mikudagur 9. januar 2008síða 7

7 tíðindi Nr. 6 - 9. januar 2008 Innan 10 ár áttu allar hægri útbúgvingar í Føroyum at verði savnaðar úti við Marknagilsvegin í einum risastórum universitetsdepli. Bæði Setrið, Lær­ araskúlin, Pedagog­ skúlin, Sjúkrasystra­ skúlin, partar av Handilsskúlanum og Vinnuháskúlin. Hetta sigur Jóan Pauli Joensen, rektari á Fróðskaparsetrinum ÚtbÚgving Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Mynd: Jens Kristian Vang Jóan Pauli Joensen, rektari á Fróðskaparsetri Føroya, sær stórar møguleikar fyri sær, velja vit at leggja allar hægri útbúgvingar saman í ein stóran depil úti í Markna­ gili. Bæði Setrið, Lærara­ skúlan, Pedagogskúlan, Sjúkrasystraskúlan, partar av Handilsskúlanum og Vinnuháskúlan. Nógv bendir á, at stóru miðnámsútbúgvingarnar fara at liggja í Marknagili framyvir. Rektarin á Fróð­ skaparsetrinum, Jóan Pauli Joensen heldur, at vit eisini áttu at savnað allar hægri útbúgvingarnar í sama umráði, nevniliga á stóra grundøkinum, sum Fróð­ skaparsetrið ræður yvir við Marknagilsvegin. Jóan Pauli Joensen sigur við Sosi­ alin, at til ber at byggja eitt stórt campus við Marknagil, sum slík universitetsøki verða rópt á altjóða útbúgv­ ingarmáli. Rópti varskó Afturvendandi kjakið um Føroyar sum útbúgvingar­ paradís spretti enn einaferð í síðstu viku, tá ið vantandi fólkavøksturin og undirskot­ ið á kvinnum var á bredd­ anum her í blaðnum. Í hes­ um sambandi rópti eitt nú Marita Rasmussen, stjóri í Vinnuhúsinum, varskó og staðfesti, at alneyðugt er við einum rættiligum uni­ versiteti, skulu vit standa okkum í altjóða kappingini um útbúnu arbeiðsmegina. Jóan Pauli Joensen, rekt­ ari, greiðir frá, at Vinnuhús­ ið fyrr hevur víst á tørvin á gransking í Føroyum. Og hann fegnast um, at nýggi stjórin í Vinnuhúsinum beinleiðis leggur upp til, at vit fáa eitt stórt universitet beinanvegin. Góður vilji Rektarin var eisini millum áhoyrararnar í tinginum herfyri, tá ið uppskotið um nýtt Fróðskaparsetur varð lagt fram. Orðaskiftið snúði seg um eina samanlegging av núverandi Fróðskapar­ setri, Læraraskúla og Sjúkra­ røktarfrøðiskúla. ­ Tað, sum slóð meg var, at øll tingfólk, sum tóku orðið, vóru sera positiv mót­ vegis hesum nýggja stovni, sigur Jóan Pauli Joensen, sum sjálvsagt harmast um, at málið datt niðurfyri á hesum sinni. ­ Men við teirri fatan, sum politikararnir tykjast hava, er einki at ivast í, at málið skjótt kemur fyri tingið aftur, sigur rektarin á Fróðskaparsetrinum við Sosialin. Ikki bara bygningar Men eitt er at byggja eitt stórt universitet. Sjálvandi eiga vit eisini at gera okkum greitt, hvørjar útbúgvingar vit ynskja at bjóða. ­ Samanleggingin vil geva stórar møguleikar at uppstiga lærugreinir á Lær­ araskúlanum, eitt nú í teim­ um pedagogisku og sálar­ frøðiligu lærugreinunum. Kunnu vit fáa 1 árs­læru­ greinir á universitetsstigi, so fáa vit fleiri kombinatións­ møguleikar á bachelor­ støði. Jóan Pauli Joenen vísir á, at undir orðaskiftinum í tinginum spurdu tingfólk, hví Vinnuháskulin ikki eisini hoyrir saman við nýggja universitetinum. ­ Sambært Mentamála­ ráðnum er tað eisini ætlanin, men tað kemur í næsta umfari, sigur Jóan Pauli Joensen. Eftir er so Handilsskúlin, sum partvíst er miðnáms­ skúli og partvís hægri læri­ stovnur. ­ Her átti at borið til at uppstiga partar av Handils­ skúlanum, so teir komu upp á universitetsstøðið, og lagt henda partin saman við setr­ inum, sigur rektarin, sum heldur møguleikarnir vera fleiri. Kann ikki vera minni Rektarin heldur tað vera alneyðugt, at vit brúka resursir uppá eitt størri universitet, tí sum er, kann Fróðskaparsetrið næstan ikki vera minni. ­ Í flestu førum er bert ein lærari í hvørjari læru­ grein. Og er ein lærari burt­ urstaddur, til dømis í sam­ bandi við sjúku, má undir­ vísingin leggjast niður, tí ongin er at taka yvir, sigur Jóan Pauli Joensen, sum eisini vísir á, at skal eitt slíkt universitet gerast veru­ leiki innan 10 ár, er neyðugt at fara undir hetta sum skjót­ ast. Risa-universitet innan 10 