týsdagur 19. juni 2001síða 5

8 Nr. 114 - 19. juni 2001 Nr. 114 - 19. juni 2001 9 gult8 cyan8 magenta8 svart8 gult9 cyan9 magenta9 svart9 Sunnudagin stóð alt bjargingarliðið í Vágunum tilbúgvið, tí eitt flogfar hevði boðað torninum frá, at trupulleikar vóru við motorinum. Flogfarið lendi tó í øllum góðum LØGREGLUTÍðINDI Stefan í Skorini Sunnudagin umleið klokk- an hálvgum seks fekk torn- ið á flogvøllinum í Vágun- um neyðarkall frá einum flogfari, sum var einar 50 fjórðingar sunnanfyri Før- oyar. Talan var um eitt lítið flogfar av slagnum Mooni M20 við tveimum fólkum umborð. Flogfarið var á veg av Wick flogvøllinum í Skotlandi til Reykjavíkar, haðani tað skuldu víðari til Amerika. Tá flogfarið er tjúgu min- uttir úr Føroyum varnast tey, at motorurin ikki gong- ur, sum hann skal. Tey senda tí boð til Vágarnar og boða frá, at trupulleikar eru við motorinum. Boð vórðu send til sløkkiliðið, løgregluna og nýggja tyrlan hjá Atlants- flogi stóð eisini tilbúgvin. Flogfarið lendi tó í øllum góðum, og tornið hevði allatíðina samband við flogfarið. Úr Vágunum verður sagt, at arbeiðið við tilbúgvingini eydnaðist av- bera væl. Tvey miðaldrandi fólk vóru umborð. Ein kvinna úr Australia og ein maður úr USA. Tey fóru avstað aftur mánadagin klokkan 11 eftir at hava gist á Hotel Vágum eina nátt. Hildið verður, at vatn í brennievninum er orsøkin til motortrupulleikarnar. Tá flogfarið fór niðureftir, gekk motorurin betur, og tey kundu lenda. LØGREGLUTÍðINDI Stefan í Skorini Seinastu vikuna hevur løgreglan í Eysturoynni tikið heili 12 førarar, sum kunnu vænta sær treytaða frádøming av koyrikortinum, t.v.s. at teir skulu upp til nýggja koyriroynd. Sjey av hesum vórðu tiknir um vikuskiftið undir Eyst- anstevnuni, meðan hinir fimm eru tiknir gjøgn- um vikuna. Harumframt hevur løgreglan í farnu viku givið 40 øðrum førarum bót fyri at hava fótin ov tungan á spitaranum. Løgreglan í Runavík sigur, at ógvuliga nógv koyring hevur verið í sambandi við stevnuna, og tí hava tey tikið so nógvar førarar fyri at koyra ov skjótt. Sunnukvøldið tók løgreglan enn ein førara fyri at koyra við kenn- ing. LØGREGLUTÍðINDI Stefan í Skorini Leygarkvøldið vórðu tvey mál um harðskap fráboðað løgregluni í Runavík. Bæði málini fóru fram í ítróttar- høllini í Runavík, har dansur var í sambandi við Eystanstevnuna. Ein maður varð sligin í høvdið við eini fløsku og fekk tí skaða í høvd- ið. Annar maður varð sligin niður og breyt eina tonn. Løgreglan kannar bæði málini í løtuni. Annars hevði løg- reglufólkið nógv meira um at vera um viku- skiftið enn vant vegna Eystanstevnuna. Um vikuskiftið skipaði Javnaðar- flokkurin fyri summarstevnu á Svangaskarði. Á skránni var m. a. mentanarkvøld, út- ferð og fólkafundur við Toftavatn SUMMARSTEVNA Eirikur Lindenskov Um vikuskiftið hittust javn- aðarfólk til stevnu á Svangaskarði á Toftum. Hetta er fimta árið á rað, at Javnaðarflokkurin skipar fyri summarstevnu. Hans Jørgensen, skrivari hjá Javnaðarflokkinum, sigur, at árliga summar- stevnan nú er fastur táttur í teimum tiltøkum, sum flokkurin skipar fyri til tess at fáa betri samband við fólkið. Summarstevnan byrjaði fríggjakvøldið, tá skipað varð fyri einum mentanar- kvøldi á Svangaskarði. Har var tónleikur við eitt nú Eivør Pálsdóttir og Leir- víkar Gentukóri undir leiðslu av Dánjali Eystur- stein. Genturnar úr Leirvík sungu úr skránni, tær hava gjørt til eina Noregsferð, tær skulu á í summar. Afturat hesum framførdu eisini fýra ung úr Fugla- firði