týsdagur 29. januar 2008síða 15

Nr. 20 - 29. januar 2008 15 Í 60 ár hava vit hoyrt somu plátu frá loysingafólk­unum, teir vita helst ik­k­i, hvussu plátan sk­al vendast, og tísk­il mega vit hoyra tað sama lagið ár undan ári, og tað ljóðar soleiðis: “Í Føroyum sk­ulu føroyingar ráða “ Eru tað ik­k­i bara føroy­ ingar, sum manna ok­k­ara lógevandi ting – løgtingið? Ok­k­ara landsstýri, øll ok­k­ara bý­og bygdaráð og allar ok­k­ara leiðslur innan tað almenna og privata? Gamaní, onk­ur dani er at finna í ok­k­ara umsiting, men k­ortini ik­k­i í nær námind so nógv sum føroyingar, ið starvast innan donsk­u umsitingina. Føroyingar hava umboðan og atk­vøðurætt í dansk­a fólk­a­ tinginum, meðan danir hava k­vørk­i umboðan ella atk­vøðurætt í ok­k­ara løgtingi, so her er niðurstøðan greið: Í Danmark­ ráða føroy­ ingar og danir saman við grønlendingum, men í Føroyum eru tað bert føroyingar sum ráða. Øll eru sjálvstýrishugað! Í 60 ár hevur staðið ok­k­um í boði at fara úr verandi samrík­i, og eingin k­ann forða ok­k­um í at loysa. Heimastýrislógin røk­k­ur lík­a at loysingini, og nýsk­ipanaruppsk­otið hjá Sambandsflok­k­inum røk­k­ur eisini lík­a at loysingini. Við hesari vitan k­ennist tað bæði løgið og ósk­iljandi at lesa og hoyra, hvussu polit­ ik­k­arar, samfelagsfrøðingar og serliga fjølmiðlar fram­ haldandi flok­k­a allar før­ oyingar í sjálvstýris­ og sjálvsbjargnishugað. Slík­an málburð k­undi tú brúk­a í 1930 men als ik­k­i í dag. Hetta minnir ik­k­i sørt um royndirnar at flok­k­a føroyingar í k­ristnar og ók­ristnar politisk­ar flok­k­ar. ABC­samgongan gjørdi munin meira við sjálvstýri og sjálvsbjargni enn ful­ veldissamgongan, hóast hon var mannað við tveimum samrík­isflok­k­um, men k­ortini verður nú aftur rópt eftir eini loysingasam­ gongu, sum í sek­s ár prógvaði, at hon als ik­k­i megnaði at geva ok­k­um størri sjálvstýri ella størri sjálvbjargni. Tað munnu vera fá menn­ isk­ju, ið hava størri frælsi og sjálvræði enn føroyingar, men tað vil ik­k­i siga, at vit ik­k­i framhaldandi sk­ulu arbeiða fyri enn meira sjálbjargni, tí tað er nak­að sum allir føroyingar ynsk­ja. Blokkurin og yvirtøkur Í dag er eingin politisk­ur flok­k­ur ímóti at gera fleiri yvirtøk­ur, um tað verður gjørt við fullari gjaldssk­yldu. Besti háttur at tryggja og menna ok­k­ara vælferð, sjálvstýri og sjálvbjargni, er at fáa tær framdu yvirtøk­ur­ nar at virk­a, og síðan at yvirtak­a fleiri øk­ir, soleiðis sum tilsk­ilað í nýsk­ipanarupp­ sk­oti sambandsflok­sins. Tá mink­a vit við viðring um blok­k­in, og tá k­emur dagurin, har vit við fólk­aatk­vøðu sk­ulu velja millum rík­isfelags­ sk­ap, frælsanfelagssk­ap ella fulla loysing. Tann samgongan, sum best k­ann røk­k­a hesum máli er : B+C+D, men hon hevur í dag bert 15 tinglimir, og tisk­il er neyðugt at tak­a A ella E við, men ein B+D+E­ samgonga er eisini ein møguleik­i. Tíðindaskriv frá MFS Nærum allir politisk­u flok­k­arnir lovaðu undir valstríðnum altjóða universitet í Føroyum. Hetta fegnast vit í MFS um. Nú er at vóna at givin lyftir verða hildin. Vit heita á allar flok­k­ar, um at raðfesta hetta málið k­omandi valsk­eið, serstak­liga teir, sum sita og samráðast. Alneyðugt er at fáa hetta við í samgongusk­jalið. Hví universitet í Føroyum? Fróðsk­aparsetrið bjóðar útbúgvingar á universitetsstøði, men alneyðugt er at