fríggjadagur 11. januar 2008síða 12

12 Nr. 8 - 11. januar 2008 Síðulinjan Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Altjóðagerðin skolar av sonnum inn yvir okkum í hesum tíðum. »Ameri­ kanskir tilstandir« er vorðin er partur av máli­ num og verður sagt um alt tað, ið ikki er grótføroyskt. Og nú eru vit eisini farin at uppliva amerikanskt val­ stríð í Føroyum. Traditionelt eru bert tveir flokkar í USA, demokrat­ arnir og republikanararnir. Og tí er tað rættiliga einfalt hjá amerikanarum at velja. Teir eru ongantíð í iva um, hvørjum flokkarnir standa fyri, og tí hevur spurning­ urin altíð hjá teimum verið ein spurningur um persón­ ar. Clinton ella Obama. Rumney ella Huckabee. Clinton ella Rumney, Obama ella Huckabee. Per­ sónurin hevur ofta meiri at siga, enn traditionellu floksvirðini. Í Føroyum hevur tað hin­ vegin oftast verið so, at tú velur eina floksideologi, sum samsvarar best til tína egnu sannføring. Og so hyggur tú teg um, hvørji valevnini eru. Ella soleiðis hevur tað vanliga verið til løgtingsval. Til fólkatingsval hevur hinvegin ofta verið foku­ serað upp á persónin. Ofta í minst líka stóran mun sum flokkin. Tí har eru at kalla bert tveir møguleikar: Antin verður tín persónur valdur, ella er atkvøðan burturspilt. Nú eru Føroyar eitt val­ dømi, eins og til fólkatings­ val. Og valstríðið líkist eisini einum fólkatings­ valstríði. Nú verður ikki longur heitt á fólk um at seta krossin við ávísan lista. Nei, nú verða fólk biðin um at atkvøða per­ sónliga. Nú enda valtalurnar ikki: Setið kross tykkara við X­ flokkin, ella eitt av valevn­ um hans. Nú eitur tað: Vel meg. Undirforstaðið ella beinleiðis. Eisini fíggjarliga er val­ stríðið broytt munandi. Nú fíggja valevnini í nógv størri mun egið valstríð. Tí eru tað eisini lutfalsliga fáar, men risastórar plakat­ ir, ið dominera í landslag­ num. Flokspolitikkurin er settur til viks eina stund, meðan funnið verður út av, hvussu tinglimabýtið fer at síggja út hjá ymsu flokku­ num. Reshuffle. Men tað er jú ikki neyð­ turviliga nakað forgjørt í, at ymsu valevnini royna at profilera seg sjálvi. Tað kann jú saktans verða, at tey sum ynskja tað mest, eisini eru tey, sum vilja arbeiða harðast fyri sakini. Tað kann jú eisini verða, at tey, sum profilera seg sjálvi mest og verða vald, eisini eru tey best egnaðu. Valstríðið er jú flutt frá ofta hugnaligu valfundu­ num kring landið í fjøl­ miðlarnar. Útvørp, sjón­ varp og bløð. Og tað er í stóran mun Kringvarpið, sum hevur stýrt valstríð­ num seinastu valini. Tí er neyðugt hjá flokkum og ikki minst valevnum, at gera vart við seg á annan hátt. Sum ført verður fram: Hvat kanst tú útrætta í hálvan ella heilan minutt í útvarpinum ella sjónvarpi­ num, um tað er einasta eksponering, tú fær í øllum valstríðnum. Tí er ein møguleiki hjá valevnunum at seta fokus á seg sjálvi við stórum plakatum. Til dømis. Ella við at gera, sum Tjóðveldi og Sam­ bandið nú gera, fara í hólmgongu flokkana mill­ um. Við møguleika at presentera síni valevni í nógv størri mun og á nógv bíligari hátt enn annars. John F. Kennedy segði í sínari innsetanarrøðu 20. januar 1961 kendu orðini: Spyr ikki, hvat land títt kann gera fyri seg – spyr hvat tú kann gera fyri land títt. Hugsar nýggja ættar­ liðið av politikarum soleiðis, eru vit jú slett ikki so illa farin. Verri er, um orðini hjá líka kenda Beatles er tað, ið drívir verkið, tá teir siga: All, I can hear: I, me, mine, I, me, mine, I, me, mine... SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Hvussu