klarinetttónleik. – Umframt tónleikin hevði Petur Eli Mikkelsen, fyrrverandi lærari úr Gøtu, hugleiðingar um eitt nú barnaárini í Gøtu og um menningina hjá føroyska skúlanum seinasta manna- minnið. Petur Eli er frágera góður frásøgumaður, so hetta var rættuliga hug- takandi, sigur Hans Jørgen- sen Leygarmorgunin hittust fólk aftur til morgundrekka á Svangaskarði, áðrenn farið varð til gongu út á Eystnes við Sigfred Johannesen sum ferðaleið- ara. – Hetta var ein góður túr- ur, sum var lættur at ganga, sigur Hans Jørgensen. Vit vóru burturi í einar tveir tímar, og aftaná fóru vit oman til Æðuvíkar, har ein máltíð var at fáa á støðni, sigur hann. Klokkan 18 leygarkvøld- ið var skipað fyri fólka- fundi við Toftavatn, har Jóannes Eidesgaard, Niclas Mikkelsen í Gøtu og Jancy Olsen á Toftum hildu røðu. Um kvøldið var veitsla á Svangaskarði, har Robin og Valter undirhildu, føroysk- ur dansur var, og Mourits og Njál spældu til dans til tann ljósa morgun. Hetta er fimta ferðin, at Javnaðarflokkurin skipar fyri summarstevnu. Hans Jørgensen sigur, at næstu ferð ætla tey at hava stevn- una fyrr um várið, tí tað er so nógv, sum fellur saman, tá komið er út í junimánað. Hvussu verður næsta ár dugir hann tó ikki at siga, tí tað veldst um, nær løg- tingsvalið verður – og tað verður í seinasta lagi 30. apríl, so tað kann vera, at onkur stevna verður í tí sambandinum. Fyrsta summarstevnan av hesum slag varð hildin á Sandi í 1997. Tann næsta var á Tvøroyri í sambandi við, at 100 ár vóru liðin, síðani Petur Mohr Dam varð føddur, tann triðja í Vágum í 1999. Í fjør var stevnan í Norðoyggju m. a. við útferð í Kalsoynni. Mentanarkvøld og politikkur Nógvir førarar tiknir Sligin í høvdið við fløsku Flogfar sendi neyðarkall Eftir útferð á Eystnes og ábit í Æðuvík var fólkafundur hilidn við Toftavatn leygardagin. Røðarar vóru Jóannes Eidesgaard, Niclas Mikkelsen í Gøtu og Jancy Olsen á Toftum Nú er ein av forðingunum, sum hevur gjørt, at nýggja Standoyarferjan ikki sleppur í sigling, beind av vegnum. Tað hendi, tá ið Fíggjar- málastýrið og Maskin- meistarafelagið leygar- kvøldið gjørdu semju um nýggja strandfaraskipið Teistan. Partarnir eru samdir um at Tiestin kemur í sama bólk sum Dúgvan og Tern- an. Men harumframt fáa maskinmeistarnir fáa eina viðbót upp á 300 krónur um mánaðin. Somuleiðis hava partar- nir avtalað, at tá ið næstu ferð, sáttmálasamráðingar verða, skulu broytingar ger- ast í øðrum lønarflokkum. Nú er so eftir at gera greiða ósemjuna við Skipara- og Navigatør- felagið. Ikki, fyrrenn tann ósemjan er greitt, sleppur Teistin í sigling. Maskinmeistararnir á Teistanum klárir C M Y K 9 8 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marjun Dalsgaard marjun@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Ráðlegging og framtíðin Tað er neyvan eindømi fyri Føroyar at settar verða ráð at koma við tilmælum um alskyns mál. Hetta er vanligt í øllum demokratiskum londum. Men nett- upp tí ráðgevingin er so týdningarmikil sum grund- leggjandi amboð hjá politikarunum, er tað altav- gerandi, at fólkini, ið verða vald í nevndir, arbeiðs- bólkar og ráð eru so politiskt óheft sum tað nú eina- ferð ber til. Nýggi landsstýrismaðurin í mentamálum ætlar at seta eitt Mentanarráð javnbjóðis við Búskaparráðið. Hetta verður tilmælt í Mentanarálitinum og er eftir okkara tykki sera skilagott. Landsstýrismaðurin sig- ur eisini, at hann ætlar eisini at seta fólk at gera til- mæli um mentanarpolitikk í sambandi við