mikudagur 26. mars 2008síða 27

27 vinnan Nr. 58 - 26. mars 2008 Oljuprísur rakar meint Bretska flogfelagið Easyjet, sum er eitt av teimum sokallaðu lágprísfeløgunum, er meint rakt av tí høga oljuprísinum. Andy Harrison, aðalstjóri, sigur við BBC, at tann 7. februar kostaði oljan 840 dollarar fyri tonsið, og at hon nú kostar meiri enn 1.000 dollarar. Tað fer sambært stjóranum at kosta Easyjet góðar 425 mió. krónur eyka seinna hálvár í ár. Kortini væntar aðalstjórin ikki, at Easyjet fær nakrar trupulleikar av dýru oljuni. Easyjet væntar at styrkja sína støðu á marknaðinum, nú oljan er so dýr (Mynd: DR) andi at fáa ta staðfesting­ ina. Basaltknúturin Økið hevur so eisini ta av­ bjóðing, at tað í stóran mun verður dekkað av basalti. Basalt er so heldur ikki tað, sum oljufólkum dáma best, tí tað er trupult at síggja gjøgnum tað við seismikk­ inum. Og man helt eisini, at tað fór at vera trupult at bora ígjøgnum. Men tey viðurskiftini eru greiðari nú, tí vit hava fingið loyst upp fyri knútinum. Man hevur ment tøknina, so man sær betur, hvat fjalir seg undir basaltinum, hóast tað er langt eftir enn. Man hev­ ur eisini staðfest, at tað at bora gjøgnum basalt er heldur ikki so trupult, sum man roknaði við. Haraftrat kann man siga, at tá fundir verða gjørdir hinumegin markið, so hevur tað eina psykologiska ef­ fekt, sum telur uppeftir. Oljuprísirnir, sum hækka, hava so eisini eina effekt í og við, at tað lønar seg betri at leita eftir og framleiða olju í nýggjum, torførum og dýrum økjum. Ávirkan eystanífrá Oljuleitingin vestan fyri Hetland hevur flutt seg so spakuliga vestureftir, soleið­ is at áðrenn vit fóru at leita, tá høvdu feløgini funnið olju í Foinaven og Schiehall­ ion feltunum, sum ikki eru so langt frá okkara marki, og tað vakti so áhugan hjá oljufeløgunum, at tey mettu, at tað helst var okk­ urt at finna hjá okkum eis­ ini. Tað merkti so eisini fyrsta útbjóðingarumfarið í 2000. Tá vit so høvdu annað út­ bjóðingarumfar í 2005, tá vórðu rykti í vinnuni, at tað varð gjørt eitt fund tætt upp at markinum aftur, eitt loyvi, sum nevnist Rose­ bank, og har Chevron er fyristøðufelag. Tað haldi eg eisini hevði eina positiva ávirkan á okkara 2. útbjóð­ ingarumfar, so eg kann bert siga, at positivar hendingar í bretskum øki ávirka eisini okkum. Oljuprísurin Hvørja ávirkan heldur Pet­ ur Joensen methøgi oljuprís­ urin hevur á føroyska olju­ leiting? ­ At oljuprísurin er høgur ger, at oljufeløgini vinna pengar, og hava tí eisini pengar at leita fyri. Men tað er nú heldur ikki soleið­ is, at oljufeløgini skúma allan fløtan, tí tey, sum eru veitarar til oljuvinnuna taka sjálvandi eisini sín part av køkuni. Tað er dýrt at leiga pallar og veitingarskip osfr. Men at fleiri pengar koma inn ger, at tað er meira áhugavert at gera íløgur. Vit vita ikki, hvat langsiktaði oljuprísurin er, sum oljufeløgini gera sínar íløgur út frá. Tey gera íløgur nú, og inntøkurnar koma nógv seinni. Til ta tíð kann prísurin verður ein heilt ann­ ar. Petur Joensen vísir á, at tá vit gjørdu oljuskattalóg­ gávuna fyri 10 árum síðani, tá gjørdu teir útrokningar við ymsum prísum sum grundarlag. Teir vórðu 10,12, 14 og 17 dollarar , sum vórru tað mest realist­ iska tá. Men so tók man eitt ekstremt dømi uppá 28 doll­ arar, sjálvt um tað ikki var realistiskt. So tað er ringt at siga nakað um. ­ Men er ein høgur olju­ prísur ikki fortreyt fyri, at nakar tímir at leita eftir olju í einum øki sum tí før­ oyska. ­ Tað veldst um, hvussu kostnaðirnir í vinnuni laga seg. Er stórt virksemi, so fara veitararnir avstað við so nógvum. Minkar tað fara teir við minni. So hvussu nógv liggur eftir til oljufe­ løgini er rættiliga avgerandi. Tað er tí ikki bara, hvussu høgur oljuprísurin er, men sjálvandi hevur tað týdning. Avbjóðingar ­ Verður tað føroyska økið roknað sum trupult at ar­ beiða í? ­ Øll øki hava sínar av­ bjóðingar. Eisini tað før­ oyska. Vit hava basaltið, sum er ein avbjóðing. So sjálvt um loyst er upp fyri knútinum, er nógv eftir at vita. Vit vita t.d. ikki, hvussu tjúkt basaltið er tey ymsu støðini á landgrunnin­ um. Vit kenna heldur ikki jarðløgini undir basaltinum, hvat tað er fyri slag, og hvussu tey forma seg. Og tey náttúrligu viðurskiftini fyri at bora, tvs. veður, streymur, vindur og stórt havdýpi eru eisini ein av­ bjóðing. Men hinvegin telur tað nógv, at vit hava stabil viðurskifti í mun til nógv onnur øki. Tað telur í hvussu er rætta vegin, hóast avbjóðingarnar eru rættiliga stórar. Síðani eru eisini onn­ ur viðurskifti. At vit t.d. liggja rættiliga langt burtur frá infrastrukturinum. Um man t.d. finnur gass so setir tað stór krøv til, at fundini verða stór. Tí gass verður flutt í land gjøgnum rør­ leiðingar, og fyri at tað skal loysa seg búskaparliga, má fundið hava eina ávísa stødd. Tí fylgja vit við tí, sum hendir vestan fyri Het­ land. Har er ein verkætlan í gongd, har man roynir at finna fram til, hvussu man kann byggja rørleiðingar longur vestur móti okkara marki, so tað er nakað vit fylgja við stórum áhuga. Um Williambrunnin sigur Petur Joensen, at hann er av slíkum slag, at eingir upp­ lýsingar koma út, meðan borað verður. Har eru nakr­ ar fyrisitingarreglur, børs­ reglur, sum eisini Jarðfeingi má virða. Leiting heldur fram ­ Nær verður nakað avger­ andi nýtt um oljuna á land­ grunninum, antin at olja verður funnin ella at olju­ feløgini pakka saman. ­ Soleingi sum umstøður­ nar eru sum nú, so fer leit­ ingin at halda fram. Tað, sum drívur verkið, er, at oljufeløgini halda, at nakað ahugavert er at fara eftir. Síðani er tað búskaparligi parturin. Tað eru ikki bara oljufeløgini, sum kanna jarðfrøðina. Tað gera okkara jarðfrøðingar eisini. Og bæði teir og oljufeløgini eru samd um, at her er nógv eftir, sum er áhugavert, og tað eru nógvir stórir struk­ turar, sum kunnu vera olju­ goymslur, hóast tað ikki nýtist at vera so. At pakka saman við tað fyrsta tað rokni eg als ikki við. Tað fara í hvussu er at ganga mong ár enn segði Petur Joensen í samrøðu við útvarpsrásina Rás2 herfyri. Transocean Rather, sum borar á landgrunninum í løtuni í føroysku undirgrundini