leygardagur 23. juni 2001síða 5

8 Nr. 118 - 23. juni 2001 Nr. 118 - 23. juni 2001 9 gult8 cyan8 magenta8 svart8 gult9 cyan9 magenta9 svart9 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marjun Dalsgaard marjun@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Seinastu dagarnar hevur sjónvarpið rættuliga varpað ljós yvir syndarligu støðuna, sum valdar á eldraøkinum. Rættiliga hugvekjandi at síggja, hvussu illa sperd nógv fólk eru, sum ikki vita síni livandi ráð, tí samfelagið ikki kann ella ikki vil hjálpa teimum, sum eru komin illa fyri av gomlum fólki, ið tørva hjálp samdøgrið alt. Tað var flott av Finnbjørg og Bjarna Skaalum á Argjum at stíga fram, so fólk – og ikki minst okkara politikarar – kunnu síggja, hvussu illa tað veruliga stendur til á eldraøkinum. Tøkk fái tey fyri tað! Men spyrjandi kunnu vit so venda huginum at rikna politikkinum: Ikki eitt einasta røktarheimspláss er kom- ið, síðani hendan samgongan tók við. Í degi og viku hós- kvøldið sóu vit Helenu Dam á Neystabø í oktober 1999 greiða frá gyltu ætlanum, landsstýrið hevði, um allar kanningarnar, tey høvdu gjørt, og hvat tey ætlaðu sær at gera. Men hvat kom burturúr? Einki. Púrt einki. Fólkið kann bara standa spyrjandi… Hvat er tað fyri eitt samfelag, sum vit eru í ferð við at skapa í Føroyum? Er tað eitt samfelag við einum dyggum sosialum trygdar- neti? Eitt samfelag, ið er skipað eftir tørvinum hjá teim- um veiku? Landsstýrið arbeiðir við hægri málum. Okkara kosnu menn og kvinnur, sum sita við maktini, stríðast við at gera landið sjálvbjargið – og tað skal gerast við at loysa frá Danmark! Tað gongur strúkandi í Føroyum. Pengarnir streyma inn, og Búskaparráðið letur væl at. Landsstýrið ætlar at lækka blokkin 400 milliónir næsta ár, tí vit hava ovmikið av pengum, sum skulu setast í grunn at standa í móti við. Hví kunnu okkara ráðandi politikarar ikki kalla ein spaka fyri ein spaka? Hví kunnu tey ikki bara siga sum er, at vilja vit hava fullveldi, so mugu vit gjalda prísin – og prísurin er m. a. at: • Vit skulu sjálvi taka okkum av okkara gomlu, tí vit hava bara ráð til 250 røktarheimspláss, hóast brúk er fyri 650… • Vit mugu sjálv taka okkum av okkara sálarsjúku – í øllum førum um summarið, tí vit hava ikki ráð at hava tey liggjandi á sjúkrahúsi… • Flestu okkara, sum eiga børn, skulu sjálv ansa teimum, tí vit hava ikki ráð at nøkta tørvin á dagstovnapláss- um… • Vit mugu taka til takkar við einum illa sperdum skúla, har lærarar og næmingar mugu húsast við tí sum er, tí vit hava ikki ráð til ein dýran skúla – eftir donskum leisti – har dreingir læra at binda grýtulappar… Vit kunnu sjálvandi halda á at reksa upp mál, ið lands- stýrið roynir at skúgva til viks til frama fyri fullveldi- num. Eitt tað fyrsta, sum nýggi mentamálaráðharrin segði alment var, at vit mugu ikki blanda saman vantandi pengar til skúlaverkið og minkandi blokkstuðul! Men hvør er so trupulleikin, Palliba? Sum er vanta peng- ar, og loysnin hjá landsstýrinum er at minka blokkstuðul- in, so verður betur í Føroyum…? At fáa fullveldi er eitt val, sum Føroya fólk skal taka. Velja vit tað, fáa vit tað. Landsstýrið hevur ikki fingið undirtøku fyri fullveldinum – enn. Er prísurin lækkað vælferð, so er at egna við tí – og um tað er hetta sam- felagið, fólkið vil hava, so vinnur landsstýrið ljóð fyri sínum politikki. Men kallið ein spaka ein spaka! DAGSINS MEINING Sosialurin Høpisleys raðfesting VIÐMERKING Dan R. Petersen javnaðarmaður Viðmerking til grein hjá F. Helmsdal 16.06.01. Skrivingin hjá fullveldis- fólki gerst meira og meira desperat, sum valið nærk- ast. Ragstrarróp, parolur og brigsl. Og nú fleyt so tað súra bikarið hjá Finni Helmsdal yvir. Løgið at Finnur skal kenna so lítið til nýggjari politiska søgu. Eg kann ikki hugsa mær, at hann við vilja manipolerar lesaran. Hann tykist ikki at minnast bert 15 ár aftur í tíðina, tá hann viðger tey famøsu 80-áini. Lesarar, men ikki Finnur, vita, at Javnaðarflokkurin átti 4 av hesum árum. Hesi 4 árini umsat Tjóðveldisflokkurin fíggjarmál. So Tjóðveldis- flokkurin hevur so sanni- liga eisini eina fortíð. Nú meti eg Finn sum ein av teimun heilt fáu sam- gongumonnum, sum hava eitt lítið sindur av sosialum medviti, havi tí onkuntíð hildið fyri við hann, at hann er í skeivum flokki. Og hann hevur alla orsøk at vera frustreraður. Men aggressiónirnar venda skeivan vegin. Havandi støðuna í sam- felagnum í huga er tað sárt at lesa, at hann beinleiðis ger gjøldur við neyð og elendigheit, sum hann sjálvur málber seg. Tað er ein ævigur sannleiki, at eitt og hvørt samfelag skal metast eftir, hvussu tann veikasti borgarin hevur tað. Og her er tað, at skógvurin hjá Finni klemmar. Tað hevur eydnast teim 18 sam- gongulimunum at flyta fok- us frá neyðini í samfelag- num yvir á eitt fantasifostur sum eitur fullveldi. Nær hevur Høgni Hoyðal ella hansara innantóma ekkó, Anita, viðgjørt t. d. eldra- røkt? Ongantíð! Neyð og elendigheit, tað er støðan í dag, men tað hevur ongan týdning fyri samgonguna. Fullveldið er málið yvir øllum málum, sum skal loysast. Tað er pa- rolan. So má svíða sum svøllur. 250 gomul hava akuttan tørv á stovnsplássi, og bíði- listin til røktar- og ellis- heim var, sambært grein hjá Sigvald Kristiansen lækna desember 1999, 644 gomul og óhjálpin. Og list- in er væl longri í dag. Men samgongan letst ikki um vón. Vaskingin hjá 3–400 pen- sionistum verður niðurløgd í juli og august. Samgong- an letst ikki um vón. Tey sálarliga sjúku verða tvangsflutt úr sínum heimi í summarferiuni. Sinnisbati mótmælir. Samgongan letst ikki um vón. Átrokandi tørvur á íbúð- um til sálarsjúklingar og menn-ingartarnað og her- berg til heimleys. Sam- gongan letst ikki um vón. Men hvat ger samgongan so? Jú, hon samlar upp til fullveldi. Finnur hevur alla orsøk at vera frustreraður. Skjótt skal fullveldissam- gongan fyri fólksins dóm. Tað er heilt greitt, at tann kynisman, henda samgonga hevur víst, fer ikki einans at ávirka valúrslitið, men eis- ini hvønn flokk, Javnaðar- flokkurin kann kjósa sær at byggja vælferðarsam- felagið upp aftur saman við. Nationalistisk rakstrar- róp úti í Koltri tryggja onki vælferðarsamfelag. Eg vóni, at Finnur Helmsdal sá Dag og Viku týskvøldið og hóskvøldið, so samvitskan gerst enn verri. Nationalisma tryggjar onga vælferð Alba Venturer – sum Ocean Youth Trust Scotland eigur, og sum er