fríggjadagur 7. mars 2008síða 17

Nr. 48 - 7. mars 2008 17 Hin lítli munurin: Klæði, leikutoy og bøkur verða meira og meira málrættað eftir kyninum á barninum. Kynsgranskari rópar tað groteskt og eitt afturstig, meðan leikutoysgranskarar halda tað vera natúrligt Heimasíðutíðindi www.javnratt.fo Dreingir skulu kynda bál og fanga smákykt. Gentur­ nar læra harafturímóti um postalínsmáling og prin­ sessukakur. Dreingirnir skulu lesa um Klodshans, með­an Tornerósa er fyri genturnar. Og matgerð­, rein­ gerð­ og vaskiklæð­i eru sjálvandi gentumál – með­an dreingirnir spæla teldu. Undir jólatrænum í ár fara at liggja fleiri bøkur, sum málrættað­ venda sær til ávikavist gentur og dreingir. Gyldendal hevur givið­ út tvær ævintýrbøkur til ávikavist annað­ kynið­ og hitt. Politikens Forlag er aktuelt við­ eini dreingjabók og einari gentubók við­ íblástri til spøl, og sama for­ lag hevur givið­ út hondbók­ ina ”Frøken Flora” við­ góð­­ um ráð­um um at lufta dýn­ ur, at taka burtur blettir og at gera reint. – Hetta er groteskt. Gongdin, vit hava sæð­ við­ barnaklæð­um til gentur og dreingir, ja sjálvt til pinku­ børn, slær nú ígjøgnum í bókmentunum, og tá bøkur­ nar koma út í handlarnar og á bókasøvnini, liggur eitt slag av stað­festing av hes­ um kynsstereotypiunum, sigur Karen Sjørup, lektari á Roskilde Universitets­ center. Avmarkar menningina Sambært professara á Dan­ marks Pædagogiske Uni­ versitet, Dorte Marie Sønd­ ergaard, hevur ein ógvuslig bylgja verið­ í Danmark, har dreingir skulu vera dreingir, og gentur skulu vera gentur. Hetta rák slær eisini ígjøg­ num hjá teimum heilt smáu børnunum, sum ganga í barnagarð­i, har foreldur og pedagogar bæð­i beinleið­is og óbeinleið­is undirstrika kynini á børnunum. – Tað­ byrjar tíð­liga, og vandin er, at møguleikarnir hjá børnunum at menna seg verð­a avmarkað­ir, serliga tá mynstrið­ verð­ur endurtikið­ í øð­rum sambondum gjøg­ num alt lívið­, sigur Dorte Marie Søndergaard. Finst ongin rættur háttur Hon og Karen Sjørup eru samdar um, at forløg, leiku­ toys­ og klædnaframleið­arar endurspegla nøkur rák í tíð­ini, men samstundis eru hesir peningaligu áhuga­ bólkar við­ til at fasthalda og styrkja kynsmynstrini við­ málrættað­u marknað­ar­ føringini. – Kanska halda summi foreldur, at kynið­ bleiv und­ irkúgað­, tá tey sjálvi vóru børn, og tí halda tey tað­ vera tekin um frílyndi at liva kynið­ heilt út. Men hetta er ein sera ivingarsom tankagongd, tí hon leggur upp til, at tað­ finst ein grundleggjandi háttur at verð­a mað­ur uppá – men ein slíkur finst jú ikki, sigur Karen Sjørup, sum tó vísir á, at talan fyrst og fremst er um eina estetisering av børnunum. – Sjálvt gentur í blondu­ skjúrti eru ofta í heitum buksum innanfyri og kunnu bæð­i klintra í trøum og sláa nevan í borð­ið­. So tað­ er ikki sama kúganin í kjólu­ num sum fyrr, sigur Karen Sjørup. Munurin er góður Leikutoysgranskari Jørn Martin Steenhold váttar, at leikutoy og bøkur í dag í størri mun eru býtt eftir kyni á børnunum – men tað­ er bara positivt, heldur hann. – Tað­ er gott fyri børn, at tey sleppa at liva kynið­ út við­ bókmentum og leiku­ toyi. Børnini granska jú eis­ ini leikutoy hvør hjá øð­rum ­ genturnar spæla við­ bilar og dreingirnir við­ køkin. Ovurstóra fokuseringin á javnstøð­u í 1970unum oyð­i­ legð­i skapanargleð­ina og gjørdi spælið­ einstáttað­, sig­ ur Jørn Martin Steenhold. Um bókina, har børnini saman við­ Frøken Flora kunnu kanna, hvussu skjótt tey kunnu skifta á songini, og har dreingirnir verð­a teknað­ir sum nakrir, sum liggja á gólvinum og spæla teldu, sigur Jørn Martin Steenhold – Hetta er jú ikki veru­ leiki, men ein uppfunnin søga, sum kanska kann skapa kjak millum foreldur og børn um arbeið­sbýtið­ í heiminum. Kelda: Kristeligt Dagblad Kynsrollurnar staðfestar í leikunum Sjálvt bøkur eru nú málrættaðar til, hvat kyn barnið er tíðindi