fríggjadagur 8. juni 2001síða 5

8 Nr. 107 - 8. juni 2001 Nr. 107 - 8. juni 2001 9 gult8 cyan8 magenta8 svart8 gult9 cyan9 magenta9 svart9 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marjun Dalsgaard marjun@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Útgevari/uppseting: Sp/f Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Talvmeistarin, talvkongurin, talvkeisarin, telvarin av øllum telvarum í heimssøguni, Garri Kasparov kemur í dag til Føroya eftir innbjóðing frá Talv- sambandi Føroya. Hetta er ein stórhending, sum allir føroyingar – telvarar og ikki telvarar - eiga at geva gætur, ein stórhending, sum fer at geva tí annars virknu og blómandi talvítróttini her á landi ein rimmar íblástur sum seint verður gloymdur. Sterkasti og mætasti telvari í heimssøguni skal verða so hjartaliga vælkomin at vitja pinkutjóðina Føroya. Føroyingar eru takksamir fyri, at hann valdi at taka av júst hesi innbjóðingini, nú gravgangur er eftir honum at vitja øll heimsins lond. Tað er heldur einki minni enn eitt bragd, at tað hevur eydnast Talvsambandinum og her ikki minst ótroyttiliga formanni tess at fáa Talvkongan Kasparov at leggja leiðina til oyggjar okkara úti í Atlantshavi. Og hesum eiga tey tøkk og rós uppiborið fyri. Tað er ikki skeivt at samanbera slíka hending við, at Føroyar fingu vitjan av fótbóltssnillingum sum Pelé og Beckham ella stórmenni sum Mandela. Ein løgin samanbering vil onkur siga, men tá hugsað verður um ríku talvsøguna og hvussu nógva tíð eitt stórt tal av jarðarbúgvum uttan mun til landamørk, húðalit og átrúnað hava brúkt og brúka frammanfyri talvborðið, so er henda vitjan einki minni enn ein sensatión. Føroyingar eru góðir við sítt land, og tí harmar tað okkum at hoyra útlendingar siga, at teir hava ongantíð hoyrt um hetta landið og fólkið her býr. Tí frøðir tað okkum, tá fótbóltslandsliðið á útlendskum leikvøllum letur umheimsins eygu upp fyri lítla oyggjalandinum í Atlantshavi. Júst tað sama hava talvlandslið okkara gjørt. Tað at sjálvur heims- meistarin í talvi nú vitjar land okkara er eisini nakað, sum letur umheimsins eygu upp fyri Føroy- um. Vit ivast ikki eina løtu í, at henda vitjan verður við til at økja medvitanina í øðrum londum fyri Føroyum. Men allarfyrst fer hon at verða ein eggjan, ein íblástur , ja ein katalysatorur fyri tey mongu, sum hava alsk til hetta so ótrúliga fyribrigdið, sum talv er. Neyvan nakað spæl ella ítróttargrein hevur havt slíkar fastatøkur í fólki í allari í heimssøguni sum talv. Fyri ungdómsarbeiðið hjá eini ítrótt hevur tað so ómetaliga nógv at siga at kunna síggja “teir stóru og góðu” í heimligum umhvørvi. Tí er vitjan Kasparovs eins lívgevandi spíri fyri uppvaksandi ættarliðið av føroyskum telvarum eins væl fyri tilkomnar og rutineraðar telvarar. Men talv ella ikki, so er tað ein stórur heiður at fáa vitjan av hesum mæta telvara. Enn einaferð hjartaliga vælkomin, Kasparov. Vónandi fáa tygum nógvar góðar dagar her. Tøkk til tey mongu, sum hava stuðlað vitjanini. DAGSINS MEINING Sosialurin Hjartaliga vælkomin til Føroya, Kasparov VIÐMERKINGAR Atli Hansen Gøtu, á hvítusunnu 2001 Fríggjadagin í farnu viku legði so aftur ein menta- málaráðharri frá sær. Á tíð- indafundi beinleiðis varp- aður í loftmiðlunum slapp Tórbjørn Jacobsen sjálvur at gera leikpallin og at sita fyri borðendanum og geva sína frágreiðing um, hví hann hevði valt at taka hetta stigið. Og hansara einfalda frá- greiðing var, at ljóskastarin nú sum heild varð settur so nógv á persónin Tórbjørn Jacobsen, at