fríggjadagur 22. juni 2001síða 5

8 Nr. 117 - 22. juni 2001 Nr. 117 - 22. juni 2001 9 gult8 cyan8 magenta8 svart8 gult9 cyan9 magenta9 svart9 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marjun Dalsgaard marjun@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. – Danski blokkstuðulin hevur avskeplað samfelags- bygnaðin. Hann hevur verið brúktur sum kunsttøð at vaksa um tann almenna sektorin, sum er alt ov stórur samanborið við tann privata sektorin. Hetta er boðskapurin hjá Bjarta Mohr. Fyrrverandi tjóð- veldismaðurin stillar upp til løgtingsvalið fyri Fólka- flokkin. Poul Michelsen bjóðaði herfyri av. Um eingin annar fullveldismaður stillaði upp, fór hann at stilla upp. Men nú fær hann kapping frá vinnulívsmanninum í Ála- keri, sum mælir til fullveldi fram um hugsjónarligt kegl! Eitt eyðkenni fyri summar nýggjar politikkarar er, at teir leggja sjógv millum seg og politikkin hjá flokkinum. Finnur Helmsdal ger tað bæði á almanna og vinnuliga øki- num, og nú síggja vit Bjarta Mohr gera tað sama. Har- afturat eru teir samdir um, at ríkisveitingin er rótin til alt ónt. At hon hevur verið við til at menna hetta samfelagið, verður ikki grett eitt orð um. Eitt eyðkenni fyri tey, sum neyvan hava upplivað, at tímalønin ikki røkkur til, ella at uppiløgur hava forðað fyri, at súltitoy kom á borðið! Tað er ikki nakað nýtt, at peningur, stuðul ella veiting, sum kemur inn í eitt samfelag, uttan at arbeiði á staðnum liggur aftan fyri, er ikki gott fyri ein búskap. Men at ríkis- veitingin hevur avskeplað samfelagsbygnaðin er ein pá- standur, sum er ringur at prógva. Í øllum framkomnum londum tykist almenni sektorurin at bólgna. Eisini í Føroyum! Men neyvan er almenni sektorurin vaksin so nógv sum hesi seinastu 5 árini, Fólkaflokkurin hevur sitið í landsstýrinum og havt landsstýrismann í fíggjarmálum og løgmann. Hesi ár er almenni sektourin bólgnaður. Vit opna ikki eitt blað uttan at detta yvir lýs- ingar eftir fólkum til miðfyrisitingina, einum riðili av lýs- ingum eftir pedagokum, starvsfólkum o.s.fr. o.s.fr. Bjarti Mohr kann ikki ábyrgjast tann politikk, sum Fólka- flokkurin hevur rikið, men ikki skerst burtur, at í meiri enn 30 ár hevur Fólkaflokkurin sitið í landsstýrinum undir tí 53 ára gomlu heimastýrisskipanini. Í hesa tíð hevur Fólkaflokkurin havt allar møguleikar at skerja ella taka av ríkisstuðulin. Men hann hevur ikki gjørt eitt tað einasta átak at lækka stuðulin, tvørturímóti. Ja, tað fyrsta hetta fullveldislandsstýrið gjørdi var at hækka ríkis- veitingina meiri enn 100 milliónir krónur. Men nú, tá tað sansar at hjá landsstýrinum, og einki er vunnið á full- veldisleið, skal blokkurin skerjast í panikki 3-400 milli- ónir. Tað fær ongar avleiðingar, siga teir ófeilbariligu. Men sum vinnulívsmaður veit Bjarti Mohr, at tað fær av- leiðingar, um ráfiskanøgdin minkar 25 prosent. So tað er kanska ein vón fyri, at hann fær tosa menn til fornuft, og letur okkum byrja í stigum við 100 milliónum næsta ár. Orðini eru føgur, men langt er til avrikini hjá Fólka- flokkinum á umrøddu økjum. DAGSINS MEINING Sosialurin Langt millum orð og avrik VIÐMERKINGAR Jákup Fróði Djurhuus - Tey múgvandi í skúla, tey fátæku á torvkassan....! Hvaðani skal sitandi sam- gonga útvega minst eina hálva milliard til skúlan eftir 1. januar, samstundis sum teir ætla at lækka blokkin við 400 mió kr? Teir hava ein trupulleika. Ein álvarsligan trupulleika. Um nakrar fáar dagar ætla teir sær til Danmarkar at yvirtaka eina røð av máls- økjum í einari handavend. Uttan at spyrja fólkið fyrst. Og uttan nakra sum helst varandi fíggjarliga fyrireik- ing. Skúlaøkið er bert eitt dømi úr