týsdagur 15. januar 2008síða 18

18 Nr. 10 - 15. januar 2008 tíðindi Útbúgvingin hjá lærarum Ætlanin er at læraraútbúgv­ ingin verður umskipað til eina bachelor útbúgving. Ynskið hjá Føroya Lærara­ felag er, at ein 5 ára kandi­ datútbúgving verður viðtik­ in beinanvegin og fer í gongd í 2009 – við samsvar­ andi lønarlagi sum aðrar kandidatútbúgvingar. Hvør er tykkara støða til hetta? Fólkaflokkurin tekur und­ ir við uppskotinum, sum landsstýrismaður floksins legði fram á ting 2. nov. 2007, og í uppskotinum er møguleikin opin fyri bæði BA og MA innan allar út­ búgvingar. Spurningurin um, hvussu læraraútbúgv­ ingin skal skipast í fram­ tíðini, hoyrir heima í tí nýggju lógini, sum skal gerast um læraraútbúgving­ ina. Álitið er hálvt annað ára gamalt, og í hesum dynamisku tíðum er talan um langt tíðarskeið. Fólka­ flokkurin er sjálvandi opin fyri spurninginum, um hetta skal takast upp til nýggja viðgerð, og harvið at hyggja uppá, um MA møguleikin skal takast við nú beinanvegin. Ætlanin hevur verið, at nýggj lóg um læraraútbúgving skuldi samtykkjast í vár, soleiðis at tey lesandi, sum verða upptikin í summar, skuldu útbúgvast sambært tí nýggju lógini. Spurningurin er, um hetta nú er realistiskt, men Fólkaflokkurin vil arbeiða fyri, at hetta verður framt sum skjótast. Hvussu halda tit so, at lærararnir í føroyska fólka­ skúlanum eiga at verða útbúnir og uppstigaðir? Hægri útbúgvingar bera mangan hægri løn við sær, men lønarspurningurin verður avgjørdur millum lønardeildina hjá Fíggjar­ málaráðnum og Lærara­ felagið, og vit halda ikki, at tað er rætt at viðgera ein slíkan spurning beint upp undir val. Býtið millum land og kommunu Føroya Lærarafelag saknar eina greiða útmelding um, hvat politisku flokkarnir vilja, tá ið tað snýr seg um býtið millum land og komm­ unu á skúlaøkinum. Ganga tit inn fyri 6­7 tvingaðum kommunalum økjum, og at hesi økini umsita fólkaskúlan fult og heilt? Fólkaflokkurin gongur inn fyri greiðum uppgávu­ og ábyrgdarbýti millum land og kommunur og held­ ur, at fleiri uppgávur skulu flytast frá landinum til kommunurnar at umsita. Eldraøkið og fólkaskúlin skulu vera tey fyrstu. Flokk­ urin vil tó ikki tvinga komm­ unurnar saman, men mælir til, at tað í øllum førum verða skipað skúlaøki, har øll undirvísingin í økinum verður samskipað. Um so er, hvørja tíðaráset­ ing seta tit á, at hetta skal verða framt? Hetta skal verða gjørt í næsta valskeiði. Stórir og smáir skúlar Í Føroyum eru 57 fólka­ skúlar, nógvir teirra eru smáir. Hvør er tykkara støða til skúlastøddir, og eftir hvørjum leisti eiga skúlar at verða samanlagdir, um so er, at teir skulu tað? Hetta við smáum og stór­ um skúlum er ein trupul spurningur. Hóast best er, at eindirnar eru rímiliga stórar, ber ikki til at siga, at smáir skúlar ikki eisini kunnu vera góðir. Tí heldur Fólkaflokkurin, at skúlaøk­ ini sjálv skulu gera av, hvørjir skúlar skulu verða nýttir, og hvørjir ikki – eis­ ini um tað skulu vera stórir skúlar ella bæði smáir og stórir í einum øki. Lærar­ arnir verða settir í økinum og kunnu tískil undirvísa í øllum skúlunum í økinum. Vilja tit stuðla kommunum í sambandi við bygging av nýggjum skúlum, ið eru úrslit av samanleggingum? Fólkaflokkurin heldur, at vit skulu halda fast við, at kommunurnar byggja og gjalda sínar skúlar sjálvar – her eigur ábyrgdarbýtið eisini at vera greitt. Tá ið talan er um saman­ legging – eru tit sinnað at varðveita verandi tímajátt­ an, hóast skúlar verða lagd­ ir niður, hetta so at fleiri lærarar vera til t.d. yngru árgangirnar? Ella hugsa tit samanlegging bara við spar­ ing fyri eyga? Fólkaflokkurin hugsar ikki um samanlegging bert við sparing fyri eyga, tí eingin ivi er um – serliga tá ið vit hugsa um PISA­kann­ ingina – at okkum tørvar at endurskoða fleiri ting í skúlaskipanini. Tí eru vit til reiðar at viðgera spurningin, um tað ikki er rætt at varðveita verandi tímajáttan, hóast ­ ella kanska sum við­ urlag fyri at skúlar verða niðurlagdir. Men tað kundi verið so nógv annað, ið tímajáttanin eisini kundi verið nýtt til. Spurningurin um tímabýtið verður altíð aktuellur, og tað kann ikki roknast við, og eigur ikki at verða roknað við, at vit eina ferð med alla fara at finna fram til tað rætta tímabýtið. Hetta eigur at vera støðugt samrøðuevni í skúlanum – eisini millum Lærarafelagið, Mentamálaráðiå, lands­ stýrismannin og ta politisku skipanina! Næmingar við serligum tørvi Fólkaskúlalógin ásetir, at fólkaskúlin er fyri