hann skuggaði fyri politikkinum og mál- unum og at hann sum per- sónur soleiðis var vorðin ein trupulleiki. Og tí var besta loysnin helst at flyta skuggan (trupulleikan). Spennandi at síggja, hvat fer at koma undan, tá ið hetta hendir. Tórbjørn gav sum orsøk fyri sína uppsøgn, sum hann segði vera sína egnu avgerð, at kúlurnar í ov stórt mát vóru rættaðar móti høvdinum á Tórbjørn Jacobsen í staðin fyri mál- unum. Hetta kann komast av, at bert annað av hesum finst í veruleikanum – nevniliga Tórbjørn Jacob- sen. Og tí sleppur Tórbjørn ikki undan sum limur í einum flokki, ið bert hevur eitt herróp sum einasta punkt á skránni, at verða viðgjørdur saman við hin- um persónunum, ið ganga undan í herferðini. Ein flokkur, sum ikki hevur annað á skránni enn at rópa eftir ábyrgd fyri egnum landi – nakað sum vit onn- ur halda okkum inna í verki hvønn dag – ein tílíkur flokkur má dømast eftir teimum oddafiskunum, sum føra hetta kravið fram. Føroyingar mugu taka støðu til, um teir tora at fylgja hesum mnum, sum undir heitinum »ábyrgd« vilja bumba okkara búskap aftur í fornøldina, taka týð- andi ríkisborgararættindi frá okkum, kvetta ættar- og vinarbond og í tí heila tikið at ganga mótsettan veg, sum verðin rundan um okk- um. Nationalromantikkur sum útgangsstøði fyri tosi um ábyrgd er ikki nakar góður hornasteinur undir republikkini. Tí mugu føroyingar seta ljóskastaran á teir persónar, sum mynda Tjóðveldis- flokkin. Eg havi fyrr víst á, hvussu formaðurin og vara- løgmaður hevur slongt um seg við sínari trúgv uppá, hvussu tað fer at ganga okkum, tá ið vit fáa »á- byrgd av egnum landi«. Tá fer alt at broytast av sær sjálvum, tí sovorðið hevur ein innbygdan dynamikk í sær, at um vit bert fáa repu- blikkina, so dalar manna av himli. Og nú sóu vit so aftur henda sama formann og varaløgmann fyri opnum skíggja aftan á nevnda tíð- indafund fríggjadagin kunngera fyri øllum Føroya fólki, at hann hevði roynt at tosað landsstýrismannin í mentamálum frá at leggja frá sær, tí hann hevði av- rikað so nógv og hevði so nógv gott á skránni. Kanska vóru hetta bert krokudillutár frá formann- inum fyri ikki at fáa ein trupulleika afturat, nevni- liga tað at halda eitt lyfti yvir fyri einum fyrrverandi mentamálaráðharra um at lata hann sleppa fram at aftur, um hann varð reins- aður fyri ákærur ímóti hansara umsiting í sam- bandi við Sjónvarp Føroya. Og um hvítusunnuna hava vit so hoyrt, at heldur ikki hetta lyftið var hann førur fyri at halda. Øssur Winthereig hevði sama viðkomandi spurning til landsstýrismannin sjálv- an, um tað ikki var ein gøla hjá einum manni við so nógvum dygdum, sum hann sjálvur hevði víst á, at taka seg aftur. Hetta fekk landsstýrismannin at fetta sær á og smílast ikki sørt. Men føroyingar hava longu eftir 10 mánaðum í sessinum dømt Tórbjørn Jacobsen rangstaddan fleiri ferðir. Og fólk, sum hava vitjað í mentamálaráðnum, vita at siga um eitt levind og gang og eina vantandi fólkaligheit, sum fær hampafólk at fara á dyr aftur. Og hóast hetta hevur formaðurin í Tjóðveldis- flokkinum valt at verja sítt yndisbarn og vónað, at hann kann skinkla seg fram til valið uttan meira rok. Tjóðveldisflokkurin hev- ur eisini leverað samgong- uni ein fíggjarmálaráð- harra, sum sær tað sum sína fremstu uppgávu at flensa føroyingar í skatti og síðani at seta seg tungt á kassan. At krevja so nógv inn, at okkara fíggjarlóg hevur eitt yvirskot upp á uml. 600 mió. kr. er ørkymlandi og ivi kann vera um, hvussu lógligt hetta er. Nakað av hesum peningi hevði iva- leyst