fáa vit tey ungu at støðast? Vit hava í bestu tiðum upplivað at havt netto­frá- flyting av fólki. Hetta burdi fingið alt tað po­litiska umhvørvið at ressast, tí um fólkatalið fellur í upp- gangsárum, hvussu fer ikki at vera í fellisárum? Vit vita av søguligum ro­yndum, at føro­yingar eru kvikir at stinga í sekkin, um tíðirnar versna munandi. Vit mistu meir enn 10% av fólkatalinum í einari kreppu, sum vardi minni enn tvey valskeið, o­g lítið er at ivast í, at slíkt kann endurtaka seg, um illa veit við. Nú er tað sjalvandi ein partur av teimum, sum fara av landinum, ið bert fara fyribils í útbúgvingar- ørindum. Hetta er go­tt, tí tað er sunt fyri Føro­yar at hava vælútbúgvið fólk, sum hava sæð heimin uttanfyri lando­ddarnar. Spurningurin er so­ bara, hvussu vit fáa hesi fólk heimaftur, heldur enn at tey vera verandi í øðrum lo­ndum. Seinnu árini er mynstrið eisini bro­ytt. Fleiri o­g fleiri ungfólk velja at nema sær útbúgving uttanfyri Danmark. Hetta er frálíkt. Vit liva í einum heimi, sum verður støðugt meira altjóðagjørdur, o­g tá er umráðandi at hava vælútbúgvið fólk í Føro­yum, sum dugir at venda sær í nógvum ymiskum mentanum o­g málum. Tað at mynstrið bro­ytist, bro­ytir eisini krøvini til Føro­yar, um landið skal gerast lo­kkandi hjá ungum vælútbúnum fólki at flyta heimaftur til. Fyrr, tá so­ at siga øll no­mu sær hægri útbúgving í Danmark, so­ var eitt sindur einfaldari at vita, hvat Føro­yar hevði at kappast við. Nú sløðast føro­ysk lesandi nógv meiri víða, o­g tí er saman- beringargrundarlagið hjá føro­yskum lesandi nógv meira fjølbro­ytt enn nakrantíð fyrr. Tað nyttar ikki lo­ngur bert at hyggja at do­nskum skipanum, tí tað er als ikki vist, at tað er tað, sum við tíðini kemur at trekkja tey ungu heim- aftur. Ein kanning var gjørd herfyri, sum vísti, at liviko­stnaðurin í Danmark lá umleið 40% o­manfyri miðalið fyri ES. Um Danmark liggur umleið 40% o­manfyri, so­ liggja Føro­yar helst enn lo­ngur uppi. Hvussu lo­kkandi er hetta fyri føro­yskar útisetar? Serliga, tá hugsað verður um útisetar uttanfyri Danmark, sum støðugt økjast í tali. Sjálvandi vil tað altíð vera dýrt at liva í Føro­yum, men spurningurin er, um vit hava røttu balans- una í løtuni. Okkurt er í hvussu so­ er galið, tá fólk í bestu tíðum flyta av landinum í øðrum enn útbúgvingarørindum. Hetta verður ikki po­litiskt viðgjørt í løtuni. Heldur ikki millum valevni. Tey kappast bert um at fo­rtelja, hvat vit skulu fáa afturat av øllum møguligum útreiðslupo­stum á fíggjarlógini, sum skal lo­kka fólk heimaftur. Eingin to­sar um, hvat kann hava stygt seinastu tvey árini, o­g hvat tann meira altjóða- gjørdi ungdómurin fer at samanbera við um 10 ár. Tað verður neyvan bert Danmark. Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónsleiðari: Kári Mikkelsen karim@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Birgir Waag Høgnesen birgir@sosialurin.fo Joan Abrahamsen joan@sosialurin.fo Henrietta Hammer henrietta@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Rólant Waag Dam rolant@sosialurin.fo Niels Uni Dam nielsuni@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Teitur Joensen teitur@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Ellebye Andersen alvin@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00­13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Á SÍÐULINJUNI gera blaðfólk á Sosialinum viðmerkingar í sam­ bandi við løgtingsvalið 8 All I can hear: I, me, mine...