øll – sama hvønn tørv næming­ urin hevur. Veruleikin er, at í fólkaskúlanum eru nógvir næmingar við serligum tørvi, sum ikki fáa nøktandi undirvísing. Hvussu skipa vit fyri, at tey veiku í okkara skúla, atferðartruplir næm­ ingar og onnur við serligum tørvi fáa eitt nøktandi skúla­ tilboð? Alt eigur at verða gjørt fyri, at eisini tey veiku, at­ ferðartruplir næmingar og onnur við serligum tørvi fáa góð skúlatilboð. Fólka­ flokkurin vil halda fram við arbeiðinum, sum okkara landsstýrismaður hevur sett í verk á hesum økinum. Tær sernámsfrøðiligu tænastu­ eindirnar, NSR­tænastan, skal fáast at virka um alt landið. Royndirnar í Eyst­ uroynni, har tænastan fyrst fór at virka, hava verið stak góðar. Endamálið er, at foreldur skulu kunna venda sær hagar og fáa alla ta hjálp, ið tørvur er á. Síðsta vár vórðu fleiri lógarbroytingar gjørdar, sum miða ímóti, at tey veiku, atferðartruplir næm­ ingar og onnur fáa nøktandi skúlatilboð. Heimilað er nú eisini at seta á stovn serligt skúlatilboð fyri næmingar­ við atferðar­ o. ø. trupul­ leikum. Arbeiðast skal víð­ ari við hesum. Eiga næmingar at verða býttir upp eftir førleika, evn­ um, atferð ella øðrum? Útgangspunktið er, at næmingurin hoyrir til flokk­ in, men tað er ofta komið fram – eisini í PISA­niður­ støðuni – at bæði fakliga veikir og fakliga sterkir næmingar fáa ov lítlar avbjóðingar. Tí er lógar­ broyting gjørd, sum gevur møguleika fyri at skipa bólkar, so næmingar fáa hóskandi undirvísingarligar avbjóðingar. Hetta kunnu vera næmingar, sum eru á sama fakliga stigi, ið kunnu stimbrast í einum øðrvísi samansettum bólki, enn flokkurin er. Men næmingar kunnu í mesta lagi helvtina av undirvísingartíðini fáa undirvísing í bólkum uttan fyri flokkin. Endamálið við øllum hesum má vera, at øll fáa hóskandi undirvísingar­ ligar avbjóðingar. Útbúgvingin hjá lærarum Ætlanin er at læraraútbúgv­ ingin verður umskipað til eina bachelor útbúgving. Ynskið hjá Føroya Lærara­ felag er, at ein 5 ára kandi­ datútbúgving verður viðtik­ in beinanvegin og fer í gongd í 2009 – við samsvar­ andi lønarlagi sum aðrar kandidatútbúgvingar. Hvør er tykkara støða til hetta? Sambandsflokkurin tekur undir við eini 5 ára kandi­ datútbúgving fyri at lyfta fakliga undirvísingarstigið. Samstundis er neyðugt at verandi lærarar fáa møgu­ leikar fyri eftirútbúgving í nógv størri mun enn í dag! Lønin vil altíð verða ein samráðingarspurningur millum arbeiðsgevara og arbeiðstakara, og politiskt verður ikki lagt seg út í tann partin. Útbúgvingin hjá lærarum Ætlanin er at læraraútbúgv­ ingin verður umskipað til eina bachelor útbúgving. Ynskið hjá Føroya Lærara­ felag er, at ein 5 ára kandi­ datútbúgving verður við­ tikin beinanvegin og fer í gongd í 2009 – við samsvar­ andi lønarlagi sum aðrar kandidatútbúgvingar. Hvør er tykkara støða til hetta? Javnaðarflokkurin hevur sett sær fyri, at læraraút­ búgvingin skal vera á kandi­ datstøði. Tað hava vit eisini sett í valskránna fyri løg­ tingsvalið 2008. Tó ásanna vit, at tað tekur tíð at upp­ byggja slíka útbúgving, tí tað tekur tíð at fáa kvali­ fiseraðar undirvísarar á Fróðskaparsetur Føroya, har Læraraskúlin verður ein deild. Okkara fyrimyndir í hesum eru finsku og ís­ lendsku læraraútbúgving­ arnar. Við hesum fáa vit lærarar við høgum fakligum førleika og harvið eisini virðing um fakið. Býtið millum land og kommunu Føroya Lærarafelag saknar JAVNAÐARFLOKKURIN Skúli o at byrg FÓLKAFLOKKURIN PISA: Topp 10 innan 10 ár ÚtbÚgving Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Heimasíðan hjá Skúlablaðnum hevur verið væl vitjað og endurgivin seinastu dagarnar. Orsøkin er tann, at blaðið hevur lovað politisku flokkunum framat at siga sína áskoðan um fólkaskúlan. Við loyvi frá blaðnum prenta vit her svarini frá flokkunum. Av tí at tilfarið er somikið rúgvismikið, verða nakrir av flokkunum eisini prentaðir í morgin. Sambært skúlablaðnum, hevur blaðið sett flokkunum nakrar spurningar á økjum, sum tey halda vera sera týdningarmikil hjá næstu samgongu at fáa loyst. Tilfarið er skipað soleiðis, at flokkarnir svara stutt og greitt. Skúlablaðið sigur, at stevnuskráirnar nevna nógv av hesum viðurskiftum, men eru ofta orðaðar soleiðis, at tær eru lítið ítøkiligar. ­ Vit skulu heilt ítøkiliga vita, hvat hesir flokkarnir standa fyri og hava sett sær fyri at fremja, koma teir í samgongu, sigur Skúlablaðið, sum er at finna á skulabladid.fo. Flokkarnir um fólkaskúlan SAMBANDFLOKKURIN Størri s ligar og