ligið betur í skatta- borgaralummunum. Proportiónirnar koma rættiliga fram, tá ið okkara fíggjarmálaráðharri letur tað vera ein trupulleika, um hann skal lata 3, 6 ella kanska 7 mió. kr. fyri at fáa eina skúlalóg førda út í lívið. Einki verður tosað um hetta er tað, sum skal til fyri at fáa føroyska skúlan at virka. Kanska er størsti trupul- leikin hjá øllum hesum tjóðveldismentamálaráð- harrunum, at teir ikki sjálvir sluppu at seta sítt navn undir eina skúlalóg, men at hetta varð gjørt av einum sambandsmanni, sum í búskaparliga truplum tíðum fekk væl meira á skafti á føroyska skúlaøk- inum enn allir hansara eftirmenn tilsamans – við 600 mió. kr. um árið at taka av á fíggjarlógini. Og hesin fíggjarmálaráð- harrin, sum Tórbjørn má finna seg í at verða av- myndaður saman við, var í Útvarpi Føroya herfyri og skuldi afturvísa talandi tøl- um frá einum av okkara fremstu búskaparfrøðing- um. Tað varð gjørt við argumentum sum: »langt úti«, »politiskt« og »at eitt rokniark tekur ímóti so mangum«. Jú, soleiðis var svarið frá okkara fíggjar- málaráðharra. Tí mást tú, Tórbjørn, finna teg í at verða við- gjørdur saman við hesum persónum, sum saman við tær ganga á odda fyri ein- um flokki, sum bert hevur nevnda herróp um »ábyrgd fyri egnum landi« á skránni. Men tit eru persón- arnir, sum royna at gera loysing og búskaparligan ørvitisskap til tað sama sum ábyrgd. Og her liggur tykkara trupulleiki. At sannføra føroyingar um hesa javnseting. Samgongan sær ikki út til at hava trupulleikar av framferðini hjá fyrrverandi mentamálaráðharra. Løg- maður lýsir frá summar- bústaðnum á Viðareiði, at Tórbjørn Jacobsen er ein litríkur persónur – kanska í so buldrasligur. Spurningurin til veljaran tykist at gerast alt meira einfaldur sum tíðin líður: Er tað ráðiligt at lata hesar stinga okkara framtíð út? Svarið er NEI. Tað er skilaleyst. Exit Tórbjørn Jacobsen Finnleif Guttesen Tvøroyri Trýr nakar av álvara, at verandi samgongan ikki hevði lagt seg út í eitt verk- fall? Hvør kann trúgva og taka orðini hjá hesum politikar- um fyri fult? Í sosialinum 24. mai 2001, skrivar formaðurin í Tjóðveldisflokkinum vøkur orð um, at teir virða og virka fyri rættindinum hjá fagfeløgunum. Hvar er trúðvirði? Er tað nakar, sum hevur fylgt við í kjakinum um samráðingar hjá fagfeløg- um tað sísta hálva árið, sum kann taka orðini hjá tjóð- veldisformanninum í álvara? Hvussu kanst tú trúgva hesum politikarum og sam- gongu, sum við Tjóð- veldisflokkinum á odda yvirhøvir ikki virða tey vøkru orð teir siga um virðing og rættindir. Teir sístu 4 mánaðir hevur samgongan við Tjóð- veldisflokkinum á odda, skúgva bæði virðing og rættindir til síðis í Brimla og Teista málinum. Undantakið um neyð- støðu í landinum hjá tjóð- veldisformanninum, heldur ikki í Brimla og Teista- málinum og eru orðini um virðing fyri fagfeløgunum tí bert orðageipan. Seinasta útspæl frá Tjóðveldisflokkinum Hergeir Nielsen valdur á ting í Suðuroy, vil tryggja Suðuroy í einari komandi grundlóg ímóti verkfallið, tí hann skilir ikki hví Suðuroyggin altíð blívur harðast rakt av einum verkfalli. At Hergeir Nielsen ikki skilir tað er væl skiljandi, men skulu suðuroyingar ikki hava loyvi til at fara í verkfall? Ella er tað norðoying- arnir, sum ikki kunnu fara í verkfall, tí so blíva suð- uroyingarnir harðast raktir? Ella skulu allir suðuroy- ingar gerast til tænastu- menn? Ella er tað bert teir, sum sigla við,- binda,- lossa/ lasta Smyril, sum ikki kunnu fara í verkfall? Livst so spyrst. UMMÆLI Eiler Hansen Hesi