fríggjadagur 8. februar 2008síða 15

Nr. 28 - 8. februar 2008 15 útlond Grønlendska lands­ stýrið hevur gjørt av at kanna øll sivil flogfør, sum lenda í Grønlandi, men hvørki grønlendingar ella danir sleppa at kanna flogførini, sum seta seg á hern­ aðarflogvøllinum í Thule FlogeFtirlit Árni Joensen: arni@sosialurin.fo Tað er verjuavtalan, sum USA og Danmark gjørdu í 1951, sum ger, at hvørki danskir ella grønlendskir myndugleikar sleppa at kanna tey amerikonsku flog­ førini, sum seta seg í Thule. Eftir avtaluni hava ameri­ konsk flogfør óavmarkaðan rætt til at flúgva í loft­ rúminum yvir Grønlandi og at seta seg á landi. Lars Emil Johansen, fólkatingsmaður, sigur við Information, at hetta er heilt burturvið, og at grøn­ lendingar eiga at sleppa at stýra sínum uttanríkispoli­ tikki sjálvir. Hann vísir á, at soleiðis sum støðan er, kunnu amerikanararnir ekkaleysir brúka flogvøllin í Thule til at flyta fangar, kjarnorkuvápn ella til okk­ urt annað ólógligt endamál. John Blågreen, sum starv­ ast á støðini í Thule sum samskiftismaður ímillum amerikonsku støðina og donsku verjuna, sigur við Information, at danskir myndugleikar kunnu ikki kanna eitt amerikanskt hern­ aðarflogfar, sum lendir í Thule, uttan at teir ameri­ konsku myndugleikarnir geva neyðugt loyvi til kann­ ingina. Tað sama sigur Niels Ole Markussen hjá donsku verjuleiðsluni við blaðið. Lars Emil Johansen er sera misnøgdur við, at amerikanararnir hava alt eftirlitið við støðini í Thule. Sum eitt hjáland ­ Vit ána ikki, hvat hendir á Thule Air Base, tí danir gera avtalur við amerikan­ arar uttan at spyrja okkum eftir. Tað kann tí væl vera, at teir hava kjarnorkuvápn ella fangar umborð á flog­ førunum, uttan at vit fáa tað at vita, sigur fólkatingsmað­ urin, sum eisini er fyrrver­ andi landsstýrismaður. Hann sigur seg eisini ivast í, at tann danska stjórnin raðfestir grønlendsk áhuga­ mál serliga frammarlaga, tá hon ger avtalur við ameri­ kanararnar. ­ Tað er helst meiri um­ ráðandi hjá stjórnini at røkta tað góða sambandið við USA, sum Danmark jú er í kríggi saman við í Irak, sigur Lars Emil Johansen. Lars Emil Johansen held­ ur, at grønlendingar fáa ikki betri eftirlit við støðini í Thule, fyrr enn Grønland sleppur at stýra sínum uttan­ ríkispolitikki sjálvt. Hetta er eisini eitt krav, sum fleiri grønlendskir politikarar hava reist í sambandi við orðaskiftið um fangaflutn­ ing hjá CIA. ­ Tá tað snýr seg um uttan­ ríkispolitikkin, er Grønland framvegis eitt hjáland, sigur Lars Emil Johansen við Information. Sleppa ikki at kanna flogfør sum millumlenda í Thule Vrakið av norska veitingarskipinum verður eftir øllum at døma liggjandi á botni millum Føroyar og Hetland Frálandavinna Árni Joensen arni@sosialurin.fo Tann 12. apríl í fjør holvdist norska hjálparskipið Bour­ bon Dolphin, tá tað var í ferð við at flyta akkerini hjá boripallinum Transocean Rather á einari oljuleið ímillum Føroyar og Het­ land. Átta fólk doyðu. Vrakið av Bourbon Dolph­ in liggur á 1100 metra dýpi. Líka síðani vanlukkuna hev­ ur verið tosað um at taka vrakið uppaftur. Eitt nú vildu høvdu norsku mynd­ ugleikarnir áhuga í at bjarga vrakinum fyri at fáa staðfest endaliga, hví vanlukkan hendi. Ein serlig kanningar­ nevnd varð eisini sett at kanna tilburðin. Men nú bendir alt á, at vrakið verður liggjandi á botni. Bourbon Offshore, sum átti skipið, hevur havt samband við fólk, sum hava serkunnleika til slíkar bjarg­ ingar, og niðurstøðan er, at ein tílík bjarging verður tekniskt sera krevjandi og harafturat so dýr, at reiðaríið maktar ikki at lyfta uppgáv­ una. Tað hevur borið til at bjarga skipsvraki av 600 metra dýpi fyrr, men í hes­ um førinum er dýpið næstan tvær ferðir so stórt. Trond Myklebust, stjóri í Bounbon Offshore, sigur við Aften­ bladet, at skipið verður ikki tikið uppaftur uttan so, at tann serliga kanningar­ nevndin krevur tað fyri at fáa greiði á, hví vanlukkan hendi. ­ Men so verður tað helst staturin, sum má gjalda, sig­ ur Trond Myklebust. Nevndin, sum kannar van­ lukkuna, skuldi eftir ætlan­ ini koma við sínari frágreið­ ing tann 1. februar, men freistin er longd til tann 1. apríl. Ov dýrt at taka Bourbon Dolphin uppaftur Bourbon Dolphin fleyt leingi við kjølinum uppeftir, eftir at skipið var holvt (Mynd: Reuters) Lars Emil Johansen Hvørki danir ella grønlendingar sleppa at kanna flogfør, sum seta seg í Thule