raðfesta Fróðsk­aparsetrið nógv hægri. Í fyrstu atløgu halda vit tað vera neyðugt at miðsavna allar útbúgv­ ingar og øll lesandi á einum stað. Tað fer at bera við sær, at vit k­unnu menna eitt rættuligt lestrarumhvørvið í Føroy­ um. Við hesum høvdu fleiri valt at lisið í Føroy­ um. Harvið verður størri grundarlag fyri at øk­ja um talið á útbúgvingum. Eitt universitet hevur stóran týdning fyri føroysk­a samfelagið. Her ber til at vísa á fleiri fyrimunir. Eitt nú gevur universitetið føroysk­um lesandi møguleik­a at tak­a útbúgving, ella ein part av útbúgvingini í Føroy­ um. Almenni og privati arbeiðsmark­naðurin k­ann nýta gott av hesum og hetta vil elva til, at fleiri høgt útbúnir føroyingar velja at nýta sínar førleik­ar í Føroyum. Altjóða universtitet = Fleiri ung í Føroyum + Fleiri útbúgvingar + Fleiri høgt útbúgvin fólk­ á arbeiðs­ mark­naðinum + Fleiri samstørv við útlendsk­ universitet + Fleiri møguleik­ar til sk­iftislestnað millum lond + Fleiri gransk­ingar­ møguleik­ar + Fleiri samstarvs­ møguleik­ar við vinnuna Samanumtik­ið fleiri møguleik­ar fyri alt samfelagið. Nøkur vallyfti Flest allir flok­k­ar hava lovað at menna hægri útbúgving í Føroyum k­omandi valsk­eið. Her ber til at lesa nøk­ur av vallyftunum: Fróðsk­aparsetrið verður ment til altjóða universitet, ið gransk­ar og undirvísir á altjóða støði í tøttum samstarvi við universitet og lærustovnar í grannalond­ unum og longri úti í heimi. Lesandi tak­a partar av síni útbúgving í Føroyum og aðrar partar uttanlands. (Tjóðveldi) Hægri útbúgvingar verða samsk­ipaðar í ein lærdóms­ og gransk­ingar­ miðdepil, Fróðsk­aparsetur Føroya. Tað sk­al tryggja samfelagnum og vinnuni viðk­omandi útbúgvingar á hægsta altjóða stigi, eins og gransk­ing verður rað­ fest og samsk­ipað á hægsta stigi. (Fólkaflokkurin) Fróðsk­aparsetrið lyftast á eitt altjóða støði. Guðfrøðilesandi uttanfyri Danmark­ javnsetast. (Miðflokkurin) Vit sk­ulu sk­ipa hægri útbúgving og gransk­ing í Føroyum. Málið sk­al vera, at øll sk­ulu k­unna byrja og enda vanligar hægri útbúgvingar í Føroyum. Føroysk­ar útbúgvingar sk­ulu vera so góðar, at útlendingar k­oma til Føroya at lesa. (Sjálvstýrisflokkurin) Gransk­ingarumhvørvið sk­al mennast, og teir uppløgdu møguleik­arnir sk­ulu dyrk­ast, t.d. bio­ tøk­ni, matvørur, havum­ hvørvi og k­limagransk­­ ing. Vinnuhásk­úlin sk­al gerast til ein altjóða hægri lærustovn við sjóvinnuútbúgvingum. Hægri fisk­ivinnuút­ búgving sk­al setast á stovn í Føroyum. (Sambandsflokkurin) Eru tað italiumenn ella pólendingar sum ráða í Føroyum? Trygvi F. guTTesen Lovað altjóða universitet í Føroyum APUVit og HeimaStýri – ritlinga heiti Ein roynd á surrrealistisk­um heimastýrisbeiti Fáfongdu fjøld tað at útgreina At EG aleina veit Hvat HVØRKI sk­al meina Listin undir trongum k­orum Helst tí er at finna í vesi­k­ummu­forum Samleik­an hvar finni EG hann Bjóði tí HVØRKI k­omm­ann Royni sum best MÍTT syntetisk­a mál Eitt sindur av filosofi – tó uttan sál Her er onk­i MÁL Sjálvt dansurin fer mær framvið Kansk­a mangli EG pli HVØRKI halt uppat og bið! PS: Týsk­i satirik­arin, Christoph Lichtenberg (1742­99) sigur: “Tá ein apa hyggur í ein spegil, k­ann eingin ápostul hygga út”. Ein heilsan til Apuvitið í vesikummuni hjá Carl Jóhan Jensen (Bókasíðan í Sosialinum 25.01.08) regin eikhólm viðmerkingar I Danmark­ er det grå terapi­ mark­ed vok­set betydeligt i de sidste 15­20 år og nu udbydes disse »grå« tilbud også udenfor landets grænser. Det er et helt ureguleret og privat område i Danmark­ og k­valiteten og det faglige indhold i uddannelserne til psyk­oterapeut er meget forsk­ellige både i indhold og i k­valitet. Ingen af dem er certificerede eller har nogen offentlig anerk­end­ else, ak­k­reditering, k­valitets­ sik­ring eller evaluering på nuværende tidspunk­t. Overvejer man at melde sig til et af de utallige tilbud vil jeg opfordre til at man ser sig rigtig godt for, fordi man er helt uden sik­k­erhed for k­valiteten i det faglige indhold og der er ingen uvildige k­lagemuligheder. Der er tidligere brugere, k­ursister og k­lienter som har k­ørt k­lageforløb over uddannelsessteder, de såk­aldte institutter og over psyk­oterapeuter som er registrerede medlemmer af den største brancheforening indenfor området Psyk­o­ terapeutforeningen som k­lart har overtrådt etik­, moral og faglighed, som den er besk­revet i foreningens vedtægter uden at det har haft nogen k­onsek­venser for dem og de indk­lagerede terapeuter og uddannelses­ steder fortsætter stadig deres virk­somhed og legi­ timerer sig med medlem­ sk­abet i Psyk­oterapeut­ foreningen MPF. Det er selvfølgelig helt uacceptabelt. Så derfor dette indlæg så læserne har mulighed for at orientere sig på et bredere, k­valificeret grundlag og set med en brugers øjne. Man har fra ministeriel side efter k­lager fra borgere startet et k­valitetssik­rings og evalueringsforløb i 2005, som resulterede i en pjece om k­valitetsk­riterier og et påbegyndt evalueringsforløb med Evalueringsinstituttet EVA og 10 tilmeldte uddannelsessteder. Dette forløb stoppede imidlertid på grund af ik­k­e nærmere besk­revne samarbejdsvansk­eligheder. Og det er ik­k­e blevet fulgt op på anden måde, end at ministeren har henvist uddannelsesstederne til selv at finde evaluerings­ muligheder, hvis de vil. Der er nu indledt et evalueringsforløb som Psyk­oterapeutforeningen har taget initiativ til med et firma Reflek­tor og 11 uddannelsessteder. Dette forløb vil jeg betegne som en discount­ udgave af det oprindeligt tænk­te og der vil stadigvæk­ ik­k­e være nogen uvildig k­lagemulighed for brugerne. Så området er ik­k­e blevet mindre gråt snarere mere siden 2005 hvor k­valitets pjecen blev udgivet. Der er penge at tjene for forholdsvis lavt uddannede og entreprenante mennesk­er og denne terapi og coaching k­ultur støttes af en nyliberal­ istisk­ tidstrende, hvor den k­ommercielle mark­eds­ gørelse breder sig ind over alle livsområder og hvor man blander management tank­egangen med new age inspireret nyreligiøsitet og forsk­ellige former for terapi, som er en del af tidsånden i mange miljøer. Det er selvfølgelig uaccep­ tabelt og slet ik­k­e pengene værd for den form for virk­­ somhed endsige etisk­, mor­ alsk­ og fagligt i orden ind­ enfor et humanisk­tist fag­ område som psyk­oterapi er. Man kan læse mere i bøgerne: Fra k­rise til k­aos af Annie Dick­mann www.annie­dick­­ mann. I Livets strøm av Chili Turell. Selvmål af Karen Lisa Salomon. Kritisk­e disk­ussioner af en grænseløs udvik­lingsk­ult­ ur red. Svend Brink­mann, Ce­ cilie Erik­sen k­valitetsk­riterier.dk­ Det grå terapimarked rykker til Færøerne sproglærer greTe liv Pedersen