trý lýsingarorð siga hampuliga væl frá leygar- kvøldinum 26. mei í Losjuni í Gøtu. GRÓT borðreiddi enn einaferð við tí, sum vit kenna tey fyri, góðskutónleik fyri hvørt oyra – eisini peningaliga. Bólkarnir á plakatini vóru Jesus Band, Krit og Marigold. Umstøðurnar gjørdu tað tó so, at Jesus Band ikki var fullmannað, og tí var ein onnur loysn í hendi fyri tónleikararnar. Gittar- leikarin í Jesus Band fekk aftrat sær sjálvum trummu- leikararnar í ávíkavist Clickhaze og Marigold á trummu og bassi, og teir »jammaðu« eina løtu. Teir umbóru seg við, at teir ikki høvdu havt langa venj- ingartíð, men avrikið skammaðist ikki burtur. Talan var um »instru- mentalan« tónleik, sum hevði sínar røtur í tung- málminum. Tveir av tónleikarunum hava eina fortíð í tí stuttlivda, men sera væl umtókta Bingo, og tónleikurin teir tríggir spældu minti ikki sørt um áðurnevnda. Allir tónleik- ararnir framførdu tónleik á høgum støði, tað var ikki sørt, at øri sviin Yngwie J. Malmsten og John Petrucci úr Dream Theater hava gjørt sína ávirkan galdandi hjá unga gittarleikaranum. Áhoyrararnir – man kanska serliga gittarstreingirnir – fingu ein ”bita” av Jimi Hendrix. Sera gott og navnleysi bólkurin – skulu vit siga – slóg navnið fast og vit gleða okkum at hoyra meiri frá teimum. Næstir á palli vóru Krit, sum eru vorðnir eitt sindur kendir her á landi, við síni ørðvísi framferð á palli. Talan er um myrkan tónleik, sum tó vísir seg at vera sera inniligur og kensluborin. Sangarin skifti í fleiri songum brádliga frá illum gallrópi til Sangurin var sera melodiskur og hóskar sera væl til tón- leikaslagið. Um vit skulu nevna útlendskar bólkar at líkna teir við, kundi teir t.d. verið Marilyn Manson, HIM. Tónleikurin bar bráð av góðum hugflogi og tað er hugaligt at sita og lurta, tá tónleikarar hava gjørt sær ómak at vera ørðvísi og at gera tað teir gera væl. Fleiri temposkift og væl vald akkordskiftir, sum eisini hóskaðu sera væl til skýmliga tónleikaslagið. H u l d u t u n g m á l m u r . Tónleikararnir gera nógv við ”showið”. Annar gittar- leikarin var í síðum svørt- um kappa, hevði málað seg hvítan í andlitinum og hin gittarleikarin hevði málað sær ein grábrúnligan skort á andlitið. Ikki sørt av punk-anda var yvir teir. Síðani trinu Marigold á pallin. Besti háttur á lýsa tónleik teirra frá undirrit- aða sjónarmiði er, at tey spæla gásarholdsrokk. Tón- leikararnir geva seg heilt og forsangarin hevur eina rødd, sum fáum er beskor- ið. Marigold megnaði ótrú- liga væl at blanda eitt sindur av ”elektronika” inn í grungekenda rokk teirra. Í onkrum lagi var rútmu- maskinan at rokna sum krydd og í øðrum var hon, heldur hinvegin, tann berandi bulurin og hini leikførini krydd. Um vit eisini her skulu nevna bólkar, so lesarin hevur eina hóming av ”stílinum” kunnu vit nevna Skunk Anansie og Portishead, bara fyri at nevna tveir. Eins og hinir bólkarnir hava tónleikararnir í Marigold gjørt tónleikin sjálvi og tað er fløvandi at hoyra, hvussu væl ungu tónleikararnir duga at seta saman ljóð, tónar og rútmu í eina heilstoypta heild. Sjálv framførslan hjá Marigold var heldur einki at kimsa at. Tónleikararnir liva væl við í tónleikinum og tú fært kensluna av, at teimum dámar sera væl at spæla tónleik. Alt í alt eitt sera gott kvøld við hágóðsku tón- leiki. Grót skipaði so fyri, at áhoyrararnir kundu keypa sær sodavatn, te, kaffi og kakubita, so at á ein hátt var hetta ein rokk- kafe, um vit so kunnu siga. Tónleikasamtakið Grót, sum var stovnað á heysti í 1998, er eitt sera virkið