venjingarskip hjá skotskum ungdómi kemur á vitjan í Føroyum. Alba Venturer fór úr Kyle of Lochalsh í Skotlandi. Millum manningina er eisini ein føroyingur, 17 ára gamli viðingurin Rói Abra- hamsen. Ferðin sum nevnist »Nautiska avbjóðingin 2001« verður stuðlað av BP í Bretlandi og BP Explora- tion (Faroes). BP heldur túrin vera áhugaverdan, og stutt eftir at ferðin er av, byrjar BP sína egnu áhugaverdu rann- sókn á føroyska land- grunninum. Ferðin til Føroya tekur í minsta lagi tríggjar dagar, og kann koma at seta stór krøv til manningina, um veðrið gerst baldrut. Úr Føroyum verður farið til Hetlands og Suðuroyggjar, áðrenn ferðin endar í Aber- deen 29. juni. Felagsskapurin Ocean Youth Trust Scotland hevur til endamáls at menna ung- dómin og geva honum sjálvsvirðing. Ígjøgnum 28 ár hava fleiri enn 15.500 ungfólk verið til sjós við skipinum hjá felagsskapi- num og hava hesi siglt um- leið 131.000 sjómíl. Tey ungu eru við í øllum, sum fyriferst umborð. Tað verið seg í sambandi við seglini, navigatión, rein- gerð og matgerð. Ferðin gevur ungdóminum møgu- leika fyri at læra seg sjálv- an og onnur at kenna, sam- stundis sum høvi er at líta á og fremja egnan mátt og førleika. Alba Venturer verður væntandi á Havnini leygar- morgunin 23. juni. Mynd av Alba Venturer er á heimasíðuni hjá Ocean Youth Trust Scotland: http://www.oytscotland.org .uk/boat.html Seglskip úr Skotlandi vitjar Føroyar C M Y K 9 8 Sjúrður Gullbein Aftursvar til grein hjá Hans Paula Strøm undir heiti- num: “Demokrati er gott — men við tjóðri og múla- bandi — tað halda Tjóð- veldis- og Fólkaflokkur” So sást tú ljósið eina ferð afturat, Hans Pauli. Eftir djúptøkna hugsan komst tú eftir, at Tjóðveldisflokkurin og Fólkaflokkurin tjóðra og múlabinda summi fólk, so at demokratiið í Føroyum verður skeiklað og fæst at fungera eftir teirra høvdi. Hetta er ein sera álvarslig ákæra, Hans Pauli, og hon krevur góðar grundgeving- ar, um tað ikki skal vera álvarslig manipulatión frá tínari síðu. Grundgevingar vísir tú eisini á, og ein teirra er, hvussu søgan um Signar á Brúnni er sløkt og burturtøgd. Hvussu tjóð- veldispolitikarar hava tjóð- rað og múlabundið henda mann, fyri at teir kunnu lumpa fólk við sínum heimagjørda demokratii. Sjálvur sigur tú tað soleið- is: “Demokrati er gott, men altso ikki tá tað snýr seg um ávísar persónar og stovnar, halda tjóðveldis- og fólka- flokspolitikarar. T.d. tá tað snýr seg um Signar á Brúnni, fyrrverandi lands- stýrismann. Ella tíðinda- blaðið Sosialin, ið prentar hansara egnu orð og sjónar- mið”. Góði Hans Pauli. Eg haldi tað vera merkiliga undarligt, at tú sigur hetta, tí so seint sum fyri góðari viku síðani skrivaði Høgni Hoydal í Sosialinum um nettupp demokrati og Sign- ar á Brúnni. Høgni Hoydal skrivar millum annað, at: “Tað er demokratiski rættur hansara at siga tað, sum honum liggur á hjarta.” Av ókendum orsøkum eru hesi orðini ikki komin inn í databasuna hjá tær, tí tú fortelur fólki nakað heilt annað. Hví gert tú tað, Hans Pauli? Er tað fyri at fáa tína egnu grein at hanga betur saman, ella hevur tú ikki sæð tað, sum Høgni Hoydal skrivar? Lesur tú ikki Sosialin, Mr. Strøm? Ein kend ósemja “Tað er tí at