rúgvuni. Her vænt- ar peningur í longu nú til at fylla tímatalvuna út í barnaskúlanum. Eisini bleiv tað við neyð og deyð fingin ein játtan til vega, at taka ein skúlaflokk upp úti á læraraskúlanum. Tað tykist rættiliga høpisleyst, tá ið man sam- stundis tosar um at yvirtaka alt skúlaverkið. Raksturin av økinum út- búgving og gransking kost- ar á fíggjarlógini 2001 við umsiting og lestrarstuðli: 527,5 mió kr. Einir 9000 føringar ganga í skúla herheima – t.v.s. at hvør næmingur kostar 58.611 kr um árið í meðal. Og í dagsins vitjanarsam- felag, mást tú ganga minst 13 ár í grundskúla áðrenn tú byrjar í lívsins skúla. Sostatt kostar tað 58.611 kr x 13 ár x 9000 næmingar = 6,8 milliardir kr at fáa ein hóp uppá 9000 føringar undan í grundskúlanum. Og tað gerst ikki bíligari sum tíðin gongur, og krøv- ini vaksa. Síðani stuðulsstovnurin í 1988 byrjaði at áseta út- gjaldið fyri SU til Føringar, sum lesa í Føroyum, er gjaldið siglt afturúr við 14.613 kr um árið. Tann føroyski lesandi í Føroyum fær: 3153 kr x 11 mánar = 34683 um árið. Tann Føroyski lesandi í Danmark ella í td Ìslandi fær frá SU í Danmark út- goldið. 4108x 12 mánar = 49296 kr um árið. Ein munur uppá 14613 kr um árið higartil. Ìslendingurin fær onki: Sostatt kann føringurin, sum lesur í Íslandi , koma næstan skuldafríur útaftur úr skúlanum, takka verið lestrarstyrkinum úr Dan- mark, ímeðan tann hálvi føroyingurin, sum er Ís- lendskur ríkisborgari, og sum situr undir liðini á honum, ikki fær eitt klovið oyra nakrastaðni, men kem- ur útaftur við stórari skuld at dragast við. Síggið í bløðunum um dagarnar, at ein tingmaður tjóðveldisfloksins mælir til at smíða eina sera »bíliga føroyska skúlalóg«, sum »hóskar til okkara viður- skifti«. Legg hana fram, sum skjótast, um álvari býr aftanfyri orðini. Tí, minnist meg rætt, hevur eitt samt løgting samtykt verandi skúlalóg. Aðalendamálið er loys- ing, so fara vit víðari, kann sigast, at: Eitt stað ímillum 1200 og 2000 føringar útbúgva seg í Danmark. Brúka vit tað lægra talið, fáa hesir 1200 lesandi ein- ar 60 mió kr í lestrarstyrki um árið uttan nakað hóva- sták. Og hetta er umframt fría barnaansing, boligsikring v.m. Man roknar við, at ein akademisk útbúgving, kost- ar minst eina hálva, og alla- helst uml 1 mió kr. Brúka vit tey lægru tøl- ini, so kostar tað danska samfelagnum einar 600 mió kr at útbúgva ein hóp uppá 1200 føringar – helst nærri tí dupulta. Sitandi samgonga roynir av øllum alvi at sleppa okkum av við hesi grund- lógartryggjaðu rættindi , sum vita hava »á jøvnum føti« við Danmark og Grønland, og gera okkum til part av einari norður- lendskari skipan, sum ikki inniheldur nærtil so nógvar fyrimunir. Ella er ætlanin við full- veldinum, at venda aftur til ta tíðina, tá ið børnini hjá teimum múgvandi fingu sær útbúgvingar, meðan børnini hjá teimum við ongum pengum, men við góðum evnuum, blivu sitandi eftir á torvkass- anum? Tað sum eg vil siga við hesum, er, at tað ber ikki til at loypa av stað í óðum verkum bara tí at eitt løg- tingsval er í nánd. Ps: Í India, har 40% av fólkinum verða mett at vera analfabetar, er útbúgving- arøkið allíkavæl størsta einstaka útreiðslan. Nøkur fá orð um útbúgvingarkostnað Viðvíkjandi steingjan av psykiatrisk- um deildum ávís tíðarbil MÓTMÆLISSKRIV Undirritaðu feløg, ið saman við Sinnisbata eru í bólk- inum sálarlig brek í MBF, loyva sær við hesum at taka undir við mótmælinum, ið Sinnisbati hevur sent í sam- band við, at aftur í ár er ætlanin at stongja deildir, har – sálarliga sjúkir – sjúklingar eru innlagdir, partvís búgva. Undirritaðu feløg meta henda bólkin, sum ein av teimum veiku í samfelag- num. Sinnisbati