týsdagur 8. januar 2008síða 41

Nr. 5 - 8. januar 2008 41 Fólkaskúlin skal mennast við at styrkja førleikar­ nar, betra arbeiðsum­ støðurnar og stilla krøv til lærarar og leiðslur. Samstarv millum barna­ ansing, foreldur og skúla skal skipast frá byrjan. Skúlin, sum er arbeiðs­ plássið hjá næmingunum, skal hava øll amboð tøk, har tíðarhóskandi tilfar á móðurmálinum er grundarsteinurin Størri virðing Taki fult undir við for­ manninum í Føroya Lærara­ felag, sum mælir til at lyfta læraraútbúgvingina á eitt hægri støði, samstundis sum møguleikarnir hjá lærarum at nema sær viðkomandi eftirútbúgv­ ingar skulu betrast. Krøvini til skúlaleiðslur og lærarar eiga at verða herd, samstundis sum arbeiðsumstøðurnar hjá teimum mugu betrast. Fyri at hetta skal lata seg gera er neyðugt við greiðum ábyrgdarbýti millum land og kommunur. Lands­ myndugleikin skal hava eftirlit við, at allir næmingar fáa mennandi møguleikar. Størri virðing skal skapast um føroyska fólkaskúlan. Samstarv Innskúlingin skal mennast við at betra um samstarvið millum barnaansingar­ stovnar og skúla. Foreldur skulu miðvíst takast við í eitt mennandi og varandi samstarv frá byrjan. Góð skúlabyrjan, minkar um vandan hjá næmingum at detta niður ímillum. Innihaldið avgerandi Tað er ikki rætt at økja um tímatalið og koyra børnini fyrr í skúla, uttan at væl umhugsaðar og neyvt gjøgnum­ arbeiddar ætlanir um endamál og innihald fylgja við. Føroyska málið eigur at vera keldan til innihaldið og skal tí raðfestast høgt. Vit eiga at miða ímóti, at alt undirvísingartilfar skal vera føroyskt og kennast viðkomandi. Fólkaskúlin, sum eisini er arbeiðsplássið hjá næm­ ingunum, má gerast til eitt trygt lærandi umhvørvi, har øll amboð eru tøk. Eg fari at virka fyri at menna útbúgvingarmøgu­ leikarnar hjá føroyingum. Skúlin, sum er arbeiðsplássið hjá næmingunum, skal styrkjast landsstýrismaður Sambandsflokkurin Bjørn Kalsø Val Altjóða kanningar vísa, at tey lond, ið hava ta hægst útbúnu arbeiðsmegina, teljast millum heimsins ríkastu lond. Skulu Føroyar gerast ein av heimsins ríkastu tjóðum, er neyðugt at raðfesta útbúgving. Onki hús er sterkari enn grundin. Tí vil Javnaðar­ flokkurin raðfesta fólka­ skúlan, og lagt verður upp til, at játtanin til fólkaskúl­ an verður hækkað í kom­ andi valskeiði. Javnaðar­ floksins tilmæli er ein fleirstreingjaður eyka innsatsur, sum skal lyfta føroyska fólkaskúlan upp á eitt hægri støði. Javn­ aðarflokkurin hevur m.a. hesar ætlanir: Læraraútbúgvingina skal umskipast soleiðis, at talan gerst um eina kanditatútbúgving á universitetsstøði. Verandi lærarar skulu regluliga á skeið/ endurútbúgving fyri at dagføra yrkisførið, og tað skal vera ein beinleiðis skylda hjá skúlaleiðslunum at senda lærarar á skeið, um tørvur er á hesum. Soleiðis fáa vit betri lærarar, lærarin fær betri møguleikar, og harvið kunnu vit eisini seta størri krøv til fólkaskúlan. Neyðugt er at økja um føroyska tilfarið í skúla­ num, soleiðis at næming­ arnir altíð hava dagført føroyskt tilfar. Lærarar tykjast vera samdir um, at stóri trupul­ leikin er, at lærarin hevur ov lítla tíð til hvønn einstakan næming. Ein loysn kundi verið at býtt skúlaflokkarnar í smærri eindir, men royndir og gransking vísa, at størri flokkar í veruleikanum virka betur enn smærri flokkar. Tí vil Javnaðar­ flokkurin loysa henda trupulleikan við at seta á stovn eina tvílæraraskipan fyri 1. flokk. Í 1. flokki læra næmingarnir m.a. grundleggjandi amboðið, at lesa, sum er ein fyri­ treyt fyri nærum øllum øðrum lærdómi, og tí er tað av serliga stórum týdningi í byrjunar­ undirvísingini, at lærar­ arnir hava stundir til allar næmingar. Málsetn­ ingurin skal vera, at allir næmingar duga at lesa lættar tekstir, tá teir eru lidnir við 1. flokk. Um undirvísingin ikki er nøktandi, nyttar hvørki at senda børnini í skúla eitt ár fyrr ella at økja um tímatalið. Nú mugu vit fyrst raðfesta kvalitetin og síðani kvantitetin! Vit skulu hava ein góðan fólkaskúla. Børnini eru okkara framtíð. Fáa tey góðan førleika í skúlanum, er tað við til at tryggja framtíðina. Foreldrini skulu kenna seg trygg við, at teirra børn ganga í einum fólkaskúla, har tey læra tað, tey skulu. Spurningurin er tí ikki, um vit hava ráð, spurn­ ingurin er