felag, ið javnan hevur tiltøk av ymsum slagi. Felagið er farið í eitt vist samstarv við Norðurlandahúsið, og ætl- anin er, at onkur av gestunum á listastevnuni seinni í summar, gera sær eitt rend inn í Losjuna í Gøtu, sum í stóran mun er høvuðsstøðin hjá Grót. Ólavsøkukonsertin nærk- ast og tað verður spennandi at vita um hesir framúr áhugaverdu og dugnaligu bólkar fáa innivist. Vit vóna tað. TÍÐINDASKRIV Norðurlendski sam- starvs-felagsskapurin NRN hevur nú samtykt minstukrøv til zonu- terapiútbúgvingina og arbeiðir fyri felags út- búgvingar- og próv- tøkukrøvum í øllum Norðurlondum. Tíðindaskriv um sam- tykt á ársfundi hjá NRN, ”Nordic Reflexology Network”, við-tøka á fundi í Bergen 27 apríl 2001. 15 zonuterapeutar úr Danmark, Noregi, Svøríki og Føroyum hava, við útgangsstøði í skrivi frá danska skatta- málaráðnum og danska Toll & Skatt, viðtikið eina røð av minstu- krøvum fyri útbúgving- arstøðið hjá zonutera- peutum, sum virka í norðurlond-um. Tað, ið gongur fram av donsku krøvunum, er, at “Told og Skatte- styrelsen finder – efter at have spurgt Sunheds- styrelsen – at zonetera- peuter, der har gennem- gået følgende uddann- else kan anses for at udføre behandlinger, der hører under om-rådet anden egentlig sund- hedspleje”, (en beslut- ning som medførte, at de danske zonetera- peuter med virkning fra 1. juli 1999 blev moms- frie!) Donsku krøvini til útbúgvingina eru hesi: • Anatomi/fysiologi – 200 lektioner • S y g d o m s l æ r e / farmakologi – 100 lektioner • Z o n e t e r a p i / meridianlære/visuel diagnose – 255 lektioner • Kost- og vitamin- /minerallære – 30 lektioner • Biopati – 15 lektioner • Psykologi – 50 lektioner • Klinikvejledning/ klientbehandling – 10 lektioner Ialt 660 lektioner Við donsku reglunum sum útgangsstøði varð fylgjandi minstakrav viðtikið til allar zonu- terapiútbúgvingar í Norðanlondum: • Anatomi/fysiologi – 200 lektioner • Sygdomslære/ farma- kologi – 100 lektioner (Eller/og har bestået eksamen i de to nævnte fag med pen- sum er svarer til sygeplejerskeniveau i det pågældende land) • Zoneterapi/journal- føring (ud fra den orientalske filosofi/ journalføring) 255 lektioner • Ernæringslære: kost, vitaminer og mineral- er – 30 lektioner • Orientering om andre behandlingsformer – 15 lektioner • Psykologi & etik – 50 lektioner • Kliniktjeneste/prak- tisk erfaring – 50 zoneterapibehandling er fordelt på 10 for eleven ukendte klient- er • Det anbefales, at eleverne inden afslutt- et uddannelse har gennemgået kursus i førstehjælp • Orientering um zone- t e r a p i f o r s k n i n g (materialet er udar- bejdet af REIN Re- cearch Group) Ialt 650 lektioner ekskl. praktik Omanfyri nevnda verður hereftir at meta sum avgjørt minstakrav, og leggjast skal til merkis, at fleiri útbúgvingarstøð í løtuni hava undirvísing í fleiri øðrum fakum, sum relatera til út- búgvingina. Minsta- kravið verður at meta sum grundstøðið, sum ar-beiðast skal víðari frá, og liggur sum grund undir komandi felags norðurlendskum pen- sumkrøvum og felags próvtøkukrøvum. Soleiðis samtykt á fundi í Bergen 27 apríl 2001 av NFS, Norsk Forening for Sone-te- rapi, NNH, Norske Na- turterapeuters Hoved- organisasjon, ZTF, Zoneterapiforbundet i Sverige, SFRF, Svenska Fotzonterapi-Reflexo- logiforbundet, og FDZ, Forenede Danske Zone- terapeuter. Oda Andrea- sen, sum eisini er limur í FDZ, umboðaði Føroy- ar. VIÐMERKINGAR Verkfall og samgongan Jamm, huldutungmálmur og gásarholdsrokkur Felags norðurlendsk útbúgvingarkrøv til zonuterapeutar C M Y K 9 8