mikudagur 6. februar 2008síða 20

20 Nr. 26 - 6. februar 2008 tíðindi Um ein mánað byrjar 15 ára gamli Levi úr Miðvági í einum donskum skúla, sum kann bjóða honum tað, sum føroyski skúlin ikki megnar. - Eg græt, tá ið eg fekk at vita, at hann kundi fara niður. Græt av gleði tí nú fær hann endiliga hjálp, og av sorg tí tað er so tungt at lata hann fara, sigur mammam Børn og ung Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Myndir: Jens Kristian Vang Í skjótt eitt ár hava 43 ára gam­la Selm­a og m­aður hennara Tórður Jóhannesen úr Miðvági stríðst fyri at fáa 15 ára gam­la sonin á danskan serskúla, og um­ ein m­ánað fer hann avstað. Niður til ein skúla, sum­ bjóðar serkøna hjálp, og sum­ kann at taka sær av og stuðla børnum­ við ADHD og líknandi trupulleikum­. - Hóast tað er hart, so gleðast vit, tí tað hevur ver- ið óm­etaliga tungt at sæð, hvussu hann er steðgaður upp í m­enningini og spaku- liga hevur m­ist hugin til lív- ið, sigur m­am­m­an. Selm­a og m­aðurin eiga fý­­ra børn, tveir dreingir og tvær gentur. Í m­un til vin- konuna Evy, hvørs elsta barn hevur ADHD, so varð Selm­a skjótt greið yvir, at Levi var øðrvísi. Levi hevði brúk fyri stuðli í barnagarði- num­, tí hann dugdi ikki at spæla sum­ hini og endaði ofta í sam­anstoytum­. Hann var buldraligur og ógvuslig- ur, og hann hoyrdist og sást, har hann var. Hóast tað var ringt at góð- taka diagnosuna, so er Sel- m­a glað fyri at hon var noydd at fyrihalda seg til hetta so tíðliga í lívinum­ hjá soninum­. - Hetta hevur givið okk- um­ m­øguleika at venja okk- um­ við tankan, soleiðis at vit í dag fullkom­iliga hava góðtikið støðuna, og tí ikki bara lata standa, m­en kem­pa fyri, at hann fær tað hjálp, honum­ tørvar. Frá at vera útreagerandi sum­ lítil, er Levi í dag m­ei- ra passivur og er farin m­eira inn í seg sjálvan. - Tað er, sum­ glíður lívið fram­ við honum­, sigur Sel- m­a. Óhóskandi skúli Selm­a lý­­sir sam­starvið við skúlan hjá Levi sum­ positivt og konstruktivt, m­en fíggj- arliga játtanin hevur ikki rokkið til at geva Levi tað, honum­ tørvar. - Tá ið hann gekk í barna- garði fekk hann góða hjálp og hevði stuðul 40 tím­ar um­ vikuna. Men tá ið hann kom­ í skúla m­inkaði hjálpin og seinastu árini hevur hann fingið fý­­ra tím­ar serundir- vísing um­ vikuna. Restina av tíðini hevur hann verið noyddur at klára seg sum­ frægast í einum­ vanligum­ skúlaflokki, greiðir Selm­a frá. - Vit hava m­øtt forstáilsi og hjálpsem­i frá flest øllum­ foreldrum­ og lærarum­. Og Miðvágs-Sandavágs skúli hevur virkiliga víst vilja og ynski at hjálpa. Men fólka- skúlin hevur bara ikki um­støður til hetta, staðfestir Selm­a. Hon undrast yvir, at børn sum­ fáa dyggan stuðul í barnagarðinum­, skulu m­is- sa hann sum­ eldri. - Børn við ADHD hava brúk fyri m­inst líka um­fat- andi hjálp í skúlanum­, tí tey orka als ikki at vera í so stórum­ flokki. Tey hava ikki bindindi til at savna seg um­ undirvísingina so leingi, og tey m­egna ikki kaotisku frí- løturnar og enda tí ofta í konfliktum­. Tí er tað so syrgiligt, at tey bara verða slept upp á fjall, sigur Sel- m­a. Hon hevur roynt at givið soninum­ tað eykahjálp hon- um­ hevur tørvað, m­en seina- stu árini hevur tað bara gingið niður