olju- vinnu. Eisini skilagott um hetta verður handfarið rætt. Í hesum sambandi áttu føroyskir myndugleikar og politikarar við løgmanni á odda at tikið upp spurn- ingin at sett eittt nýtt oljuráðleggingarráð, sum kundi havt somu funktión sum tann Oljuráðlegging- arnevndin, sum so professionelt og skilagott ráðgav um alla oljutilgongdina fram til loyvisgeving. Sama nevnd gjørdi sær eisini tankar um tíðina eftir møgu- lig oljufund og er rætt at taka tær frágreiðingar fram aftur nú. Løgmaður nam í nýggjarsrøðu síni við týdningin at handfara hesa nýggju vinnu rætt. Tvs. at forða fyri teimum negativu avleiðingunum av henni. Tí kann eingin vera ósamdur við honum í. Men kanska átti løgmaður nú, saman við øllum hin- um landsstýrismonnunum – tí hetta er eitt mál, sum viðvíkur øllum økjum í samfelagnum – at tikið stig til at sett eitt nýtt oljuráðleggingarráð, sum skal hava til uppgáva at geva myndugleikunum ráð um, hvussu vit bera okkum skilabest at eftir møgulig oljufund. Td. at kunna ráðgeva í spurninginum um tað er rætt at fylgja lógarinnar teksti um, at øll olja skal í land í Føroyum, hvørjar avleiðingar hetta vil fáa bæði umhvørvisliga og sosialt osfr. Mong eru tey, sum siga seg bera ótta fyri nýggju vinnuni. Tað kann man ikki siga tey ring fyri. Tí tað ókenda ber oftani ótryggleika við sær. Men er viljin til steðar, so megna vit eisini hetta. Vit fara tí at ráða løgmanni til at taka hetta stig og skjóta upp, at hann heitir á fyrr- verandi formannin í oljuráðleggingarnevndini, Árna Olafsson at átaka sær hesa uppgávu. Hann hevur ar- beitt við hesum frá fyrsta degi, hevur tí neyðuga inn- litið og haraftrat er hann professionellur og sakligur. Hóskandi kundi løgmaður kunngjørt hetta sama dag hann og oljuráðharrin – hvør veit – umborð á Sove- reign Explorer ella West Navion – klippa snórin til fyrstu oljuboringina á landgrunninum. DAGSINS MEINING Sosialurin VIÐMERKINGAR Jóannes Jacobsen Ein partur av arbeiðnum hjá búskaparfrøðingum runt um í heimi er at greiða frá búskaparvøkstri, íløgum osfr., og um teir hava neyð- ugu tólini og tora væl, eis- ini at gera forsagnir um hesi fyribrigdi. Fyri at gera forsagnir um búskapar- vøkstur og tílíkt nýta bú- skaparfrøðingar myndlar, har fyritreytir av ymsum slag eru lagdir inn. Fyri- treytirnar eru av avgerandi týdningi fyri tey úrslit, ið koma út úr myndlinum, og mugu tí vera væl grundaðar í búskaparfrøðini. Út frá myndlinum kunnu forsagnir um fyribrigdi av áhuga so gerast. Kjakið millum búskaparfrøðingar stendur so um, hvørt fyri- treytirnar, sum eru lagdir inn í ein ávísan myndil, eru rímiligar ella ikki. Útrokn- ingar um til dømis alment yvirskot ella undirskot í einum rokniarki, tá tølini fyri bruttotjóðarúrtøku osfr. eru komin úr myndlinum, eru venjingar í pluss og minus og kunnu latast upp í hendurnar á studentaskúla- næmingum. Ì sambandi við ætlanirnar at minka ríkisstuðulin eru nakrir “búskaparfrøðingar” komnir við forsagnum um avleiðingarnar, um tær verða gjøgnumførdar. Men trupulleikin er, at “búskap- arfrøðingarnir” hava ikki gjørt forsagnir um búskap- arvøkstur osfr. út frá bú- skaparfrøði. Teir hava ikki bygt ein myndil til at gera forsagnir, soleiðis at bú- skaparfrøðingar kunnu kjakast um fyritreytirnar. Í staðin hava teir lopið bú- skaparfrøðisliga partin um og lagt fyritreytirnir bein- leiðis á tað, sum teir skulu gera forsagnir um. Tað vil siga, at teir seta sum fyri- treytir tað, sum teir skulu forklára, og tað hevur einki við