ár Khader skal venda gongdini Nýggi danski flokkurin Ny Alliance, har Naser Khader er formaður, hevur verið fyri støðugari afturgongd, siðani flokkurin varð stovnaður í fjør. Byrjanin hjá flokkinum var flúgvandi, men tað minkaði bara burtur av undirtøkuni, og serfrøðingar hava kallað valstríðið hjá flokkum vanlukkuliga. Nú ætlar flokkurin at venda gongdini, og tað skal millum annað gerast við trimum nýggju spin­doktarum, sum skulu standa samskiftinum hjá flokkinum við almenningin. Teir báðir fyrstu spin­doktararnir hjá flokkinum eru fara úr sínum størvum. Jólasvimjing væl umtókt Dagarnar millum jól og nýggjár vitjaðu eini 250 fólk í svimjihøllini dagliga, og tað er, sambært heimasíðuni hjá Klaksvíkar kommunu, væl meiri enn vanligt. Sum heild var jólamánaðurin góður hjá svimjihøllini, tí tilsamans 5000 fólk vitjaðu har tá. Klaksvíkar kommuna upplýsir á heimasíðuni, at tey í næstum fara at skipa fyri ymsum tiltøkum í svimjihøllini. Millum annað verður Virkishúsið partur av onkrum tiltaki, umframt at høllin eisini fer at verða brúkt í samband við Torradagarnar síðst í februar. Kappingin um tey lesandi er hørð í hesum døgum. Danska blaðið, Weekend­ avisen, staðfesti í grein í oktober 2007, at altjóða útbúgving í dag er ein milliardforrætning, har serliga EU londini, USA og Kanada kappast um at draga at sær lesandi ung­ dóm úr øllum heiminum. Á leið 2,5 milliónir fólk í ferð við at taka eina útbúgving í einum øðrum landi enn teirra egna, og metingar siga, at í 2025 verður talið 7,2 milliónir. Orsøkin til at lond ynskja útlendsk lesandi er bæði fyri at fáa góðar heilar til landið og at fasthalda bestu heilarnir, sum landið hevur. Síðani álopið 11. septem­ ber er talið av altjóða les­ andi fallið í USA, meðan Kina av álvara er farið inn í kappingina um tey lesandi. Hetta hevur avleiðingar fyri USA ­ bæði búskaparliga og intellektuelt, og tí er ein stór lýsingarherferð sett í verk fyri at fáa serliga kines­ isk lesandi at koma til USA at lesa. Greinin í Weekendavisen staðfestir, at í kappingini um tey lesandi nyttar ikki at brúka tjóðskaparligan trú­ skap sum eitt amboð, tí unga ættarliðið er globalt. Øll verðin liggur opin fyri teimum, og tey velja at fara, har besta tilboðið er. Kapp­ ingar­parametrini mugu tí vera faklig dygd, fjølbroytt útboð og livandi sosialt kampuslív. ­dh­ Hørð kapping um altjóða ættarliðið Búskaparráðið gav í 2005 út eina temafrágreiðing um tøkniliga menning og væl­ ferð, har tey leggja stóran dent á samfelagsliga týdn­ ingin av útbúgving, eisini á universitetsstøði. Sagt verð­ ur, at útreiðslur til gransking og menning eru at rokna sum íløgur í vitan, sum kann brúkast til at skapa nýggja tøkni og effektivari hættir at brúka verandi kapitalapparat. Tí er sannlíkt at øktar út­ reiðslur til gransking og menning viðføra størri bú­ skaparvøkstur. Frágreiðingin sigur, at um politiska strategiin, sum hevur til endamáls at økja búskaparvøksturin, skal eydnast, so er neyðugt at raðfesta útbúgving fremst. Longri meðal skúlatíð økir produktivitetin hjá arbeiðs­ megini, og økir bæði lønina hjá tí einstaka og hjá arbeiðs­ fjøldini undir einum. Staðfest verður eisini, at vit í løtuni ikki hava lutfals­ ligar fyrimunir í vitanar­ tungum framleiðslum, hel­ dur ikki innan fiskafram­ leiðslu. Skulu vit flyta okk­ um frá veiðumentan og til­ feingisvinnum til vitanar­ tungar vinnur, so er tí neyð­ ugt við vitan og førleikum. Samstundis væntar Bú­ skaparráðið, at eitt størri útboð av fólki við gransk­ ingarførleikum helst fer at økja áhugan hjá fyritøkum – føroyskum og útlendskum – at seta ígongd gransking­ arvirksemi í Føroyum. Og harvið fleiri klókum heilum at velja Føroyar sum land­ ið, har tey leggja sína orku, vitan, kreativitet og skatta­ pengar. ­dh­ Útbúgving skapar vøkstur Meðan alt bendir á, at stóru miðnámsútbúgv­­­ingarnar framyv­­­ir v­­­erða at finna í Marknagili, heldur Jóan Pauli Joensen, rektari á Fróðskaparsetrinum, at allar hægri útbúgv­­­ingar eisini áttu at búleikast í Marknagili