur haldi eg, at ein skal vera varin við at undir- skriva nakra avtalu um møguligar seinni broyt- ingar í sáttmála, ið viðvíkja møguligum broytingum í rakstrargrundarlagnum. Tann tíð, tann sorg! Hvør skal gjalda stóru oljurokningina? Valevni Fólkafloksins eyðuN mohr ViDerø Val Tað er gjøgnum málið, gjøgnum orðini og við okkara málburði, at vit skapa tann heim og tað samfelag, sum vit liva í, eins og vit skapa okkara egna samleika. So stóran týdning hevur tann málsligi førleikin. Tað er tann málsligi førleikin, sum ger allan munin, um vit hava eitt ríkt og fjøll- táttað samfelag og ríkar og fjølltáttaðar samfelags- borgarar – ella um vit hava eitt fátækt og einstáttað samfelag. Nýggj málvísind og samfelagsvísind hevur varpað ljós á tann risastóra týdningin, sum fjøllbroytt- ur málsligur førleiki hevur – fyri skapan og endur- skapan av tí samfelagi, sum tú ert ein partur av. Og at tú dugir at siga ta góðu søguna um títt samfelag og tann heim, tú livir í. Samfelagið er ikki bara nakað sum er til, og ein meldur har tú mást finna tær eitt hóskandi pláss. Tað eru tú og eg sum skapa samfelagið, og tað er okkara málsligi førleiki, fram um allar møguligar aðrar førleikar, sum er tað skapandi amboðið. Og tann sum dugir best at handfara amboðið – hevur eisini valdið, setur dags- skránna og ger av, hvat hevur týdning, og hvat ongan týdning hevur. Tí er tað av so risastórum týdningi, at vit áhaldandi bera klípi og við hvørt eisini stórar steinar til tann málsliga varða, sum skal gera okkum før fyri at seta dagsskránna. Og tí er tað so alt avgerðandi at vit satsa upp á at geva okkara ungdómi eitt so fjølbroytt og dygdargott málsligt og fakligt grundarlag í skúla, í heimi og í øllum samfelagsligum høpum. Tí skal skúla- og ment- unarpolitikkur raðfestast høgt - ongantíð ov høgt. Soleiðis setur tú dagsskránna Javnaðarflokkurin heleNa Dam á NeystaBø Val Nr. 5 - 8. januar 2008