búskaparfrøði at gera. Alt eftir lyndi og politiskari sannføring seta teir sum fyritreyt, at gongdin verður upp ella niður, og gera so “træk og slip” venjingar í einum rokniarki um yvir- skot ella undirskot hjá tí almenna. Av tí at teir hava lopið búskaparfrøðisliga partin um, er ógjørligt at hava eitt fakligt kjak um tølini, tí ein og hvør kann koma við sínum persónligu forsagn- um, ella í hesum føri fyri- treytum, um, hvat búskap- arvøksturin, íløguvøksturin osfr. fara at vera næstu 10 ella 15 árini. So leingi fyri- treytirnar ella forsagnirnar ikki eru grundaðar á ein vælformuleraðan búskapar- myndil, eru tær bara persó- nligar “fingurin út gjøgnum vindeyga” metingar. Onkur vil kanska siga at hetta er betur enn einki, tí tey halda, at vit mugu hava at vita, hvat fer at henda. Men í hesum førinum eru framskrivingarnar verri enn einki, tí tær geva borgar- anum eina fatan av, at tað finnast kvalifiserað boð upp á, hvussu nógv búskap- urin fer at broytast, um ríkisstuðulin verður mink- aður burtur yvir eitt ella annað áramál. Veruleikin er, at vit hava onga hóming av tí. Við støði í búskapar- frøðini kunnu vit koma við kvalifiseraðum boðum upp á kvalitativar broytingar sum fylgja av minkingini í blokkinum, tað vil siga at vit kunnu siga at “hatta fer upp” og “hatta fer niður”. Men vit hava ongan møgu- leika at seta tøl á broyting- arnar. Í øðrum londum hava bú- skaparfrøðingar í nógv ár arbeitt við at gera teldu- myndlar, sum kunnu seta tøl á tær kvalitativu útsagn- irnar búskaparfrøðin kemur við um langtíðarárin av bú- skaparligum broytingum. Stór framstig eru gjørd, men enn er langt eftir á mál. Í Føroyum eru vit ikki byrjað. Vit hava bert myndilin, sum var nýttur í samband við arbeiðið at gera Hvítubók. Hesin myndilin kann møguliga nýtast til at gera nøkulunda brúkiligar forsagnir um av- leiðingar av smáum broyt- ingum 1 til 2 ár fram í tíð- ina. Í hvussu so er kann bú- skaparfrøðisligt kjak verða um fyritreytirnar í myndl- inum. Men hann kann als ikki klára so umfatandi broytingar, sum tær vit tosa um í sambandi við burtur- tøku av ríkisstuðulinum. Gongdina í føroyska bú- skapinum tey næstu 10 til 15 árini, við ella uttan ríkis- stuðuli, vita vit sera lítið um, og tað mugu vit læra okkum at liva við – fyribils í hvussu so er. At “búskap- arfrøðingar” útgeva sínar persónligu meiningar undir heiti av búskaparfrøði, tá búskaparfrøði ongantíð hevur verið inni í myndini, bøtir ikki um støðuna, heldur tvørturímóti. Paradís ella oyðimørk? Svenning Borg Vágur Hervið vil eg heita á ferðslumálaráðharran, um at lata vera við at yvirtaka Vága floghavn og ístaðin at brúka pengarnar til vega- kervið í Suðuroynni, har gera pengarnir meira nyttu. Suðuroyggin er heilt aft- urúrsigld, tá ið tað kemur til vegirnar í oynni og mátti tað verið ein stór skomm fyri einahvørja sitandi sam- gongu at bjoða einum parti av sínum borgarum so vánaligar vegir sum teir, ið okur hava. Berghol millum Hov- Øravík og Øravík-Fámjin og vegirnar á sama støði sum í hinum størru oyggj- unum er ikki ov nógv kravt, landskassin hevur flotið yvir í pengum nú í fleiri ár, men ikki sæst hettar aftur í Suðuroynni, jú kanska eitt sindur, herfyri koyrdi jú landsverkfrøðingurin asfalt í holurnar á vegnum út á Akrar, eftir at teir stóru bil- arnir noktaðu at koyra meira eftir hesum vánaliga vegi. Minsta krav er at lands- vegirnir eru tryggir at ferðast eftir, tað eru teir so slettis ikki hjá okum. Til Bjarna Djurholm, Ferðslumálaráðharra