heldur, um vit hava ráð at lata vera. Gott val! Løgtingsvalið 19. januar 2008 11 valevni hjá Javnaðarflokkinum aKsel V. johannesen Val Kvalitet fram um kvantitet í Fólkaskúlanum Landsstýrið við Jóannes Eidesgaard á odda hevur givið milliardir burt skatta­ frítt til einstakar persónar. Fiskiloyviseigararnir (seinni seljararnir) eru so ríkir, at teir kunnu keypa alt føroyska vinnulívið. Nú formanar Jóannes Eides­ gaard í nýggjársrøðuni um, at vit ikki aftur mugu fáa stættarmun í Føroyum. Jóannes hevur sjálvur skapt nýggja stættarbýti Tað er nú undarligt. Jóannes Eidesgaard, sum formanar Føroya fólk um ikki at gera nýtt stættar­ býti, hevur sjálvur verið hin fremsti undangongu­ maðurin fyri nýggja stættarbýtinum. Fyrst gevur Jóannes Eidesgaard saman við samgongu­ flokkunum ­ fólkaflokki­ num og sambandsflokki­ num ­ reiðarum veiði­ rættindi, fyri einki. Reiðar­ arnir kunnu nú selja hesi loyvi – nógv eru longu seld ­ fyri hundraðtals milliónir. Einstaklingar fáa skattafrítt 100tals milliónir í lumman, meðan fiskimenn og fólk á landi einki fáa fyri fiskiríkidømi við Føroyar. Nýggja stættin eitur fískiloyvisbarónar Í Íslandi hava tey fingið eina nýggja yvirstætt: Kvotabarónarnar. Hesir eiga nú alt vinnulív av týdningi í Íslandi. Jóannes Eidesgaard hevur saman við sambandsmonnum og fólkafloksmonnum skapt eina nýggja yvirstætt í Føroyum: Fiskiloyvis­ barónar. Um landsstýrið ikki verður koyrt frá, so kemur henda stætt at eiga alt vinnulív av týdningi í Føroyum. Privata sølan av loyvunum er til skaða fyri fiskivinnuna og fiskimenn Jørgen Niclasen loyvir sær at pástanda, at skipanin er góð fyri fiskivinnuna og fiskimenn. Hetta er bein­ leiðis ósatt. Tey, sum koma inn í fiskivinnuna mugu átaka sær stóra skuld fyri at keypa fiskiloyviniog fiskivinnan gerst meir og meir skuldarbundin og gevur minni og minni avkast. Av tí at fiskivinnan gevur støðugt minni avkast so verður minni og minni í fiskimansins part. Privata sølan ger tað eisini ómøguligt hjá ung­ um røskum monnum at inn í fiskivinnunar. Teir noyð­ ast saman við skipinum at keypa fiskiloyvi í 10 ár fram í tíðina. Hetta er so dýrt, at bert teir allarstørstu reiðararnir hava ráð til tað. Ungir raskir og dugnaligir menn hava ongan møgu­ leika at sleppa framat í fiskivinnuni. Somuleiðis hava vit sæð, at støðugt fleiri føroysk fiskiskip koma undir útlendskt ræði, hóast føroyskir strámenn standa sum formligir eigarar. Ofta er tað er gott at fáa útlend­ skar íløgur, tí tær geva nýggja vitan til til landið. Men ikki í hesum føri. Landsstýrið, sum stuðlar undir gongdina við sølu av loyvum til útlendingar, kann ikki vænta, at Føroya fólk trýr uppá, at tað er neyðugt at fáa útlendsk reiðarí hendavegin at læra okkum at fiska. Tað er tí púra burturúr vón og viti at pástanda, at privat søla av loyvum er góð fyri fiskivinnu og fiskimenn. Privata sølan er bert til gagns fyri reiðarar, sum fara úr fiskivinnuni Privata sølan er tí bert til gagns fyri nakrar fáar einstaklingar í Føroyum. Teir reiðarar, sum fara úr fiskivinnuni, kunnu fáa hundraðtals milliónir fyri at selja fiskiloyvir, sum landsstýrið gevur teimum fyri einki. Allir hinir føroyingarnir – bæði landkrabbar og fiskimenn – eru fyri stórum vanbýti. Tey fáa einki av hesum søluinntøk­ um. Tvørtur ímóti fáa tey verri almennar tænastur og hægri skatt, tí landskassin ikki fær hesar søluinntøkur. Hetta landsstýrið má koyrast frá Framsøgumenninir hjá landsstýrisflokkunum hava róst verandi skipan alt hetta valskeiðið. Landsstýrið hevur heldur eingi stig tikið til at fáa nakrar inntøkur av fiski­ loyvunum. Um Føroya fólk ynskir nakra broyting, so er bert ein møguleiki: Koyr hetta landsstýrið frá, og vel sjálvstýrisflokkin hesaferð. Javnaðarflokkurin, sambandið og fólkaflokkurin hava skapt nýtt stættarbýti Sjálvstýrisflokkurin Kári Petersen Val Soleiðis froysti ein lærari eftir mær á gongini. Rætt hevði hann. Tíðin er ikki búgvin at taka nultaflokk inn í skúlan tí: Vit mangla lærarar, vit mangla pláss í skúlunum og vit mangla vitan um, nær føroysk børn eru skúlabúgvin til føroyska skúlan. Javnaðarflokkurin vil leggja dygd, trivna og menning í núverandi skúlaflokkar. lærari og valevni hjá Javnaðarflokkinum jónleif johannesen Val "Nokk av snorungum"