mikudagur 6. februar 2008síða 21

Nr. 26 - 6. februar 2008 21 tíðindi - Tað kann ikki vera rætt, at vit sum sam- felag eru so veik, at vit mugu eksportera børnini, sigur Evy. Hon og Selma hava havt stóra gleði av hvørj­ari aðrari Børn og ung Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Mynd: Jens Kristian Vang Fyri Evy hevur tað verið tor­ ført at vera opin um trupul­ leik­arnar hjá dóttrini, og hon sigur, at hetta er eitt eyðk­enni hjá flestu familj­ um, sum hava børn við slík­­ um ósjónligum sjúk­ueyð­ k­ennum sum ADHD. Øll hugsa, »tað er bara eg«, men tað passar jú ik­k­i, og eingin ork­ar at bera slík­t einsamallur, staðfestir hon. Tey seinastu árini hava hon og Selma stuðla hvørja aðra, tá ið illa hevur staðið til. ­ Eg k­ann ringja til Evy, tá eg ik­k­i ork­i meir, og hon sk­ilur meg altíð, og vit k­un­ na práta og biðja saman, sig­ ur Selma. Onnur hava hin­ vegin ofta torført við at sk­il­ ja, hvussu gerandisdagurin hjá slík­um børnum er, tí brek­ið er ósjónligt. Evy heldur, at tørvur er á einum felagið fyri foreldur at børnum við ADHD, og hon vónar, at henda blaðvið­ gerð k­ann vera eitt fyrsta stig til hetta. Selma er samd. ­ Tað eru nógv foreldur, sum ik­k­i ork­a at berjast, og tað k­ann ik­k­i vera rætt, at børn ik­k­i verða hjálpt, fyrr enn foreldrini eru um at druk­na og sjálvi mugu berja seg fram til eina bjarging. Menningin innan viðgerð og stuðul til børn við ADHD hevur verið stór í londunum rundan um ok­k­um seinastu árini, og tí er tað ónøk­tandi, at Føroyar slett ik­k­i fylgja við, siga tær báðar. ­ Sjálvt grundleggjandi vitan manglar her heima. Foreldur, pedagogar, lærar­ ar, ja sjálvt politik­arar høv­ du havt gott av at fingið meira at vita um hesi børn­ ini og hvønn tørv tey hava. Tær k­enna báðar til fleiri familjur, sum eru fluttar av landinum, tí børnini ik­k­i fáa hjálp her, og lívið tí verður ótolandi fyri alla familjuna. ­ Tað k­ann ik­k­i vera rætt, at vit sum samfelag eru so veik­, at vit mugu ek­sportera ok­k­ara børn, sigur Evy avgjørd. Mugu stuðla hvørj­um øðrum Olavus Jespersen, deildarleiðari fyri fólkaskúladeildina í Mentamálaráðnum, sigur, at tríggj­ar ítøki- ligar umsóknir um at byggj­a eftirskúla fyri børn við ADHD og/ ella øðrum trupulleik- um liggj­a í ráðnum Børn og ung Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Í samband við valið varð politisk­a viðgerðin av umsók­nunum um eftirsk­úlar útsett, men Olavus Jesper­ sen væntar, at viðgerðin fer í gongd aftur, nú nýggjur mentamálaráðharri er sett­ ur. Í dag er Sk­úlin á Trøðni einasta veruliga sk­úlatil­ boðið út yvir fólk­ask­úlan. Men hann er óegnaður til børn við tillagingartrupul­ leik­um, tí hann er ætlaður til børn við størri trupulleik­­ um. Deildarleiðarin á Ser­ námsdeplinum, Hans Eli Dahl, váttar, at børn við til­ lagingartrupulleik­um ik­k­i fáa nóg góð tilboð í dag. Hetta k­unnu vera børn við ADHD, men eisini børn sum eru k­ensluliga órógvað av øðrum orsøk­um. ­ Hetta er ein spurningur um pengar. Vit hava sk­ik­k­að starvsfólk­, so tað er ik­k­i ein spurningur um starvsfólk­a­ mangul, sigur Hans Eli Dahl. Men samstundis sum tal­ an er um pengar, so snýr tað seg lík­a so nógv um rað­ festing, ella sum Hans Eli Dahl orðar tað: ­ Almannaverk­ið brúk­ar nógvar pengar at senda børn av landinum. Hesir pengar høvdu rok­k­ið langt, um teir vórðu brúk­tir til ein føroysk­an stovn. Fleiri umsóknir um føroyskan eftirskúla Hví skulu vit sendast av landinum? Tá ið dóttir Evy hoyrdi, at sonur Selmu var sloppin inn á danskan skúla, setti hon seg niður og skrivaði hetta: Eg eri ein 12 ára gomul genta við ADHD. Eg haldi tað er ringt at liva í Føroyum og hava ADHD og onga hjálp fáa. Eg hevði ynskt, at tað hevði verið nógv meira hjálp at fáa í Føroyum, bæði í skúlum, heima og á stovnum. Eg varð send til Danmarkar, og tað er ikki serliga stuttligt at verða sendur til Danmarkar frá familju og vinum. Nú havi eg fingið hjálp, men eru tað ikki nógv fleiri børn í Føroyum, sum hava ADHD og onga hjálp fáa í Føroyum, men vera send niður til Danmarkar ella bara skulu liva sum onnur børn, sum ikki hava ADHD? Tit skulu bara vita, at tað eru ræðuligt at hava ADHD og skula ganga í skúla ella á onkrum stovni við nógvum øðrum børnum, tí sjúkan ger at man verður troyttur og eisini ill/ur. Eingin ynskir at vera heima allan dagin, tí mann ikki orkar at vera saman við fólki. Hví skulu vit við ADHD siga ja til at verða send av landinum? Hví kann tað ikki koma hjálp til Føroya? Eg havi tað gott nú og kann fara út at spæla ella til onkran vin at vitja, tí eg eri á einum stovni á Argjum og læri at liva við mínum breki, men tað er ikki altíð lætt at góðtaka tað. Onkuntíð, tá ið eg og familjan skulu hugna okkum við onkrum, kann tað gott vera at okkurt lítið problem kemur í millum, so haldi eg altíð, at tað er mín feilur, tí eg eri so býtt, eg eri ónd og sovorðið tvætl, sum kemur inn í mítt høvd. Eg kann eisini lætt blíva ill, tá alt ikki gongur eftir mínum høvdi. Tí er brúk fyri einum stovni í Føroyum. - Menningin innan viðgerð og stuðul til børn við ADHD hevur verið stór í londunum rundan um okkum seinastu árini. Tí er tað ónøktandi at Føroyar slett ikki fylgja við, siga Evy og Selma, sum báðar stríðast fyri at geva børnum sínum neyðuga hjálpina Mentamálaráðið hevur fleiri umsøknir um nýggjar serskúlar til børn við t.d. ADHD, og Olavus Jespersen, deildarleiðari, væntar, at viðgerðin skjótt verður liðug - Almannaverkið brúkar nógvar pengar at senda børn av landinum. Hesir pengar høvdu rokkið langt, um teir vórðu brúktir til ein føroyskan stovn, heldur Hans Eli Dahl, leiðari á Sernámsdeplinum