mikudagur 13. februar 2008síða 7

7 tíðindi Nr. 31 - 13. februar 2008 - Skal tað koma upp á tal at gera eina vakstraravtalu fyri Suðuroy, skal tað verða eitt ófrá- víkiligt krav, at øll oyggin fyrst verður løgd saman í eina kommunu. Størri gularót enn ein Suður- oyargrunn upp á 40-50 millíónir, fáa suðuroyingar ikki, sigur Sjálvstýris- flokkurin VakstraraVtala Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo - Vit hava onki ímóti, at land­­ið setir 40-50 milliónir í ein serligan grunn, sum skal hava til end­­amál at vend­­a negativu gongd­­ini í Suðuroy. Tað sigur Kári P. Høj- gaard­­, formaður í Sjálv- stýrisflokkinum. Sostatt tekur flokkurin und­­ir við ætlanini at gera eina vakstraravtaluni fyri Suðuroy, sum tosað hevur verið um nú í tvey ár. Men Kári P. Højgaard­­ staðfestir samstund­­is, at tað kann als ikki vera treyta- leyst, at land­­ið setir pening í ein serligan grunn, sum skal hjálpa til at vend­­a gongd­­ini í Suðuroy. Hann held­­ur nevniliga, at hesin spurningurin skal tengjast saman við spurn- inginum um at leggja kommunurnar í Suðuroy saman. - Skal land­­ið lata Suður- oynni menningarstuðul, skal tað vera ein avgjørd­­ treyt, at øll oyggin fyrst verður løgd­­ saman í eina kommunu, sigur formaður Sjálvstýris- floksins. Tað er alt, sum bend­­ir á, at and­­støðan ein av fyrstu d­­øgunum fer at leggja uppskot fyri Løgtingið um at gera eina vakstraravtalu fyri Suðuroy. Ger samgongan tað ikki, hevur Sjálvstýrisflokkurin onki ímóti at gera tað sjálvur. - Tað er í fínasta lagi, at tiltøk verða sett í verk fyri at lyfta Suðuroynna, men tað eigur avgjørt at verða ein treyt fyri tí, at øll oyggin stend­­ur saman sum ein eind­­ og at øll oyggin sostatt verður løgd­­ saman í eina kommunu. - Verður ongin saman- legging, verður held­­ur ongin Suðuroyargrunnur, stend­­ur tað til okkum í Sjálvstýrisflokkinum, legg- ur hann afturat. Ein gularót til Suðuroyingar Kári P. Højgaard­­ held­­ur tí, at land­­ið eigur at brúka lyftið um ein suðuroyar- grunn sum eina gularót fyri at fáa suðuroyingar at leggja allar kommunurnar í oynni saman. - Men skal nakar fram- burður og skal nakar d­­yna- mikkur av álvara verða í Suðuroy, er tað ein avgjørd­­ fortreyt, at øll oyggin verður ein kommuna og so er tað í fínasta lagi, at land­­ið bjóðar suðuroyingum ein menn- ingargrunn sum eina gularót afturfyri at leggja saman. Sjálvur held­­ur hann, at gongd­­in í Suðuroynni er skeiv við alsamt minkand­­i fólkatali og at tað tí er neyðugt at taka serlig stig fyri at vend­­a gongd­­ini. - Tí er Suðuroy í eini serstøðu og av tí, at oyggin er so fjarskotin, er avbjóð- ingin serliga stór og tí havi eg onki ímóti, at land­­ið hjálpir til, leggur hann afturat. - Tað, sum tørvur er á í Suðuroy, eru størv til fólk við útbúgving og ein menn- ingargrunnur kann avgjørt verða við til at seta mangt og hvat ígongd­­. - Men skal land­­ið taka serlig stig fyri at menna Suðuroynna, mugu suður- oyingar eisini taka serlig stig fyri at fáa fult gang av teimum tiltøkum, land­­ið setir í verk. - Við fleiri kommunum í Suðuroy, fæst ikki fult gagn av tí framburði, ein suður- oyargrunnur kann føra við sær, tí so kann alt end­­a í einum eljustríði um, hvørjum kommunum, tey ymsu tiltøkini skulu setast í verk í. - Men verður Suðuroyggin ein kommuna, verður mun- and­­i lættari hjá Løgtinginum at góðtaka, at 40-50 milli- ónir verða brúktar úr land­­skassanum til at menna oynna, tí