fremja demo- krati í verki, ikki bara at eiga rættin at frambera síni sjónarmið, ikki bara at hava møguleikan, men eisini veruliga at brúka rættin, at brúka møguleikan.” Hetta eru føgru orðini hjá Hans Paula um, hvussu ein kann fremja demokrati, og eg fái ikki verðið samdari við hann. Og tað fær Sosi- alurin heldur ikki, tí henda rætt og henda møguleika hevur blaðið brúkt í ólukkumát í søguni um Signar á Brúnni. Tí tann søgan er als ikki ikki sløkt og burturtøgd. Signar hevur sjálvur borið síni sjónarmið fram einar tríggjar ferðir, og blaðfólk á Sosialinum hava skrivað meira enn 14 greinar um hana. Tann fyrsta í mars 2000 og tann síðsta higartil tann 9. juni 2001. Hetta er meira enn ein grein um mánaðin alla hesa tíð. Og av teimum 14 greinunum hevur helvtin snúð seg antin heilt ella lutvíst um, hvussu Tjóð- veldisflokkurin hevur svik- ið hetjuna Signar á Brúnni. “Vrakaður av sínum egnu”, “Tjóðveldisflokkurin sveik”, “Ein reinsaður Signar kennir seg svíktan av sínum egnu” og “Reins- aður — men tapti kortini”. Hetta hevur verið meiggjað og kleiggjað í blaðnum í longri tí, alt fyri at tæna tínum kæra demokratii, Hans Pauli. So álvaratos, tað eru ikki nógv mál, sum hava fingið so nógva umrøðu, sum akkurát málið um Signar á Brúnni. Tað hevur Sosialur- in sæð til, og tað hevur hann gjørt rætt. Men grundgevingin hjá tær, at summi ikki fáa sína søgu lýsta, tí at tjóðveldispolitik- arar og fólkaflokspolitikar- ar hava tjóðrað og múla- bundið tey, hon heldur ikki, Hans Pauli. Og tað skal hon gera, tá ið tú kemur við so álvarsligum ákærum. Nakað annað er so... ...um allar tøkar keldur eru brúktar í søguni um Signar. Sambært Høgna Hoydal eru tær ikki tað, tí í somu grein, sum hann skrivar í Sosialinum fyri góðari viku síðani, sigur hann, at: “Hvørja ferð hevur Sosial- urin fingið at vita, at eg ikki ynski at fara í eitt per- sónsstríð, men um blaðið ynskir at kanna málið og at finna sannleikan, so eru blaðfólkini vælkomin at síggja fundarfrágreiðingar og annars at spyrja øll, sum hava verið við í viðgerðini. Hetta hevur blaðið ikki ynskt, og hevur sostatt ikki fylgt nøkrum journalistisk- um reglum um at lýsa eitt mál til fulnar.” Nú fert tú at siga, at eg trúgvi blint upp á Høgna Hoydal, og at alt, sum tann eingilin sigur, er ævigur sannleiki. So naivur ætlaði eg ikki at vera, so tann 14. juni 2001 skrivaði eg Sosialinum eitt teldubræv fyri at vita, um tað var so, sum Høgni Hoydal pá- stendur. Við einum ávísum illgruna um, at svarið fór at koma heldur seint, (tað er so ikki komið enn), so ringdi eg bara til Sosialin og spurdi um hetta sama. Eg spurdi: “Eru blaðfólkini á Sosialinum boðin at síggja fundarfrágreiðingar um málið um Signar á Brúnni?” Og veitst tú hvat Hans Pauli? Svarið var játtandi (saman við einum dismi av uttanumtosi, sjálv- andi). Hví so blaðfólkini á Sosialinum ikki hava tikið av hesum góða tilboði, tað vita einans tey sjálvi, men løgið er tað, heldur tú ikki eisini tað, Hans Pauli? Man tað hava nakað at gera við tey gomlu orð, at sær er hond hollast? Í hesum føri, at sær er javnaðarhond hollast? Hetta er so ikki at stremba eftir hesum góða demokratii, sum tú eftir- lýsir. Ein minni