mánadagur 25. februar 2008síða 8

8 tíðindi Nr. 39 - 25. februar 2008 Havnin í fokus Fleiri enn 120 fólk møttu upp, tá framsýningin TÓRS­ HAVN – Arkitektur & Identitet, varð sett í Norðuratlants Bryggjuni í Keypmannahavn leygardagin. Heðin Morten­ sen, borgarstjóri setti frágera hugvekjandi framsýningina, sum vísir fagrastu støðini í Havn. ­ Við hesari framsýning­ ini ynskja vit at geva dønum betri innlit í søguna hjá býn­ um og landinum sum heild, umframt sjálvandi, at vísa, hvussu einastandandi ein býur, Havnin er, sigur Helga Hjörvar, stjóri í Norðuratlants Bryggjuni. Framsýningin verður opin til sunnudagin 18. mai 2008. Ymiskir skattir í Føroyum Eitt yvirlit hjá Taks vísir, at munurin millum lægsta og hægsta kommunuskattin er heili 7,5%, skrivar Samtak á heimasíðuni. Kommunurnar við hægsta kommunuskattaprosentinum eru Tvøroyri og Sandur, har skatturin er 23,5%, í hølunum á teimum er Vágur við 23,25%. Nakrar av smáu kommunum hava lægst skattaprosent, hesar eru Fugloy, Svínoy, Kunoy og Skúvoy. Í hesum kommunum rindar borgarin 16% í kommunuskatti. Fyri ein borgara við eini vanligari arbeiðarainntøku merkir tað, at ein persónur sum býr á Sandi ella Tvøroyri rindar útvið 15.000 kr meir í skatti enn um viðkomandi býr í Kunoy, Svínoy, Fugloy ella skúvoy. Meðal kommunuskattaprosentið í 2008 er 20,65%. Fríggjadagin komu nýggju enskt-føroysku og føroysk-ensku orða- bøkurnar hjá Jon- hardi Mikkelsen og Annfinnur í Skála loksins á marknaðin, og henda stóra og týdningamikla bókaútgáva varð fríggjadagin fagnað í Læraraskúlahøllini orðabók Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Myndir: Jens Kristian Vang Lærarskúlahøllin var so at siga fullsett. Har vóru lærar­ ar, sum hava hungrað eftir nýggjum orðbókum í fleiri ár, har vóru rithøvundar, sum nú sleppa at sveima frítt millum nýtíðar føroyskt og nútíðar enskt, og har vóru onnur mentafólk, sum frøddust um eitt nýbrot í føroyskari málmentan. Á fremsta bonki sótu tríggir mentamálaráðharrar. Torbjørn Jacobsen, sum í síni tíð sum landsstýrismað­ ur í mentamálum setti gongd á arbeiðið, Jógvan á Lakjuni sum hevur fylgt og stuðla arbeiðnum sum lands­ stýrismaður tey seinastu árini, og nýsetta landsstýris­ kvinnan í mentamálum, Kristina Háfoss, sum nú hevur ábyrgd á økinum. Jóhannes Hansen, rektari á Læraraskúlanum, bjóðaði vælkomin, Jonhard Mikkel­ sen greiddi frá arbeiðnum, Anfinnur í Skála helt røðu, og landsstýrisfólkini fingu eisini hvør sína talutíð. Jógvan á Lakjuni sang og spældi harumframt við klav­ eri, og Martin Joensen og Kári P ­ sum báðir eru kendir fyri livandi yrkingar á gerandisføroyskum ­ fram­ førdu eisini nakrar sangir. Garnatálg á japansk­ ari mótamessu ­ Hetta er ein ótrúligur dag­ ur. Eg havi smílst í allan dag, tí eg kann ikki lata vera, segði Jonhard Mikkel­ sen, og lýsti áralanga arbeið­ ið við einari lítlari støðu­ mynd av, tá fólk eru komin á gátt í Vestmanna tey seinastu mongu árini. ­ Nú, hvar er Jonhard, spyrja gestirnir. Er hann ikki liguður við hatta enn. Nei, hatta verður nokk ongantíð liðugt. Men nú var »hatta« loksins liðugt, og tungu og stóru bøkurnar lógu sum prógv við síðuna av fína pinnamatinum í Lærara­ skúlahøllini. ­ Tá fólk síggja eitt barn við kufferti, fara tey at siga: Stakkalin. Hann hevur enskt í dag, segði Jonhard Mikkelsen. Men tungu bøkurnar standa ikki einsamallar. Saman við bókini er eisini fløga umframt internet­ og sms hald. So tá Guðrun og Guðrun eftir væleyndaða mótasýning í Tokyo verða bjóðaðar til sushi, so kunnu tær greiða frá um ræstan fisk og garnatálg á flótandi enskum. Tær senda bara orð­ ini »ræstan fisk« og »garna­ tálg« á sms og fáa ensku orðini aftur beinanvegin. You mean yes or you mean no Orðabøkurnar lata føroyskar dyr upp út í heim, men tær eru eisini eitt úrslit av altjóða samstarvið, har føroysk høvd hava arbeitt saman við íslendskum handilsskapi, russiskum datugrunnum, og kinesiskum hondum. Øll tey mongu orðini og orðafrágreiðingarnar vórðu løgd í datugrunnar í Rus­ landi, og meðan datuhugtøk vóru ein býur í Ruslandi fyri føroysku rithøvundar­ nar, høvdu russarnir hinveg­ in trupult at skilja føroyska tokutalu. ­ You mean yes or you mean no, spurdi russin, tá Jonhard Mikkelsen sendi mailar um, at orðini kanska skuldu setast upp so ella so. Síðani var tilfarið sent til Íslands, har íslendsk prent­ smiðja prentaði bøkurnar í Hong Kong. Og tá kines­ iskar hendur høvdu samlað øll tey føroysku orðini í tvær tjúkkar bøkur, vórðu tær sigldar suður um Afrika og norður í Atlantshav. Eingin annar ger føroyskt mál Umframt útlensk samstarv eru bøkurnar eisini úrslit av dyggum føroyskum stuðli. Jonhard Mikkelsen fegnað­ ist um stuðulin frá Menta­ málaráðnum og privatum feløgum, tí føroyski markn­ aðurin er so lítil, at uttan stuðul ber slíkt ikki til. ­ Skal føroyskt mál røkt­ ast, mugu vit sjálvi gera tað, og tað eigur at bera til, helt Jonhard Mikkelsen og vísti á, at tað sum fólk hildu vera ørt fyri 20 árum síðani nú er veruleiki. ­ Vit skulu bara ikki taka støði í New York ella øðrum stórum støðum. So kemur einki burtur úr, tí vit drukna í undirlutakenslum. Vit mugu taka støði í okkum sjálvum og taka eitt stig í senn, segði rithøvundurin at enda. Nú er lagamanni at læra enskt Tveir ernir rithøvundar við størstu føroysku orðabókaútgávu nakrantíð. Saman við stóru og tungu bókunum fylgir eisni fløga, internet- og sms hald Nógv fólk vóru komin saman til bókaframløguna í Lærara- skúlahøllini. Jóhannes Hansen, rektari, bjóðaði vælkomin og núverandi og fyrrverandi landsstýrisfólk hildu røður