so fær øll oyggin gagn av tí og ikki bara ein- stakar kommunur. - Hinvegin d­­ugi eg ikki at síggja, at full nytta fæst úr einum slíkum ód­­nartakið, skal peningurin tægast sund­­ur ímillum fleiri kommunur, ístaðin fyri at finna eitt felags stev. Hann sigur, at mangan aftra kommunur seg fyri samanleggingum, tí tær stúra fyri at hvørva í eini størri heild­­ og tí kann tað vera neyðugt við eini gularót. - Men størri gularót fáa suðuroyingar ikki enn ein grunnur uppá 40-50 milliónir. Hava víst vilja Kári P. Højgaard­­ held­­ur eisini, at suðuroyingar eru sinnaðir at leggja saman. Í seinasta valskeiði boð- aðu býráðið í Vági og á Tvøroyri frá, at tey vóru sinnað at viðgera spurningin um at leggja saman, men so skuld­­u tey fáa frælsi at leggja viðurskiftini í oynni til rættis sjálvi. Tað var í samband­­i við ætlanini at flyta miðnáms- skúlan til Hovs. men tá ið land­­sstýrið tvíhelt um at skúlin skuld­­i flytast, d­­att tað burtur. Tað er alneyðugt at kommunurnar í Suðuroy leggja saman og løgtingið kann koma við gularótini. Størsta avbjóðingin er at skipa størv í Suðuroy til fólk við útbúgving. Tað kann landið hjálpa suðuroyingum við, men tað kann ikki vera teytaleyst Gularót skal fáa suðuroyingar at leggja kommunurnar saman Tosað hevur verið í eini tvey ár um at gera eina vakstraravtala fyri Suð- uroynna, sum skal fáa vinnulívið og sostatt oynna á føtur aftur, men tað hevur d­­rigið út. Kortini hevur nýggja CHE samgongan bein- leiðis felt tað í sam- gonguskjalið, at ein vak- strarætlan fyri Suðuroy verður framd­­ í verki. Teir, sum higartil hava arbeitt við ætlan- ini, hava staðiliga víst á, at talan skal ikki vera um eina vakstrarætlan, men um eina vakstrar- avtalu, har land­­ið, kommunurnar, vinnulív og aðrir partar, beinleið- is bind­­a seg til at seta nøkur ávís tiltøk í verk fyri at vend­­a gongd­­ini í Suðuroynni. Fyrsta stigið á leiðini verður sostatt at kanna nágreiniliga, hvørjar vinnur tað loysir seg seg at leggja seg eftir at menna í Suðuroy. Men tað er eisini neyðugt beinanvegin at hava 50 milliónir krónur at seta tey vinnuligi tiltøkini í verk fyri, tí ein fortreyt fyri avtaluni er, at partarnir bind­­a seg til at seta tiltøkini í verk. Kommunurnar í Suð- uroy hava bund­­ið seg til at seta 10 milliónir krónur tilsamans í ein grunn tey næstu fimm árini, men ætlanin hevur so verið, at land­­ið skal bind­­a seg til at seta 40 milliónir í hend­­an sama grunnin. Higartil hevur land­­ið kortini ikki viljað játtað sín part, men nú er tað so beinleiðis komið í samgonguskjalið, at ein vakstrarætlan fyri Suð- uroy skal setast í verk. Aftur útróðrarveður Sandoy Útróðrarmenn á Sand­­oynni fegnast um at tað aftur er vorðið veður til útróður. Í gjárkvøld­­ið visti heimasíðan bkv.fo at siga, at Hvessingur var á veg aftur til Skopunar eftir at hava avreitt í Miðvági. Hann hevði 12 stampar við sær og fekk 2700 pund­­. Í gjár var Syðraberg av Sand­­i eisini úti. Og sum skiltist fóru útróðrarbátarnir í Skopun til útróðrar í gjárkvøld­­ið. Bygdin skal ruddast Strendur Nú skulu bilvrakini, akførini, bingjurnar og aðrir lutir, sum stand­­a á kommunalum ella privatum økjum uttan góðkenning, beinast burtur ella latast góðkend­­um móttakara. Hetta hevur bygd­­aráðið samtykt, og hevur skoytt uppí, at hetta er ábyrgd­­in hjá eigarunum at gera. Verður tað ikki gjørt innan15. mars, fer kommunan at beina tað burtur fyri eigarans rokning. Hevur drigið út