kend ósemja Trúgvi hvør, ið trúgva vil, ósemjur eru ikki bara mill- um Signar á Brúnni og Tjóðveldisflokkin, ósemjur eru eisini í Javnaðarflokki- num. So stórar, at onkur hevur meldað seg úr flokk- inum. Tað gjørdi t.d. Jógv- an Mørkøre, bygdaráðsfor- maður í Hósvík. Hann takkaði fyri seg, tí hann helt flokkin vera ov kon- servativan í fullveldismáli- num. Men av merkiligum orsøkum hevur Sosialurin ikki verið líka raskur at skriva um hetta mál. Høgni Mohr skrivaði tó eina drúgva grein tann 26. apríl 2000. Hetta var áðrenn, Jógvan Mørkøre takkaði fyri seg. Í greinini sigur bygdaráðsformaðurin mill- um annað, at: “ - Eg hevði lagt stórt arbeiði í flokkin her norðuri, men tað varð feiðað til viks. Nú skuldi eg bara góðtaka harraboð frá Jóannesi Eidesgaard og øðrum høgum persónum um, hvør skuldi vera odda- fiskur,...”. Í greinini stend- ur eisini, at: “Jógvan Mørk- øre sáar iva um, hvussu samd javnaðarfólk eru. Hetta hóast tað er vanligt, at flokkurin letur almenn- ingin skilja, at landsfundir altíð verða hildnir í sátt og semju. - Nógv av teimum tjóðskaparsinnaðu javnað- arfólkunum hava ikki møtt til landsfund. Tað er sam- bandsvongurin, sum hevur verið á hesum landsfund- um.” Stikk denn. Hans Pauli. Tíverri, so verður “rætt- urin” og “møguleikin” at fremja demokratiið í verki ikki nýttur í hesum føri. Eitt er, at Jógvan Mørkøre velur at halda lágan profil sjálvur, men heldur ikki blaðfólkið á Sosialinum heldur seg framat. Hví man tað vera, Hans Pauli? Og tá ið Jógvan Mørkøre seinni meldar seg úr Javnaðar- flokkinum, er hetta so ófatuliga óviðkomandi fyri allan heim, at Sosialurin ofrar heilar 7 reglur upp á tað! Minni enn eini veður- tíðindi, og síðan er ikki ein skeivur stavur sæddur um tað málið. Hvussu ber tað til, Hans Pauli? Góði, sig mær! Hví fáa trupulleikar í Tjóðveldisflokkinum eina heila greinarøð, men trupulleikar í Javnaðar- flokkinum bara eina grein + 7 reglur? Heldur tú sjálv- ur, at Sosialurin her hevur fylgt tínum føgru orðum, at: “Tað er tí at fremja demokrati í verki, ikki bara at eiga rættin at frambera síni sjónarmið, ikki bara at hava møguleikan, men eis- ini veruliga at brúka rættin, at brúka møguleikan.”? Hví brúktu blaðfólkini á Sosialinum ikki henda rætt og henda møguleika? Var demokratiið kanska óinteressant akkurát tá? Ella lá eitt annað demokrati teimum fremri í huga? Tað, sum verður kallað sosial- demokrati? Eg spyrji bara. Tí um tað er so, so hevur tú gjørt eitt sindur undir teg, hin gamli. At enda Tað fær ikki verið annað enn ein almenn hemmilig- heit, at tey størstu føroysku bløðini royna at vera Sam- bandsflokkinum og Javnað- arflokkinum til vildar. Eg havi so ikki sæð eina ein- astu oddagrein í Dimmu ella Sosialinum, sum hevur talað fyri samgonguni. Tað kann heldur ikki vera annað enn staðfest, at samgongu- flokkarnir hava ikki havt somu blaðmøguleikar sum andstøðuflokkarnir. Og at hetta skal hava tænt tínum kæra demokratii upp á nakran máta, tað fært tú ongan blaðstjóra at skriva undir uppá, Hans Pauli. Heldur ikki blaðstjóran á Sosialinum. Var tað ikki júst fyri at bøta um hesa demokratisku slagsíðu, at menn tóku stig til Fregnir? Hovsa, Hans Pauli VIÐMERKINGAR