hevur við sínari vitan, fleiri ferðir víst á vandan, men teirra ynskir verða skúgvað til viks. Vit feløg í bólkinum sálarlig brek vilja enn eina- ferð vísa á, at tey ið eru sálarliga sjúk eiga at hava eitt trygt umhvørvi, og frá dugnaligum starvsfólki at fáa bestu viðgerð. Bæði tryggleikin og viðgerðin hjá tí einstaka er í vanda við hesi flyting. Á øllum viðgerðarstovn- um eigur at verða farið fram við endamálinum: »Einstaklingin í miðjuna«. Hetta skriv er ein áheitan, um at steðga við at flyta sálarliga sjúk runt, uttan at tað er til nakað, ið er betri fyri viðgerðina hjá tí eins- taka. Virðingarmest Autistafelagið v/Óluvu Vil- helmsen, nevndarl. MBD/damp v/Báru Johan- sen, form. Javni v/Dianu í Puntabyrgi, form. Vit ynskja við hesi yvir- lýsing at siga frá misnøgd okkara í samband við sjón- varpsupptøku av møti á hvítusunnu, har vit ikki fingu loyvi at nýta tann heimskenda prædikumann- in Arild Edvardsen sum ta- ara. Viðvíkjandi upptøkum av møtum og gudstænastum er ein samtykt sum sigur, at tilfarið skal vera føroyskt. Hetta halda vit bæði vera rætt og rímiligt, og vit hava altíð hildið okkum til hesa samtykt. Men tað er heilt ó- rímiligt at tað ikki ber til at gera undantøk. Vit hava bæði skrivliga og munnliga gjørt hvat vit kundu fyri at upplýsa Sjónvarp Føroya, at Arild Edvardsen er góð- kendur prædikumaður um allan heimin. Hann hevur havt fundir við stjórnarleið- arar í hópatali – bæði kend- um og ókendum – og hann hevur megnað at boðað kristniboðanina langt inn í tann muslimska heimin, bæði við møtum og við sjónvarpsendingum. Hann verður góðtikin sum talari í sjónvarpi runt allan heimin, og trúboðaravirki hansara hevur ávirkað allan tann afrikanska heimspartin, allan tann russiska heims- partin og nú serliga tey muslimska londini. Við hesum í huga er tað ófatiligt at Sjónvarp Føroya ikki vil gera undantak at ein slíkur persónur kann tosa til okkum føroyingar, og serliga er tað harmiligt, tá vísast kann á, at Sjónvarp Føroya gevur øðrum undantaksloyvi. Vit kunnu ikki góðtaka at bert vit trúgvandi, skulu bera tað føroyska tilfarið uppi í sjónvarpinum, tí vit vita øll, at burtursæð frá barnasend- ingum, Degi og Viku og møtum, so er lítið annað føroyskt tilfar. Sjónvarpið hevur víðka senditíðina fleiri ferðir, men heilt frá byrjan hevur senditíðin við kristiligum innihaldi verið óbroytt. Sjónvarp Føroya veit líka væl sum vit, at flestu før- oyingar eru trúgvandi, og tessvegna átti tilfarið við kristiligum innihaldi at vaksið í mun til víðkaðu senditíðirnar. Vit vilja tí við hesi yvirlýsing heita á Sjónvarp Føroya um at broyta hugburð. Dánial á Dul Jacobsen, Evangeliihúsið Havn Pauli Høj, Keldan Skálafjørður Símin Jacobsen, Lívsins Orð Runavík Einar Joensen, Betania Skopun Fríðtór Debes, Rhema, Havn André Matras, Getsemane, Klaksvík Erling Bech, Sion, Vágur Jón Miðberg, Saron, Vestmanna Tummas Jacobsen, Filadelfia, Havn TÓNLEIKUR Tíðindaskriv Tveir mánaðir eru farnir, síðan eitt fullsett Norð- urlandahús varð vitni til, at Clickhaze gjørdist vinnari av Prix Føroyar finaluni. Umframt at fáa tillutað fyrstaplássið, samdust umboðini frá Nibe Festivalinum um at bjóða Clickhaze við sum gesti til Nibe at spæla. Bólkurin hevur síðani vant nógv og kennir seg til reiðar at trína pallin í Nibe. Clickhaze skulu spæla á Nibe fríggja- kvøldið 29. juni kl. 23.00. Bert eitt annað orkestur spælir sam- stundis sum Clickhaze seint fríggjakvøldið, so møguleiki skuldi verið til staðar fyri, at nakað av fólki kemur at lurta. Men føroyingar fáa høvi at hoyra Clickhaze, áðrenn tey fara til niður. Clickhaze fara nevn- liga at spæla tríggjar konsertir í vikuskiftin- um. Á