mánadagur 4. februar 2008síða 19

Nr. 24 - 4. februar 2008 19 tíðindi Føroysk bókaútgáva er í kreppu, sigur formaðurin í Føroya Lærarafelag. Nýggja samgongan vísir á týdningin av føroyskum bókum fyri samleika okkara og lovar bæta á økinum SamgonguSkjal Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Tjóðarsamleikin knýtir før­ oyska fólkið saman og er orsøkin til, at vit byggja land. Hetta staðfesta nýggju samgonguflokkarnir, men viðganga eisini, at hesin samleiki er undir trýsti. Tí skulu átøk gerast fyri at stimbra og menna tjóðar­ samleikan. Samgongan ætlar mest møguligt at fylgja teimum tilmælum, sum málstevnu­ nevndin setti fram fyri stuttum. Og serligur dentur verðurlagdur á at fáa til vega føroyskt ella føroyskað tilfar til børn og ung. Týðaragrunnur skal skip­ ast sum ein konta á fíggjar­ lógini, men verður umsitin av Mentanargrunninum. Viðtøkurnar fyri grunnin verða endurskipaðar soleið­ is, at hann verður rumsáttari og virkisøkið verður víðkað til fleiri listagreinir. Fíggjar­ lig menningarætlan skal eis­ ini gerast fyri grunnin sam­ svarandi tí tilmæli, sum gjørt var í upprunauppskot­ inum fyri grunnin. Magnus Tausen, formaður í Lærarafelagnum, kemur annars í nýggjari grein í skúlablaðnum við hvøssum atfinningum at førda skúla­ bókapolitikkinum. Hann staðfestir, at játtanin til Bókadeild Føroya Lærara­ felags hevur staðið í stað tey seinastu 20 árini. Játt­ anin er 1,1 millión um árið, men tá ið lønir og sam­ sýningar eru tvífaldað hesi árini, er støðan hjá Bóka­ deildini vónleys, sigur Magnus Tausen. Hann vísir á at bøkur hava avgerandi týdning fyri málmenningina, men eisini geva annað og meira enn málsliga barlast, táið for­ eldur t.d lesa saman við børnum sínum. Tí hevur bókaútgáva stór­ an týdning, sigur hann at enda í greinini í Skúlablaðn­ um Bøkur neyðugar fyri føroyska samleikan Samgonguskjalið hjá CHE-samgonuni hevur sett sosialar reformar, sum „skulu tryggja teimum við størsta tørvinum javnbjóðis møguleikar fyri ein- um virknum lívi“ ovast á breddan SamgonguSkjal Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Tá ið nýggja samgongan legði samgonguskjalið fram í gjár, segði Løgmaður, at eitt av fremstu málunum hjá nýggju samgonguni er at skapa neyðugu lógarkarm­ arnir fyri at øll í Føroyum hava nøktandi rættartrygd, eisini tey minni mentu. Og samgonguskjalið hev­ ur sum fyrst punkt: ­ Sosialir reformar skulu tryggja teimum við størsta tørvinum javnbjóðis møgu­ leikar fyri einum virknum lívi Í útgreinandi partinum stendur millum annað, at námsserfrøðiliga ráðgeving­ in kring landið verður styrkt, Skúlin á Trøðni verður um­ skipaður og styrktur í samráð við leiðslu, starvsfólk og for­ eldur at børnum, sum ganga á skúlanum, og greining­ armiðstøð fyri børn við ser­ ligum tørvi verður skipað. Ein av stóru trupuleikun­ um hjá foreldrum at børnum við serligum tørvi hevur verið, at tann vitan og stuð­ ul, sum hevur ligið í barna­ gørðunum ikki hevur fylt við í skúlan. Hetta tekur nýggja samgongan hædd fyri, og dagstovnaøkið verð­ ur nú lagt undir mentamála­ ráðið til tess at skapa eitt heildartilboð til børn undir­ og í skúlaaldri Sosialpolitiskur reformur skal eisini gerast við nýggj­ ari sosiallóggávu. Og nýggj føroysk forsorgarlóg, sum fremur rættartrygd og gjøgn­ umskygni, verður smíðað. Hetta er eitt av teimum mál­ inum, sum felagið Javni hevur gjørt vart við í seinast­ uni, og greinar í Sosialinum hava víst á, hvussu avolda okkara forsorgarlóg er. CHE­samgonguskjalið staðfestir, at føroyski búskapurin hevur stórar avbjóðingar í løtuni. Ein av loysnunum eru langtíðarfíggjarætlanir fyri allan rakstur og løgur SamgonguSkjal Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Fleiri politiskar ætlanir fyri­ liggja í skjalinum, men sagt verður, øll átøkini eru bund­ in at fíggjar­ og búskapar­ støðuni. Komandi fíggjarmálaráð­ harrin, Karsten Hansen, segði við Rás2 í gjár, at hann ætlaði at føra ein varn­ an búskaparpolitikk. ­ Øll vita, at ein króna kann ikki brúkast tvær ferð­ ir, og um pengar ikki eru, verða átøk ikki sett í verk, segði hann. Samgongan bindur seg í samgonguskjalinum til at reka ein ábyrgdarfullan fíggjar­ og búskaparpolitikk og fremja neyðugar bygnað­ arbroytingar, har lagt verður upp fyri sveiggjum í búskap­ inum og neyvt tamarhald er á øllum útreiðslum. Millum ítøkiligu átøkini, sum verða nevnd í skjalinum er ein endurskoðan av játt­ anarskipan landsins, har langtíðarfíggjarætlanir verða gjørdar fyri allan rakstur og løgur. Búskaparráðið og onnur hava í fleiri ár víst á, at hag­ talsgrundarlag undir før­ oyska búskaparpolitikkin­ um manglar, og at politikar­ ar tí, sum stjórin í Suðuroyar Sparikassa segði í tíðargrein í Sosialinum herfyri, stýra í blindum. Hetta ætlar nýggja sam­ gongan at gera nakað við. Hagtalsgrundarlag skal fáast til vega, og tjóðarrokn­ skapurin skal dagførðast sambært OECD­leisti. Altjóða stovnar skulu eisini gera regluligar dygdar­ metingar av føroyska búskapinum, og funktiónir­ nar fyri fíggjarstýring og tænastur hjá tí almenna skulu samskipast. Bindandi árligar avtalur ímillum land og kommunur um íløgu­ og rakstrarkarm og felags fíggjarstýring og roknskaparreglur fyri land og kommunu eru eisini nevnd í í skjalinum. Sosialir reformar hægstu raðfesting Búskaparpolitikkur skal hava fastari grund