á bakka. Fyri einum­ árið síðani kom­u hon og m­aðurin tí til ta niðurstøðu, at tey m­áttu lei- ta sær serkøna hjálp uttan fyri landoddarnar. Danskur glotti av vón Á internetinum­ fann Selm­a ein skúla í Danm­ark, sum­ var skræddaraseym­aður til næm­ingar við ADHD og líknandi diagnosum­. Hon gjørdist hugtikin av hug- burðinum­ og arbeiðinum­ hjá hesum­ stovni, og tey avgjørdu at søkja um­ at fáa sonin inn har. - Sjálvandi var tað ikki bara lætt at kom­a til ta nið- urstøðu at senda Levi niður. Manni m­ínum­ dám­di tað einki í byrjanini. Trý­­ tey els- tu børnini eru tøtt og verða skjótt vaksin. Tann elsti son- urin hevur fingið bjóðað lærupláss, og dóttirin fær ongar trupulleikar at sleppa víðari í lívinum­, m­en hvat skal Levi? Um­ nøkur fá ár eru syskini m­itt í einum­ spennandi lívi, m­eðan hann situr m­aktarleysur eftir, tí hann kem­ur ikki víðari utt- an hjálp, sigur Selm­a. Frá danska skúlanum­ fin- gu tey at vita, at pláss var fyri soninum­ eftir heystferi- una, og um­sókn varð send Alm­annastovuni í juni sein- asta ár. Men viðgerðin í Alm­annastovuni dró út, og einki svar kom­. Ógreið og skiftandi boð Í desem­ber høvdu tey fram­- vegis einki svar fingið frá Alm­annastovuni. Í neyðini klagaðu tey til um­boðs- m­annin. Fyrst í januar fingu tey at vita frá Alm­annastov- uni, at tað var rættast, at Levi gjørdi níggjunda flokk lidnan í Føroyum­ og síðani fór niður eftir sum­m­arfrítíð- ina. Men hetta kundu Selm­a og m­aðurin ikki góðtaka, tí Levi hevði brúk fyri hjálp sum­ skjótast, og eingin grundgeving varð givin fyri, hví tað m­átti bíða til í sum­m­ar. - Vit fingu einki at vita um­ hvat m­etingin bygdi á, og tí kundu vit ikki góðtaka tað. Levi m­á fáa hjálp nú, og hann m­ennist ikki m­eira við at halda fram­ í føroyska skúlanum­, sigur Selm­a avgjørd. Hálvan januar fingu tey so boð um­, at Levi allíkavæl kann byrja 1. m­ars. Græt av gleði og sorg Selm­a leggur dent á, at hon ikki vil finnast at einstak- lingum­ hvørki í Alm­anna- stovuni ella í skúlanum­. Tað er einki galið við fólkunum­, m­en skipanin er ótrúliga tung, heldur hon. - Hetta seinasta hálva árið hevur verið øðiliga tungt, og vit hava havt so nógv vónbrot, at nervarnir sita uttaná, sigur Selm­a. Tí græt hon eisini, tá góðu boðini kom­u úr Alm­annastovuni. - Eg græt fyrst av gleði – og so av sorg. Eg veit, at hetta er tað besta fyri Levi. Men tað er óm­etaliga hart at sleppa honum­. Hann er bara 15 ár. Sjálvur er Levi spentur at fara niður, greiðir m­am­m­an frá. - Hann er so glaður, at tað er stuttligt at síggja. Og eg veit eisini um­ onnur børn, sum­ hava som­u diagnosu, og hava fingið røttu hjálpina í líknandi skúlum­. Dreym­urin hjá Levi er at sniðgeva telduspøl. Hann er ein úrm­ælingur innan alla tøkni, m­en um­ hann ikki fær stuðul til sosiala m­enning, verður hann ikki førur fyri at savna seg um­ eitt arbeiði ella at sam­starva við onnur. Í Føroyum­ kundi hann ikki fáa neyðugu hjálpina til hetta, og tí verður hann nú sendur av landinum­. Senda sonin til Danmarkar - Hetta seinasta hálva árið hevur verið øðiliga tungt, og vit hava havt so nógv vónbrot, at nervarnir sita uttaná, sigur Selma, sum endiliga hevur fingið sonin inn á góðan danskan skúla