henda hátt hava tey møguleikan at royna skránna fyri fólki, áð- renn leiðin verður løgd til Danmarkar. Fríggjakvøldið 22. juni kl. 21.00 spæla Clickhaze í losjuni í Gøtu, har Kári Sverrison leggur fyri. Leygardagin 23. juni spæla Clickhaze útikon- sert á Jóansøku á Tvør- oyri saman við m.a. árs- ins songrødd, Flux og Revival. Seinasta konsertin áðrenn Danmarkarferð- ina, verður sunnukvøld- ið 24. kl. 20.00 í Meiarí- num í Tórshavn, har Unn Patursson eisini verður at hoyra. Týsdagin 26. juni fara Clickhaze til Danmark- ar. Clickhaze á mini- konsertferð Yvirlýsing frá evangeliska samtakinum: Karisma TÍÐINDASKRIV Fíggjarmálastýrið og Føroya Verkfrøðinga- felag saman við Arki- tektafelag Føroya skriv- aðu í gjár undir semju. Sáttmálin hevur gildi til 1. oktober 2003 (t.e. 2 ár og 7 mánaðir). Semj- an fatar m.a. um: Lønarhækking, sum í miðal er 12% í sáttmála- skeiðnum. Avtalu um tiltøk at styrkja førleikamenning, eldrapolitikk, familju- politikk og javnstøðu. Her er dentur lagdur á ein aktivan starvsfólka- politikk, ið skapar grundarlag fyri góðum trivnaðar- og menn- ingarmøguleikum hjá al- mennum starvsfólki, og sum leggur dent á sam- bandið millum arbeiðs- lív og onnur lívsviður- skifti. Harumframt eru eisini gjørdar smærri tillaðing- ar í sáttmálanum. Sáttmálaøkið er víðk- að, soleiðis at tað nú fat- ar um bæði verkfrøðing- ar og arkitektar. Verkfrøðingar og arkitektar nýggjan sátt- mála AHF ALMANNA-OG HEILSURØKTARAFELAGIÐ Fríbjørg Jacobsen, form., Boðað verður við hesum frá, at Føroya Sjúkrahjálp- arafelag hevur broytt navn sítt til AHF, Almanna- og Heilsurøktarafelagið. Aftan á at løgfrøðingur hevur gjørt eina tulking av lógum felagsins, og fínteljing av brævatkvøð- unum er farin fram, kunnu vit staðfesta, at tær lógar- broytingar, sum samtyktar vórðu á aðalfundinum 24.04.2001, nú eru enda- liga samtyktar við brævat- kvøðugreiðsluni. Umframt navnabroyting- ina eru ásetingarnar í lóg- um felagsins um, hvussu lógarbroytingar framyvir skulu fara fram, eisini sam- tyktar. Fjølmiðlarnir hava áður fingið upplýsingar um, at broytingarnar ikki vórðu samtyktar, men hetta er ikki rætt, tí tulkingin av lógum felagsins hevur, sum frammanfyri nevnt, stað- fest, at tann meiriluti, sum kravdist, hevur atkvøtt fyri uppskotunum á brævat- kvøðugreiðsluni. Nevndin harmast um hesa mis- skiljing. Ingi Gunnarsson Fyrsti sunnudagur í 2000 varð hildin sum ”minning- ardagur teirra deyðu í ferðsluni”, ætlanin er at endurtaka tiltakið aftur í ár. Fyrsti Sunnudagur í ár er 1. juli. Í fjør vórðu løgd blómu- tyssi við vanlukkustøð í Eysturoy og Streymoy, tó var tiltakið avmarkað til tíðarskeiðið 1980 til 2000 av tí at peningur ikki var til meira. Í ár er so ætlanin at røkka alt landið, tó eru vit ikki kunnug um øll vanlukku- støð. Til tess at røkka mál- inum, verður tørvur á meiri peningi og hjálp, til at leggja út blómutyssi. Vit vilja við hesum tiltaki vísa á, at ferðslan krevur alt ov mong mannalív og royn- a at ávirka bilførarar, ferð- sluni til bata og á ein still- føran hátt, minnast tey sum farin eru. Tiltakið fekk góða undirtøku í fjør, og varð heitt á okkum um at halda fram. Møguleiki er at stuðla tiltakinum við peningagávu á konto 9181-1313500 í Føroya Sparikassa. Ella við at leggja blómur, har tey hava mist ein av sínum. Tað er eisini tørvur á hjálp til at leggja blóm- urnar út, og til seinast so vantar okkum staðkent folk til at vísa okkum á hvar vanlukkarnar eru hendar, hetta er tó mest galdandi fyri vanlukkur hendar fyri mongum árum síðani. Sjúkrahjálparafelagið broytt navn til Almanna- og Heilsurøktarfelagið Minningardagur teirra deyðu í ferðsluni C M Y K 9 8